🍎🏃📚✏️
✍️ چاووش
بیر سوْرو
بیر سوْرو واردیر اوْ دا بودور کی توٌرکجه نین سؤزلری نییه هامیسی ۲۵۰۰ ایلدن بری ثابت قالماییب گئتدیکجه ده ییشیلیبدیر ؟ مثلاً اوْرخون یازیلاری لغات الترک لوغتلری ایله ، لغات الترک سنگلاخ و صحاح العجم ایله یوٌزه یوٌز بیر ده ییللر، آزجادا اوْلمالی اوْلسا لهجه ده، دانیشیقدا یازیدا آچیلاما(اِعراب) دا اوزاقلیق و فاصله گؤرسه نیر. اؤرنه یین : لغات الترک کیتابیندا «تُرماک» واردیر چاغداش بیز دوٌرمک ایشله دیریک. آما فارسجانی باخیشا آلاندا سعدی نین شعرلرینده حافظین دیوانیندا هابئله فیردوسینینکینده، مولوینین و شهریارین شعرلرینده هامی سؤزلر و لوغتلر ایندیده اوْجور ایشله نیر کی ۱۰۰۰-۵۰۰ ایل بوندان اؤنجه ایشله نیردی.
بونون جاوابیندا دئمه لیییک ایشلک اوْلماقدا دؤرد جوره دیل وار:
۱-یالنیز دینسل کیتابلاردا ایشله نن دیل. قوتسال دیل. بو کیتابلارین دیلی هئچ چاغ دَییشیلمز. چوٌنکی ائل آغزیندا ده ییل. ائل او دیل ایله دانیشمیر. اؤرنه یین قورآن کیتابی پئیغمبر زامانیندان ایندییه دک دَییشیلمه ییبدیر.
۲-توْپلومدا ائل آراسیندا اوْلان و آغیزلاردا دانیشیلان دیل. بو دیل ایشله دیینه گؤره بیرینه امانت وئریب و باشقاسیندان امانت آلا بیلر.
۳- توْپلومون آغزیندا یوْخ یالنیز اداره لرده ایشله نن دیل. بو دیل ده هئچ زامان دَییشیلمز مگر بیر مرکزدن اوْنا دَییشیکلر وئریله. اؤرنه یین فرهگستان زبان فارسی کیمی تشکیلات.
۴- یازیلاردا و شعرلرده ایشله نن دیل.
واران بیر : دؤرد دووارین ایچینده ایشله نن دیل باشقالاری ایله تماسسی اوْلمادان بیر قاب بیچیمینده ایشله نیر قاب دَییشیلمه سه ایچینه تؤکولن زاد دَییشیلمز. بئله نچی دیل ایللر بوْیو ایشله نسه ائله اوْجور ایشله نر کی ایشله نیر.
واران ایکی : اوْ دیل دَییشیله بیلر کی ائلین آغزیندا اوْلا دانیشیقدا ایشلَک اوْلا هابئله اوْنون دانیشانلاری یئرلرین دَییشه لر یعنی بیر اؤبه باشقا اؤبه دن آیریلا و باشقا قوْنشولارین ائتکیسی آلتیندا بعضی سؤزلر یاددان چیخا و بعضی کلمه لر بیله سینه آرتیلا.
یوٌز ایل بوندان قاباق فارسجانی باخیشا آلساق و مثلاً بو توٌمجه نی آرایا گتیرسک «یک روزی به خانه ایتان میآیم» بو جوٌمله یوٌز ایل بوندان قاباقلار ائله اوجور ایشله نیردی کی سولطان ماحمود زامانی ایشله نیردی آما ایندی بئله ده ایشله نیر : «یه روزی خونه تون میام» بو بونو گؤرسه دیر قاباقجالار بو دیل یالنیز شعرده و دفترلرده ایشله نیردی توْپلوم آراسیندا ایشله نمیردی و اوْنا گؤره بیله سینده هئچ بیر ده ییشیکلیک اوْلموردو آنجاق یوٌز ایلدن بری زوْر کؤلگه سینده بو دیل آغیزلارا دوٌشوب و دَییشیلمه ایمکانی بیله سینده یارانیبدبر. آما توٌرکجه اورمو گؤلو قیراقلاریندا اؤزون گؤرسه دندن سوْنرا دوْغویا و ایللر اوْندان سونرا یئنه ده باتییا ساری یعنی اورمو گؤلو قیراقلارینا و آنادوْلویا قاییدیبدیر. و بو آرادا چوْخلاری ایله قوْنشولوق ائدیب اوْنلارا تأثیر قوْیوب و اوْنلاردان ائتگیله نیبدیر. بونا گؤره سؤزلر دَییشیلیب و لهجه باشقا جوره اوْلوبدور. مثلاً تاراق /داراق. بالیک/ بالیخ یوخسا بالیق و ... .
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
Post #5371
74