🔴 پرولاپس رکتوم؛ درجه‌بندی و درمان

پرولاپس رکتوم را نباید صرفاً بر اساس میزان بیرون‌زدگی «درجه‌بندی» کرد. از نظر بالینی، ابتدا باید بین سه وضعیت متفاوت تمایز گذاشت:

🔹 پرولاپس مخاطی
(Mucosal prolapse):
فقط مخاط رکتوم بیرون می‌زند و تمام ضخامت دیواره رکتوم درگیر نیست.

🔹 پرولاپس داخلی رکتوم یا اینتوساسپشن
(Internal rectal prolapse / intussusception):
دیواره رکتوم هنگام زور زدن به داخل خودش فرو می‌رود، اما از مقعد خارج نمی‌شود.

🔹 پرولاپس خارجی تمام‌ضخامت
(External full-thickness rectal prolapse):
تمام ضخامت دیواره رکتوم از کانال مقعد عبور کرده و از مقعد بیرون می‌زند. این همان چیزی است که معمولاً با اصطلاح «پرولاپس رکتوم» به معنای کلاسیک شناخته می‌شود.

🔴 درمان

🔸 پرولاپس خارجی تمام‌ضخامت با درمان دارویی برطرف نمی‌شود. درمان دارویی و اصلاح اجابت مزاج می‌توانند علائمی مانند یبوست، زور زدن و بی‌اختیاری مدفوع را کنترل کنند، اما خود پرولاپس را اصلاح نمی‌کنند.

🔸 در بیمارانی که از نظر وضعیت عمومی و خطر جراحی کاندید مناسبی برای جراحی شکمی هستند، یا میزان روده ای که پرولابه شده بیش از ۴ سانتی متر باشد، روش‌های جراحی از راه شکم که شامل فیکس کردن رکتوم (Rectopexy) هستند، معمولاً گزینه اصلی محسوب می‌شوند. امروزه در صورت امکان، روش‌های کم‌تهاجمی مانند لاپاروسکوپی یا رباتیک نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

🔸 در برخی بیماران، به‌ویژه افرادی که خطر جراحی شکمی بالاتری دارند، یا میزان روده پرولابه شده آنها کم باشد؛ روش‌های پرینه‌ای (Perineal procedures)  یعنی جراحی از طریق مقعد، بدون باز کردن شکم، می‌توانند مطرح باشند.

انتخاب بین روش‌های شکمی و پرینه‌ای به شرایط بیمار، عملکرد روده و اسفنکتر، بیماری‌های همراه و تجربه جراح بستگی دارد.

🔸 در پرولاپس داخلی رکتوم، وضعیت متفاوت است. وجود پرولاپس در دفکوگرافی به‌تنهایی الزاماً به معنی نیاز به جراحی نیست؛ بسیاری از موارد، به‌ویژه موارد بدون علامت یا با علائم خفیف، ابتدا با اصلاح اختلالات دفع، درمان یبوست و در بیماران منتخب، فیزیوتراپی کف لگن و بیوفیدبک مدیریت می‌شوند. در موارد علامت‌دار و مقاوم، بر اساس نوع اختلال و یافته‌های تصویربرداری ممکن است درمان‌های جراحی مطرح شوند.

نکته مهم:
درمان پرولاپس رکتوم صرفاً بر اساس «درجه» تعیین نمی‌شود. سن، وضعیت عمومی و خطر بیهوشی، یبوست یا اختلال دفع، بی‌اختیاری مدفوع، عملکرد اسفنکتر، وجود رکتوسل یا انتروسل و سایر اختلالات کف لگن نیز در انتخاب روش درمانی اهمیت دارند. ارزیابی دقیق بیمار و معاینه توسط جراح کولورکتال برای انتخاب روش مناسب ضروری است.

#دکتر_اعظم_رحیمی
متخصص جراحی عمومی
فلوشیپ جراحی کولورکتال

تلگرام | بله | اینستاگرام

❓سؤالات خود را بپرسید:
@andishehsara1