پائولی: آیا نظریه نسبیت انیشتین را که زومرفلد این همه درباره اش تاکید دارد، فهمیده ای؟

هایزنبرگ: درست نمی دانم معنی فهمیدن در فیزیک چیست. چارچوب ریاضی نظریه نسبیت برای من اشکالی به وجود نمی آورد، اما این اصلا بدان معنی نیست که "فهمیده ام" چرا زمان برای ناظر متحرک و ناظر ساکن متفاوت است.
مساله اصلا برای من روشن نیست و به نظرم می رسد که به کلی غیرقابل درک است.

پائولی: ولی وقتی که چارچوب ریاضی آن را درک کنی یقینا می توانی پیشگویی کنی که ناظر ساکن و ناظر متحرک باید چه مشاهده کنند یا اندازه بگیرند و در این صورت می توانیم بپذیریم که آزمایش واقعی هم این پیشگویی را تایید کند. دیگر چه میخواهی؟

هایزنبرگ: اشکال من همین است که نمی دانم دیگر چه چیزی باید بخواهم.
حس می کنم که چارچوب منطق ریاضی جدید به نوعی مرا گول می زند. شاید بشود گفت که این نظریه را با مغزم دریافته ام ولی هنوز دلم آن را نپذیرفته است.

فکر می کنم که برای فهمیدن زمان حتما لازم نیست که فیزیک خوانده باشیم. بالاخره هر فکر و عملی مستلزم تصور خام یا عامیانه ای از زمان است.


@cosmos_physics