مولانا میگفت:«اگر از خاک من گندم بروید با آن گندم نان درست کنند، نه تنها خمیر و تنور بیت مستانه خواهند سرود؛ بلکه نانوا و خورندگان آن نان نیز مست میشوند» بیدل اما میگوید:
«بزم از دل گداخته لبریز میشود
مینا اگر کنند ز سنگ مزار ما»
این اندوه بر سراسر غزلیات بیدل سایه انداخته است. اگر حافظ بیشتر از غم زمانه میگوید؛ اینکه یاری اندر کس نمیبیند، زر و سیم ندارد، زاهدان ریایی بر تخت قدرت نشستهاند و... بیدل بیشتر از رنج بودن میسراید و برآنست که «زندگی عالم آسایش نیست». حافظ اغلب بر آن سر است که اگر محتسبها(عوامل بیرونی) اجازه دهند زندگی غمناک نخواهد گذشت؛ اما از نظر بیدل نفس زندگی و وجود داشتن غمآور است:
ما همه بیچارهایم، چاره ما مردنست
نیاز به تأکید است اندوه بیدل اصلا و ابدا نسبتی با نهیلیسم ندارد و جهانبینی بیدل به هیچ رو جهانبینی تراژیک نیست. دربارهٔ تفاوت اندوه بیدل با اندوه نهیلیستی در پستهای آتی بیشتر خواهم نوشت.
مهرداد مهرجو
https://t.me/Biddle_Academy
Post #2346
579

- 👍 12