دیدن آیندۀ ایران از عینک واقعیت‌های «افزوده»
انگار برنامۀ جامع مشترک علیه حقوق دیجیتال مردم ایران میان ساختار سیاسی ما و آمریکا وجود دارد

✍🏻حامد بیدی / کنشگر اینترنت آزاد

❇️دو نفر عینک‌های واقعیت افزودۀ Meta Quest به چشم داشتند و انگار با هیجان و شگفتی داشتند به آینده نگاه می‌کردند. این تصویر از کمپین تبلیغاتی فراگیر یکی از اپراتورهای همراه هنوز روی در و دیوار این شهر مانده است. این تصویرسازی از قضا انتخاب بسیار هوشمندانه‌ای برای نمایش نسبت فناوری با شهروندان ایرانی داشت؛ سیستم‌عامل عینک‌های متا به خاطر تحریم با اینترنت ایران بالا نمی‌آید و به‌روز نمی‌شود. البته اگر هم تحریم نباشیم، باز هم نمی‌توانید از امکانات آن استفاده کنید، زیرا باید با حساب فیس‌بوک وارد آن شوید که فیلتر است. اگر فیلترینگ را هم دور بزنید باز هم نمی‌توانید از اغلب اپلیکیشن‌ها و بازی‌های معروف آن استفاده کنید، چون پول ما ایرانیان هیچ ارزشی در درگاه‌های پرداخت بین‌المللی ندارد که با آن بتوانیم خدمات غیررایگان را بخریم؛ نماد کاملی از وضعیت ما برای ساختن آینده‌ای که در آن قرار است هیچ‌کس تنها نباشد.

❇️گفته می‌شود هدف تحریم‌ها ایجاد نارضایتی و خشم بیشتر میان ایرانیان است تا در نهایت در قالب انواعی از اعتراضات به تغییر نظام یا رفتار آن در برابر آمریکا منجر شود. مطمئن نیستم هدف تحریم‌ها این باشد، اما می‌دانم تحریم فناوری، خصوصاً در خدمات اینترنتی حتماً به افزایش خشم و نارضایتی ایرانیان منجر می‌شود. وقتی شهروند ایرانی گزینۀ ایران را در فهرست کشورهای یک سرویس پیدا نمی‌کند، پولش را هیچ درگاه پرداخت بین‌المللی‌ای به رسمیت نمی‌شناسد و حتی در موارد زیادی کل یک وب‌سایت به روی آی‌پی او بسته شده است، حتماً ممکن است کاسۀ صبرش سرریز شود. اما سؤالی که برایم پیش می‌آید این است که چرا نظام حکمرانی ما با انبوهی از فیلترینگ‌ها، اختلالات و قطعی‌های اینترنت در لبریزکردن کاسۀ صبر شهروندان به نظام سلطه کمک می‌کند؟!

❇️به نظر می‌رسد ساختار سیاسی و ایالات متحدۀ آمریکا با وجود تمام دشمنی‌ها و اختلافات‌شان بر سر یک موضوع تفاهم دارند و برای نقض حقوق دیجیتال ایرانیان برنامۀ جامع مشترکی تدوین کرده‌اند! فکر می‌کنم ایدۀ بدی نباشد که برای پایان‌دادن به جنگ در میز مذاکرات از همین‌جا به‌عنوان نقطۀ تفاهم شروع کنند. نظام ایران نگران حکمرانی خود در زمین پلتفرم‌های آمریکایی است و علی‌الظاهر برای همین آن‌ها را فیلتر کرده است. حتی بسیاری از سیاست‌گذاران در شورای عالی فضای مجازی و مرکز ملی و نهادهای امنیتی زیرساخت اینترنت را هم آمریکایی می‌دانند و اصلاً ایدۀ شبکۀ ملی اطلاعات را مبتنی بر همین «استقلال» از شبکه‌ها و خدمات «بیگانگان» طراحی و اجرا کرده‌اند.

❇️اما اجازه دهید عینک‌های واقعیت افزوده را همان‌طور خاموش به چشم بزنیم و این ‌بار دنیای موازی را تصور کنیم. نظام حکمرانی ما می‌تواند یک دودوتا چهارتا بکند و زیان‌های ناشی از عقب‌ماندگی فناوری را محاسبه کند. در گام اول فیلترینگ را بردارد و بپذیرد بازی دنیای رسانه‌ها و افکار عمومی تغییر کرده و دیگر نمی‌توان اینترنت را به هر بهانه‌ای قطع کرد. سپس به دیپلمات‌ها بگوید در مذاکرات واقعی، نه نمایشی، برای رفع تحریم‌ها، در کنار پروپوزال‌های سنگین مربوط به رفع تحریم‌های نفتی و بانکی، پیشنهادی مشخص برای رفع تحریم‌های فناوری در سطح شهروندی و تعریف منافع مشترک در حوزۀ فناوری نیز روی میز بگذارند.

🗞متن کامل این یادداشت در شماره ۱۹۶ ماهنامه مدیریت ارتباطات منتشر شده است. می‌توانید نسخه کاغذی ماهنامه را از سیمای شرق سفارش دهید.
▫️▫️▫️
@cm_magazine