همدلی مهارت اکتسابی یا ویژگی ذاتی؟
چند بار شنیدهای که کسی درباره یک آدم سنگدل بگوید «فلانی همینطوری به دنیا آمده، همدلی نداره، چیزی که نیست نمیشه درستش کرد»؟
این باور، هم رایج است و هم طبق شواهد علمی تا حد زیادی نادرست.
جمیل زکی، روانشناس اجتماعی و استاد دانشگاه استنفورد، سالها روی این سوال دقیقا کار کرده. او در پژوهشهای خود نشان داد همدلی بیشتر شبیه یک عضله است تا یک ویژگی ثابت شخصیتی؛ یعنی چیزی که با تمرین، رشد میکند و با بیتوجهی، ضعیف میشود. زکی این دیدگاه را در برابر باور رایج «همدلی یعنی ذات آدم» قرار میدهد و میگوید افرادی که باور دارند همدلی قابل رشد است، در طول زمان واقعا همدلتر عمل میکنند؛ چون تلاش میکنند و تسلیم نمیشوند.
از سوی دیگر، مطالعات روی نوزادان و کودکان خردسال نشان میدهد بذر همدلی مثلا واکنشنشاندادن به گریه یک نوزاد دیگر از همان ماههای اول زندگی وجود دارد؛ یعنی پایهای زیستی هم در کار است.
اما نکته کلیدی اینجاست: داشتن پایه زیستی بهمعنای «سقف ثابت» نیست؛ محیط، تربیت، و تمرین آگاهانه میتوانند آن پایه را به شکلهای خیلی متفاوتی رشد بدهند یا سرکوب کنند.
این موضوع برای جامعه امروز، جایی که خیلی وقتها فاصله نسلی و اختلاف دیدگاهها زیاد است، امیدوارکننده است: یعنی وقتی پدر و فرزندی، یا دو همکار با پیشینههای متفاوت، در همدلی با هم کم میآورند، این «سرنوشت محتوم» نیست؛ نقطه شروع یک مسیر قابل یادگیری است.
پس دفعه بعد که فکر کردی «من همینطوریام، عوض نمیشم»، از خودت بپرس: آیا واقعا امتحان کردهای، یا فقط باور کردهای که نمیتوانی؟
#همدلی #مدارا #رواداری #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
Post #9908
546
