بیانیه‌ی بنیاد چهارطبقه
درباره‌ی طرح بلندمرتبه‌سازی مشهد
شهر مشهد به عنوان دومین کلان‌شهر کشور و یکی از مهم‌ترین مقاصد زیارتی و فرهنگی ایران، در دهه‌های اخیر با چالش‌های جدی در حوزه‌ی مدیریت زمین، توسعه‌ی کالبدی، و حفظ میراث تاریخی خود مواجه بوده است. در شرایطی که بحران‌هایی چون فرونشست زمین، کمبود منابع آبی، فشار بر زیرساخت‌ها، و نابرابری‌های اقتصادی-اجتماعی روزبه‌روز افزایش می‌یابد، اقدامات متعدد و گسترده‌ای که هریک می‌تواند تشدیدکننده‌ی شرایط بحرانی مشهد باشد، در جریان است؛ بلندمرتبه‌سازی در بافت اطراف حرم مطهر نه‌تنها متوقف نشده، بلکه پروژه‌های بدون مجوز قانونی، با فشار افراد و نهادهای قدرتمند و ذی‌نفوذ در حال ساخت‌وساز است؛ اداره‌کل میراث فرهنگی، حفاظت از بافت تاریخی شهر بر عهده‌ی مشاوری گذاشته که طی سه دهه‌ی اخیر، بزرگ‌ترین توجیه‌کننده‌ی تخریب آثار تاریخی بوده است؛ و در نهایت، آستان قدس رضوی به‌دنبال توسعه‌ی افقی شهر به سمت اراضی شرق مشهد است، اراضی که تنها بخشی از آن، هم‌اکنون به‌عنوان مزرعه‌ی نمونه‌ی کشاورزی در حال فعالیت است. در چنین شرایطی، تهیه و ارائه‌ی طرح بلندمرتبه‌سازی، بیش از آنکه به‌عنوان یک سند توسعه‌ای در چارچوب یک سیاست منسجم و یکپارچه تلقی شود، به سندی توجیهی برای بهره‌برداری افراطی از شهر شباهت دارد.
ادعای طراحان، مبنی بر آنکه بلندمرتبه‌سازی موجب «جلوگیری از رشد افقی»، «صیانت از بافت تاریخی»، «تأمین مسکن» یا «ایجاد برند شهری» می‌شود، بدون ارائه‌ی پشتوانه‌های فنی و تحلیل اقتصادی-اجتماعی، فاقد اعتبار علمی است و تنها زمانی قابل صحت‌سنجی خواهد بود که تمامی مستندات آن به‌صورت کامل و عمومی منتشر شود.
از یک‌سو، بی‌توجهی طرح به مسائل مهمی چون بحران فرونشست زمین و نادیده گرفتن مصوبه‌ی صریح شورای عالی شهرسازی و معماری، مبنی بر ممنوعیت بارگذاری مازاد بر اراضی در معرض فرونشست، از مهم‌ترین نواقص طرح بلندمرتبه‌سازی مشهد است، و از سوی دیگر، استفاده‌ی ابزاری از واژگان و اصطلاحات تخصصی، نظیر توسعه‌ی مبتنی بر حمل‌ونقل (TOD)، اعتبار علمی طرح را خدشه‌دار کرده است.
بنیاد چهارطبقه ضمن تأکید بر ضرورت تعیین الگویی منسجم برای توسعه‌ی همه‌جانبه‌ی شهر مشهد، بلندمرتبه‌سازی را تنها در قالب چنین الگویی توجیه‌پذیر می‌داند، که با لحاظ نکات زیر قابل بررسی خواهد بود:
۱- اصلاح رویه‌ی بررسی طرح و انتشار تمامی مستندات (شامل گزارش اصلی و تمامی پیوست‌ها) به‌صورت عمومی؛
۲- ارائه‌ی پیشنهادهای محدود، متناسب با افق زمانی طرح، به‌نحوی‌که حق تصمیم‌گیری برای آیندگان را نیز تضمین نماید؛
۳- ارائه‌ی پیشنهادهای هدف‌مند در نواحی دارای زیرساخت کافی، دسترسی مناسب و فاقد آثار جبران‌ناپذیر محیط‌زیستی؛
۴- تعیین‌تکلیف و تصویب طرح بلندمرتبه‌سازی و جلوگیری از صدور هرگونه مجوز موردی و موضعی، با استفاده از خلاء طرح یکپارچه؛
بنیاد چهارطبقه اعتقاد دارد که مشهد نیازمند تصمیم‌گیری آگاهانه، شفاف و مبتنی بر دانش است و می‌توان با عقلانیت، گفت‌وگو و مشارکت جمعی مسیر توسعه‌ی شهر را به سوی آینده‌ای متوازن و انسانی هدایت کرد.
@CharTabaqeh
Post #3763
1.58K