🍎🏃📚✏️
 
95-جى درس
 
فعللر (24)
فعللرين شكيللرى (فورملارى)
(فعللرين زامان, شخص و فورما علامتلرينه گؤره دگيشمه سى)
فعللرين صرفينده شخص و زامان اکلريندن باشقا بير آيرى اکلر ده واردير كى, ايشين نه جور و نه شكيلده ايجرا اوْلونماسينى بيلديرر. مثلا امر شكلينده, شرط شكلينده, ... بو اکلر, هابئله شخص و زامان اکلرينين اوْلوب اوْلماسيندان فعلين شكيللرى و يا فورمالارى اوْرتايا گلر. فعلين شكيللرى آشاغيداكيلاردير:
1. مصدر شكيلى (فورمو):
مصدره گؤره 76-جى درسده دانيشيلميشدير, اوْرايا مراجعه ائدين.
2. امر شكيلى (فورمو)
امر فعلين ائله بير شكيلى دير كى, يالنيز بيتيشن شخص تایلیقلاری اوْلار. امرين زامان اکلرى اوْلمور, آنجاق زامان ائله گؤرونور كى, گله جه يه عاييددير. امر فعلينين اکلرى:
1. بيرينجى شخص معمولا اؤزو-اؤزونه امر ائده بيلمز. بونونلا برابر بيرينجى شخص تكده سس سيزله قوْرتاران كؤكلرده دؤرد چئشيدلى "يم (im), يٌم (ım), وم (um), وٌم (üm)" و سسلى ايله قوْرتارانلاردا, ايكى سسلينى بيرى بيريندن آييرماق اوٌچون سس سيز "ى" ده آرتيريلار "ييم (yim), ييٌم (yım), يوم (yum), يوٌم (yüm)": گليم, آليم, ووروم, گؤروم, قالاييم, اله ييم, قوْرويوم, سوٌرويوم, ...
بيرينجى شخصين جمعينده سس سيز ايله بيتن كؤكلرده "آق-أك " و سسلى ايله بيتنلرده "ياق- يك"دير: آلاق, گلك, قوْروياق, اله يَك. بو اکلر شكيلجه امر, آنجاق مضمونجا گركليك و لازيمليك بيلديرير.
2. ايكينجى شخص تكده امر فقط فعلين كؤكو اوْلار و هئچ بير شخص علامتى اوْلماز: ياز, گل, اَله, سؤيله ...
امرين ايكينجى شخص جمعينين علامتلرى, كؤك سسسيزله بيتنده, دؤرد چئشيدلى "ين (in), يٌن (ın), ون (un), وٌن (ün)" و يا "يز (iz), يٌز (ız), وز (uz), وٌز (üz)" دير: آلين=آليز, گلين = گليز, وورون = ووروز, گؤرون = گؤروز.
هر ايكى شكيل بير يئرده ايشلنه بيلر: آلينيز, گلينيز, وورونوز, گؤرونوز.
كؤك سسلى ايله قورتاراندا, ايكى سسلينى بيرى بيريندن آييرماق اوٌچون, "ى" سس سيزى ده آرتيريلار: قالايين = قالاييز, اَله يين= اله ييز.
هر ايكى شكيلى بير يئرده ايشلننده ايكينجيسى اوٌچون "ى" سس سيزينه گرك قالمير: سوٌرويونوز.
3. اوٌچونجو شخص تكين امرينده علامت دؤرد چئشيدلى "سين (sin), سيٌن (sın), سون (sun), سوٌن (sün)" دور. جمعده ايسه بو اکلره "لار-لر" جمع علامتى ده آرتيريلار: آلسين, آلسينلار- گلسين, گلسينلر- وورسون, وورسونلار- گؤرسون, گؤرسونلر ...
قایناق : سس ، صرف کیتابی پروفسور زهتابی-تخلیص ائدن ، سارای خانیم
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯