ناکشته به کشته برداشتن و ناخواسته فدا فرستادن

از کشف الاسرار و عدةالابرار

اسماعیل کودکی روز به روزافزون بود، کریم برآمده و عزیز برخاسته سُلاله خلّت بود و صدف در محمّد مرسل بود، گوشۀ دل خلیل دروآویخت، چشم استحسان درونگرست ، از درگاه عزّت عتاب آمد که ای خلیل ما ترا ازبت آزری نگه داشتیم تا دل در بند عشق اسماعیلی کنی ؟ هر چه حجاب راه خلّت باشدچه بت آزری و چه روی اسماعیلی.
به هر چه از راه باز افتی چه کفر آن حرف و چه ایمان
به هر چه از دوست و امانی چه زشت آن نقش و چه زیبا‌
ای خلیل دعوی دوستی ما کردی ی مریدوار و در راه ارادت آمدی که :
إِنِّي وَجَّهۡتُ وَجۡهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ...
از خلایق و علایق بیزاری گرفتی که «انّهم عدوٌّ لى الأرب العالمین...» اکنون آمدی و دلی که بر محبّت جلال و جمال ما وقف است فا او پرداختی و مُهر مِهر برونهادی، قَرّبْهُ لی قُرباناً وانقطعْ الىَّ انقطاعاً خيز اورا قربانكن ؛ ورما را می‌خواهی درد خود را درمان کن ؛
تا دل ز علایقت یگانه نشود
يك تير تراسوی نشانه نشود
تا هر دو جهانت از میانه نشود
کشتی به سلامت به کرانه نشود‌
...کشید و دید آنچه دید از گفتار و افك منافقان خلیل را همین حال افتاد، گوشۀ دل به مهر اسماعیل داد، هم خود به بلا افتاد و هم اسماعیل را به محنت افکند. چون قصّۀ خواب به او بگفت که :
إِنِّيٓ أَرَىٰ فِي ٱلۡمَنَامِ أَنِّيٓ أَذۡبَحُكَ.
اسماعیل خود رشید بود، كريم طبع ونيكوخلق، جواب داد که« يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللهُ مِنَ الصّابِرِينَ ای پدرآنچه فرموده اند به جای آر، راه خلّت تو پاك باید و پسندیده ، ما را گو خواه سرباش و خواه مباش.
سخن گفته اند تا از یشان هر دو کدام سخی تر بود ، او که فرزند می فدا کرد یا او که جان و تن فدا کرد؟ ابراهیم گفت : کار من عجب ترکه فرزند عزیز می فداکنم ، اسماعیل گفت: سخاوت من عظیم تر که جان عزیز وتن نفیس می فدا کنم ، ابراهیم گفت : ترا درد يك ساعته بيش نبود ، و مرادر هر نفسی دردی بود ، و در هر لحظه‌ای اندوهی که به دست خویش فرزند خویش کشته باشم، چنانستی که ربّ العزّة گفتی من از شماهر دو جواد ترم و کریم تر که ناکشته بکشته برداشتم و ناخواسته فدا فرستادم:
(وَ فَدَيْناهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ)

منبع: تفسیر کشف الاسرار و عدّة الابرار
رشیدالدّین میبدی، جلد ۸، بخشی از تفسیر سورۀ صافّات.

➕به کانال بنیاد پژوهشی شهریار بپیوندید:
🆔 t.me/bonyad_classes