🔺شب‌هایی برای ثبت در تاریخ شهرسازی مشهد
در سازوکار تصمیم‌گیری‌های شهری، نهادهای مختلفی نقش دارند. در رأس این ساختار، شورای عالی شهرسازی و معماری ایران قرار دارد که بالاترین مرجع سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری در حوزه‌ی شهرسازی محسوب می‌شود. در سطح استان‌ها، کمیسیون ماده‌ی پنج مسئول بررسی و تصویب تغییرات طرح‌های تفصیلی شهری است، و پیش از تشکیل جلسات این کمیسیون، معمولاً کمیته‌ی فنی کمیسیون ماده‌ی پنج برای بررسی کارشناسی موضوعات تشکیل می‌شود.
شورای عالی شهرسازی و معماری در یکی از مصوبات خود در آذرماه ۱۳۹۵، دبیرخانه‌های کمیسیون‌های ماده‌ی پنج در سراسر کشور را مکلف کرد که در راستای شفافیت و دسترسی عمومی به اطلاعات، پیش از برگزاری جلسات، دستور جلسه و مستندات مربوط به آن را منتشر کنند و زمینه‌ی حضور سازمان‌های مردم‌نهاد و عموم شهروندان را در جلسات فراهم آورند. هدف از این مصوبه، تحقق تصمیم‌گیری مشارکتی و افزایش اعتماد عمومی نسبت به فرایند تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری شهری بود.
با گذشت نزدیک به یک دهه از ابلاغ این مصوبه‌ی قانونی، تاکنون هیچ‌یک از کمیسیون‌های ماده پنج در استان‌های کشور آن را به اجرا نگذاشته‌اند. در عمل، مصوبه‌ای قانونی و شفافیت‌محور به حاشیه رفته و جلسات کمیته‌های فنی نیز طبق آن چارچوب قانونی برگزار نشده‌اند. در چنین شرایطی که نهادهای رسمی، دچار ترک‌فعل شده و از اجرای مصوبات قانونی سر باز می‌زنند، جامعه‌ی مدنی مصمم است که منفعل نماند و قربانی این بی‌عملی نشود.
اکنون در آبان‌ماه ۱۴۰۴ و در آستانه‌ی روز جهانی شهرسازی، جامعه‌ی مدنی مشهد با رویکردی فعالانه، تصمیم گرفته در مقابل انفعال نهادهای رسمی بایستد و آن‌چه قانوناً باید محقق شود، را به اجرا درآورد. بنابراین، برای نخستین‌بار در تاریخ شهرسازی ایران، جلسات «کمیته‌ی فنی عمومی» در حال برگزاری است.
در این جلسات، حضور عموم آزاد است و هر شهروند می‌تواند در بحث‌های جلسه شرکت نماید و دیدگاه‌ها، نقدها و پیشنهادهای خود را بیان کند. اجرای این فرایند، یعنی گشودن درهای جلسات تصمیم‌گیری شهری به روی عموم مردم، اقدامی تاریخی و نمادین است، که نه از سوی نهادهای رسمی منفعل، بلکه به ابتکار جامعه‌ی مدنی فعال و در راستای اجرای قانون مغفول‌مانده صورت گرفته است.
اکنون درهای جلسات تصمیم‌گیری، نه از داخل جلسه رو به بیرون، بلکه با فشاری از بیرون رو به داخل باز شده و فرصتی کم‌نظیر در اختیار مدیران محلی و ملی قرار گرفته است. در آینده‌ی نزدیک، مشخص خواهد شد که نهادهای رسمی، از این فرصت بهره خواهند برد، یا ترجیح می‌دهند به رویه‌ی تصمیم‌گیری غیرشفاف و پشت درهای بسته ادامه دهند؛ هرچند این نقطه‌ی تحولِ رویه‌ای در تاریخ شهرسازی رقم خورده و قابل‌بازگشت نیست.
@CharTabaqeh
Post #3712
325