چهارطبقه

🔺بلندمرتبه‌سازی (فعلاً) ممنوع

با اعلام صریح کمیسیون ماده‌ی پنج، هیچ پرونده‌ی موردی و پراکنده‌ی بلندمرتبه‌سازی به این کمیسیون وارد نخواهد شد.
با این اقدام ارزنده‌ی کمیسیون ماده‌ی پنج، انتظار می‌رود شهرداری مشهد به‌جای تلاش برای یافتن روش‌های شبه‌قانونی برای آسمان‌فروشیِ پراکنده و مخدوش کردن سیلوئت (silhouette) شهر، تمرکز خود را بر اصلاح بنیادین طرح بلندمرتبه‌سازی بگذارد.
این طرح در صورت اثبات ضرورت بلندمرتبه‌سازی و شناسایی میزان نیاز به چنین ساختمان‌هایی در مشهد، می‌تواند پهنه‌های «محدود و کنترل شده‌ی»* بلندمرتبه را در مقیاس شهر (و نه هر منطقه و محله) پیشنهاد نماید.

* برگرفته از صفحه‌ی ۳۴ مصوبه‌ی طرح جامع شهر مشهد
@CharTabaqeh

(۱۲۸۰) بلندمرتبه‌سازی (فعلاً) ممنوع
@CharTabaqeh

🔺حقوق‌مکتسبه به‌جای طرح

شهرداری مشهد به‌جای تلاش برای رفع ایرادات طرح بلندمرتبه‌سازی، حدود ۵۰ درخواست بلندمرتبه‌سازی را به‌صورت همزمان به کمیسیون ماده‌ی پنج ارسال کرده است.
چنین عملکردی از سوی شهرداری، بر این واقعیت صحه می‌گذارد که هدف اصلی این نهاد نه ارائه‌ی یک طرح منسجم و رفع نواقص طرح جامع، بلکه «آسمان‌فروشی» شبه‌قانونی است و برای رسیدن به این هدف به هر وسیله‌ای متوسل می‌شود.

از کمیسیون ماده‌ی پنج انتظار می‌رود ضمن اعلام صریح ضرورت اصلاح طرح بلندمرتبه‌سازی، راه ورود درخواست‌های موردی و پراکنده به این کمیسیون را مسدود نماید و اجازه ندهد به‌جای تهیه‌ی یک طرح، پرونده‌های «حقوق مکتسبه» تعیین‌کننده‌ی سرنوشت شهر باشند.
@CharTabaqeh

(۱۲۷۹) حقوق مکتسبه به‌جای طرح
@CharTabaqeh

🔺معیارها ۶: مصرف انرژی

ساختمان‌های بلندمرتبه با مصرف بالای منابع و مصالح ساختمانی هنگام ساخت‌وساز، مصرف بالای انرژی در عملیات ساختمانی و حتی مصرف زیاد انرژی در هنگام تحریب ساختمان، موجب فشار مضاعف بر محیط طبیعی و منابع انرژی می‌شود.
بنابراین هنگام برنامه‌ریزی برای بلندمرتبه‌سازی باید دقت کرد در برابر این هزینه‌های محیط‌زیستی، چه عوایدی نصیب شهر خواهد شد؟

برگرفته از مقاله‌ی The effects of high-rise residential construction on sustainability of housing systems
نوشته‌ی Tayyab Ahmad و دیگران
ترجمه‌ی ریحانه حسینی
@CharTabaqeh

(۱۲۷۸) معیارها ۶: مصرف انرژی
@CharTabaqeh

🔺معیارها ۵: توزیع آلودگی

با افزایش تعداد ساختمان‌های بلندمرتبه در شهرها، آلودگی هوا نیز افزایش یافته است. ساختمان‌های بلندمرتبه معمولاً باعث کند شدن حرکت باد و ایجاد «نسیم حرارتی (breezes thermal)» می‌شوند که می‌تواند آلودگی هوا را پراکنده سازد.

طبقه‌های بالای ساختمان‌های بلندمرتبه با توجه به وجود بادهای بیشتر نسبت به طبقات پایین‌تر، کمترین غلظت آلودگی را دارند. بالعکس، غلظت آلودگی در طبقات پایین ساختمان‌های بلندمرتبه به‌دلیل ترافیک خیابانی متراکم و سرعت کمتر وزش باد، بسیار بالاتر است. بنابراین طرح معماری محدوده و ساختمان‌های بلندمرتبه حائز اهمیت است و می‌تواند بر پراکندگی آلودگی هوا مؤثر باشد.

برگرفته از مقاله‌ی Impact assessment of the construction of tall buildings in a big town on the urban climate and the air pollution
نوشته‌ی Ali Makhelouf
ترجمه‌ی حانیه قاسمی
@CharTabaqeh

(۱۲۷۷) معیارها ۵: توزیع آلودگی
@CharTabaqeh

🔺معیارها ۴: اقلیم (سرعت و جهت باد)

ساختمان‌های بلند عمدتاً تأثیرات قابل‌توجهی در سرعت و جهت باد دارند. برج‌ها به‌عنوان یک مانع در برابر باد عمل می‌کنند. اندازه‌گیری متوسط جریان باد در طول یک دوره‌ی چهار ساله در لادفانس پاریس نشان می‌دهد که در مقایسه با مرکز پاریس با ۲٪ باد، این میزان در لادفانس، ۱۵٪ است که دلیل آن سرکوب و کاهش باد در برخورد با نمای ساختمان و تمرکز جریان هوا در فضاهای تنگ بین ساختمان‌های بلند است. همچنین میانگین جهت باد ثبت‌شده در ایستگاه‌های هواشناسی در لادفانس در غرب پاریس و در سنت‌ژاک (پاریس مرکزی) در تابستان تفاوت‌های زیادی را نشان می‌دهد. باد در لادفانس معمولاً از جنوب است، درحالی‌که در مرکز پاریس، جهت باد از شمال یا غرب است. بنابراین جهت باد به دلیل مورفولوژی شهری تغییر می‌کند و انحراف جهت باد منجر به ایجاد جزیره‌ی گرمایی خصوصاً در تابستان می‌شود.

برگرفته از مقاله‌ی Impact assessment of the construction of tall buildings in a big town on the urban climate and the air pollution
نوشته‌ی Ali Makhelouf
ترجمه‌ی حانیه قاسمی
@CharTabaqeh

(۱۲۷۶) معیارها ۴: اقلیم (سرعت و جهت باد)
@CharTabaqeh

🔺معیارها ۳: جزایر حرارتی

ساخت و مدیریت محدوده‌های بلندمرتبه در شهرها بسیار مهم است. ساختمان‌های بلندمرتبه می‌توانند بر عوامل آب‌وهوایی تأثیرات متفاوت و غالباً مخرب بگذارند و منجر به ایجاد خرداقلیم در محیط پیرامون‌شان شوند. پژوهش‌ها در مورد بررسی تأثیر احداث ساختمان‌های بلندمرتبه و عوامل اقلیمی بر توزیع آلودگی هوا با بررسی منطقه‌ی لادفانس پاریس نشان می‌دهد که ساخت یک منطقه‌ی بلندمرتبه باعث ایجاد یک خرداقلیم با دمای بالاتر می‌شود و تشدید جزایر حرارتی در شهر را به دنبال دارد.

برگرفته از مقاله‌ی Impact assessment of the construction of tall buildings in a big town on the urban climate and the air pollution
نوشته‌ی Ali Makhelouf
ترجمه‌ی حانیه قاسمی
@CharTabaqeh

(۱۲۷۵) معیارها ۳: جزایر حرارتی
@CharTabaqeh

🔺معیارها ۲: شکاف اجتماعی

روند رو به رشد شهرنشینی، رونق ساخت‌وساز ساختمان‌های بلندمرتبه و اثرات اجتماعی، روانی و رفتاری ناشی از زندگی و کار در چنین ساختمان‌هایی به یکی از موضوعات مورد توجه محققان تبدیل شده است. بررسی‌های اولیه نشان از اثرات منفی روانی و اجتماعی ساختمان‌های بلندمرتبه به‌ویژه برای گروه‌های جمعیتی کم‌درآمد دارد، به طوری‌که این‌گونه محیط‌ها باعث تشدید شکاف‌های اجتماعی-اقتصادی موجود می‌شود.

طراحی بهتر این ساختمان‌ها و اختصاص فضاهای عمومی بیشتر می‌تواند اثرات منفی را کمتر کند. ادغام فضاهای مشترک و طبقات همکف پرجنب‌وجوش در ساختمان‌های مسکونی،‌ طراحی دسترسی‌های بهتر به فضای عمومی برای کاربری‌های اداری، پیشنهاد ایجاد فضاهای سبز و باز برای بهر‌ه‌گیری از نور خورشید،‌ طراحی معماری مناسب ساختمان‌ها برای کاهش حس محصوریت و راهکارهای طراحانه دیگر می‌تواند اثرات ساختمان‌های بلندمرتبه را کاهش دهد.

برگرفته از مقاله‌ی Psychological and social impacts of high-rise buildings
نوشته‌ی Saleh Kalantari & Mardelle Shepley
ترجمه‌ی عطیه قاسمی
@CharTabaqeh

(۱۲۷۴) معیارها ۲: شکاف اجتماعی
@CharTabaqeh

🔺معیارها ۱: ارزش بافت

یکی از انواع ساختمان‌های بلندمرتبه، برج‌های اداری است. برخی مطالعات نشان داده‌اند ساختمان‌های اداری بلندمرتبه می‌توانند تأثیر منفی قابل توجهی بر ارزش املاک مسکونی پیرامونی داشته باشند. این تأثیر منفی در مواردی منجر به وضع مقررات محدودکننده در رابطه با احداث برج‌های اداری می‌شود.
ت‍أثیرات منفی این ساختمان‌ها بر منظر شهری، افزایش ترافیک و کاهش خدمات در محدوده‌‌های مجاور نشان می‌دهد که در بلندمدت نه تنها ساخت این‌گونه ساختمان‌ها به‌صرفه نیست، بلکه تا شعاع ۱۰۰۰ متری، تأثیر منفی بر ارزش املاک دارد.

برگرفته از مقاله‌ی Estimating the effect of high-rise office buildings on residential property values
نوشته‌ی Thomas Thibodeau
ترجمه‌ی یاسمن صدیق
@CharTabaqeh

(۱۲۷۳) معیارها ۱: ارزش بافت
@CharTabaqeh

🔺تحویل‌گیری: معیارها

به‌نظر می‌رسد طرح بلندمرتبه‌سازی شهر مشهد هنوز تحویل‌گیری نشده و فرصت تکمیل مطالعات و اصلاح محتوای آن وجود دارد.
با توجه به تبعات قابل‌توجه بلندمرتبه‌سازی در حوزه‌های محیط‌زیستی، اقتصادی، اجتماعی و منظر، ضروری است مطالعات طرح تکمیل شود و تصمیم‌گیری در فضایی شفاف و آگاهانه، با در نظر گرفتن تمامی تبعات و مزایا و معایب طرح صورت پذیرد.
@CharTabaqeh

(۱۲۷۲) تحویل‌گیری: معیارها
@CharTabaqeh

🔺رویِ دیگر: رشد افقی

نقد طرح بلندمرتبه‌سازی شهر مشهد، به‌معنای نفی کلی موضوع نیست، بلکه به‌نظر می‌رسد محتوای این طرح دارای ایرادات اساسی است. اما انتشار برخی اظهارنظر‌ها (و نامه‌ها) نشان می‌دهد، دسته‌ی دیگری از گروه‌های ذی‌نفوذ، نقد بلندمرتبه‌سازی را معادل تأیید رشد افقی شهر یا ایجاد شهرک‌های اقماری جدید قرار می‌دهند و از این‌طریق به‌دنبال خلق پروژه‌های جدید دیگری هستند.

هرچند بنیاد چهارطبقه، مانند بسیاری از اساتید حوزه‌های شهرسازی، معماری، اقتصاد، جامعه‌شناسی و محیط‌زیست نقدهای فراوانی را نسبت به طرح بلندمرتبه‌سازی وارد می‌داند، اما این نقدها نمی‌تواند بهانه‌ای برای ایجاد مسأله‌ای دیگر برای شهر مشهد باشد.

رشد افقی شهرها یا ایجاد شهرک‌های اقماری، کشف جدیدی در حوزه‌ی شهرسازی به‌حساب نمی‌آید و شعارهای پرطمطراق خانه‌دار شدن عموم شهروندان و تصویرسازی رؤیایی از زندگی در خانه‌های ویلایی ۱۰۰۰ متری، سابقه‌ای نظری و عملی در شهرهای جهان دارد.
علاوه بر افزایش هزینه‌های اولیه‌ی ایجاد زیرساخت‌ها و هزینه‌های ثانویه و تصاعدی نگهداری از آن‌ها، طولانی شدن فاصله‌ی میان مراکز و پهنه‌های مختلف شهر و همچنین دست‌اندازی بیشتر به محیط طبیعی، از جمله ساده‌ترین نقدها به رشد افقی شهرهاست. بنابراین نمی‌توان رشد افقی را به‌عنوان جایگزین بلندمرتبه‌سازی القا نمود و برای جلوگیری از یکی، به‌سراغ دیگری رفت.
تجربه‌ی ارائه‌ی نظریه‌ی باغ‌شهرها توسط ابنزر هاوارد در دهه‌ی ۱۸۹۰ میلادی و تلاش‌های ناموفق متناظر با آن در اروپا و امریکا، نشان می‌دهد سهل‌انگاری در راه‌حل‌یابی مسائل شهری محکوم به شکست خواهد بود.

بنیاد چهارطبقه ضروری می‌داند ضمن یادآوری تمایز میان توسعه‌ی فشرده و بلندمرتبه‌سازی، تأکید نماید که نه بلندمرتبه‌سازی و نه رشد افقی هیچ‌یک نوش‌داروی جادویی مسائل شهری مشهد نیستند. هریک از این الگوها ممکن است در حل برخی از مسائل شهری راه‌گشا باشند، مشروط بر آن‌که اولاً شناسایی مسأله با دقت انجام شده باشد، و ثانیاً ارتباط منطقی میان راه‌حل و مسأله برقرار باشد.
@CharTabaqeh

(۱۲۷۱) رویِ دیگر: رشد افقی
@CharTabaqeh