🍎🏃📚✏️
80-جى درس
فعللر (9)
فعللرين نوْعلارى:
هر ايشين بير ايش گؤره نى (فاعيل), بير ده واسيطه سيز تامامليغى (تأثيرلى فعللرده مفعولو) اوْلار. بو ايكى عاملين بيرينين اوْلوب اوْلماماسى, اوْنلارين نئجه اوْلماسى و هابئله بيرى- بيرينه مناسيبتى فعللرين نوْعلارينى يارادار.
فعللرين نوْعلارى:
1. معلوم نوع
اگر فعلين ايش گؤره نى معلوم اوْلسا, اوْنا معلوم فعل دئيرلر. هم تأثيرسيز, هم ده تأثيرلى فعللر معلوم اوْلار:
تأثيرسیز معلوم فعل: آيدا گلدى.
تأثيرلی معلوم فعل: آيدا درسينى اوْخودو.
2. مجهول نوع
اگر ايش گؤرن معلوم اوْلماسا, فعله مجهول دئيرلر. بو فعللرده مفعول, يعنى واسيطه سيز تامامليق فاعيلين يئرينى توتار و ناييب فاعيل آدلانار. بونا گؤره ده واسيطه سيز تامامليغى اوْلمايان تأثيرسيز فعللرين مجهول نوْعو اوْلماز و يالنيز تأثيرلى فعللرين مجهول نوْعو اوْلار:
"ايدمانچى اوْيوندان قوْوولدو." جومله سينده اصل ايش گؤرن معلوم دئييل, بوْنا گؤره واسيطه سيز تامامليق اوْلان "ايدمانچى" فاعيلين يئرينى توتموشدور و ظاهيرده ايش گؤرن و مبتدا آدلانير.
مجهوللوق آنلامى فعللرين اصلينده اوْلمور, بلكه معين اکلر واسيطه سيله تأثيرلى فعللر مجهول اوْلور و تأثيرسيز فعللر اوّلجه تأثيرلى, سوْنرا مجهول اوْلور. ديليميزده معلوم فعللرى مجهول ائتمك اوٌچون ايشلنن اکلرين لاپ اؤنمليلرى بونلاردير:
1. يل (il), يل (ıl), ول (ol), ول (öl):
بو اکلر ساده, تأثيرلى فعللرين كؤكلرينه آرتيريليب, اوْنلارى مجهول ائدر. فعلين كؤكو سسلى ايله بيتسه, فعل ايله اک آراسيندا بير "ى" گلر: يازدى> ياز+يل+دى, يئدى> يئ+ي+يل+دى.
2. ين (in), ين (ın), ون (un), ون (ün):
بو اکلر ساده فعللرين داها چوْخ كؤكلرى "ل" حرفيله بيتنلره آرتيريليب, اوْنلاردان مجهول فعل يارادار: بيلدى> بيل+ين+دى.
بو اکلر بير سيرا كؤكلرى سسلى ايله بيتن فعللره آرتيريليب اوْنلاردان مجهول فعللر يارادار. آنجاق سسليلرين بيرى دوٌشر: اوْخودو> اوْخو+ن+دو.
تأثيرسيز فعللر اؤنجه تأثيرلى, سوْنرا مجهول اوْلار: يات> يات+ير> ياتير+يل= ياتيريلدى.
"گئت"و "باخ" فعللرينه مجهول علامتى آرتيريلا بيلسه ده (گئديلدى, باخيلدى) اوْنلار مجهول فعل دئييل, شخص سيز (مبتداسيز) جوْمله دوزلدر: يوْلا گئديلدى. ايشه باخيلدى.
اوٌسته گلن يوْللار و اکلرله ساده فعللردن مجهول نوع يارانار, آنجاق دوٌزلتمه فعللردن يالنيز "لا-له" ايله دوٌزلنلر تأثيرلى اوْلور و بونا گؤره فقط اوْنلاردان مجهول نوع دوٌزلتمك اوْلار: باغلاندى, سولاندى, گوٌللندى, ...
بو فعللره مجهول فعل علامتى "يل 4" ده آرتيرماق اوْلار: يوخلانيلدى, ايزله نيلدى, ...
معاصير ديليميزده بو سوْن مجهول فعللر هر ايكى شكيلده ايشلنير: باغلاندى- باغلانيلدى, يوخلاندى- يوخلانيلدى.
قایناق : سس ، صرف کیتابی پروفسور زهتابی-تخلیص ائدن ، سارای خانیم
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
Post #5400
27