سوخو-۲۵ در خدمت ایران؛ داستانی کوتاه و پرابهام

✈️ داستان سوخو-۲۵های ایرانی چه بود؟

در جریان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، هفت فروند سوخو-۲۵ عراقی برای فرار از حملات ائتلاف به ایران پناه آوردند. ایران پس از پایان جنگ این هواپیماها را به عراق بازنگرداند و آن‌ها را به‌عنوان بخشی از غرامت جنگی در اختیار گرفت. در سال‌های بعد نیز چند فروند سوخو-۲۵ دیگر به ناوگان ایران اضافه شد؛ بر اساس برخی منابع، ایران بین ۶ تا ۸ فروند از این هواپیماها را مستقیماً خریداری کرده بود.
اما ورود این هواپیماها به ایران به معنای آماده‌بودن آن‌ها برای خدمت عملیاتی نبود. مشکل اصلی، کمبود خلبانان آموزش‌دیده، دفترچه‌ها و مستندات فنی، پشتیبانی تخصصی، قطعات یدکی و زیرساخت‌های موردنیاز برای نگهداری و تعمیرات بود؛ مشکلاتی که هواپیماهای پناهنده‌شده از عراق، از جمله میراژها، سوخو-۲۴ها، سوخو-۲۲ها، میگ-۲۹ها و هواپیمای آواکس عدنان نیز با آن‌ها روبه‌رو بودند.
سوخو-۲۵ها در ابتدا به نیروی هوایی ارتش واگذار شدند، اما پس از مدتی، همراه با سوخو-۲۲ها، به نیروی هوافضای سپاه منتقل شدند.
در سال ۲۰۱۴، هم‌زمان با گسترش حملات داعش در عراق، تعدادی از سوخو-۲۵های ایرانی به عراق بازگردانده شدند. دربارهٔ جزئیات این واگذاری اختلاف‌نظر وجود دارد: برخی منابع معتقدند هواپیماها بدون دریافت پول واگذار شدند؛ برخی دیگر از واگذاری در قالب معامله یا توافق سخن می‌گویند. همچنین دربارهٔ تعداد هواپیماهای تحویلی و اینکه آیا همهٔ آن‌ها از همان هفت فروند عراقی سال ۱۹۹۱ بودند یا خیر، روایت‌های متفاوتی وجود دارد.
با این حال، آنچه در گزارش‌های عمومی بیشتر تکرار شده، بازگشت هفت فروند از سوخو-۲۵های سابق عراق به این کشور در سال ۲۰۱۴ است. پس از آن، دیگر گزارش‌های روشنی از حضور عملیاتی سوخو-۲۵ در ایران منتشر نشد.

🔹 خلاصه‌ای از مشخصات سوخو-۲۵
سوخو-۲۵، با نام ناتویی Frogfoot، هواپیمایی تهاجمی است که در اتحاد جماهیر شوروی برای پشتیبانی نزدیک هوایی از نیروهای زمینی توسعه یافت. طراحی آن بر پرواز در ارتفاع پایین، مقاومت در برابر شرایط دشوار میدان نبرد و حمل تسلیحات متنوع متمرکز بود.
مشخصات کلی سوخو-۲۵ پایه، بسته به مدل و پیکربندی، تقریباً به این شرح است:
▪️ طول: حدود ۱۶ متر
▪️ ارتفاع: حدود ۴٫۸ متر
▪️ وزن خالی: حدود ۹٬۸۰۰ کیلوگرم
▪️ حداکثر وزن برخاست: حدود ۱۹٬۳۰۰ کیلوگرم
▪️ حداکثر سرعت: حدود ۹۷۵ کیلومتر بر ساعت
▪️ برد انتقالی: حدود ۱٬۰۰۰ کیلومتر؛ بسته به شرایط پرواز و پیکربندی
▪️ پیشرانه: دو موتور توربوجت R-195

در زمینهٔ تسلیحات، سوخو-۲۵ می‌تواند در مجموع حدود ۴٫۵ تن محمولهٔ رزمی حمل کند؛ البته ظرفیت واقعی به نوع مأموریت و ترکیب تسلیحات بستگی دارد.
سلاح ثابت اصلی آن، یک توپ دولول ۳۰ میلی‌متری از نوع GSh-30-2 است. علاوه بر این، سوخو-۲۵ قابلیت حمل انواع راکت‌های غیرهدایت‌شونده و هدایت‌شونده، از جمله خانواده‌های S-5، S-8، S-13، S-24 و S-25 را دارد.

در بخش بمب‌ها نیز امکان استفاده از بمب‌های سقوط آزاد خانوادهٔ FAB در وزن‌های ۱۰۰، ۲۵۰ و ۵۰۰ کیلوگرم، و همچنین بمب‌های دیگری مانند BetAB-500 و بمب‌های خوشه‌ای خانوادهٔ RBK-250 و RBK-500 برای برخی پیکربندی‌ها وجود دارد.

در زمینهٔ تسلیحات هوا‌به‌سطح، این هواپیما می‌تواند از موشک‌هایی از خانوادهٔ Kh، از جمله Kh-25ML، Kh-29L و Kh-23، استفاده کند. برای دفاع از خود در برابر تهدیدات هوایی نیز در برخی پیکربندی‌ها امکان حمل موشک‌های هوا‌به‌هوای کوتاه‌برد R-60 و R-73 وجود دارد.

🔹 سوخو-۲۵؛ از نسخهٔ پایه تا مدل‌های ارتقایافته

سوخو-۲۵های ایرانی، طبق گزارش‌های منتشرشده، از نسخهٔ صادراتی پایه یعنی Su-25K بودند. با این حال، خانوادهٔ سوخو-۲۵ در طول خدمت خود در روسیه و دیگر کشورها، ارتقاهای متعددی را تجربه کرده است.
از جمله نسخه‌ها و طرح‌های ارتقایافتهٔ این خانواده می‌توان به مدل‌های Su-25BM، Su-25T، Su-25TM، Su-25SM و Su-25SM3 اشاره کرد. این نسخه‌ها از نظر تجهیزات، سامانه‌های الکترونیکی، توانایی‌های مأموریتی و برخی ویژگی‌های عملیاتی با مدل پایه تفاوت دارند.
مدل Su-25SM3 از جدیدترین طرح‌های ارتقای این خانواده به شمار می‌رود و هواپیماهای این نسخه همچنان در جنگ روسیه علیه اوکراین به کار گرفته شده‌اند.
البته همهٔ این نسخه‌ها صرفاً مراحل متوالی یک خط تولید واحد نیستند؛ برخی از آن‌ها برای مأموریت‌ها یا نیازهای متفاوت توسعه یافته‌اند و میزان استفاده از آن‌ها نیز به کشور بهره‌بردار بستگی دارد.

#theamirkabir

https://t.me/BolandAsmanak