❗️Biz bilgan nasiya savdo endi bo‘lmaydi

Prezident O‘zbekistonda bo‘lib-bo‘lib to‘lashni tartibga soluvchi hujjatni imzoladi.

Ha, bu bozor katta talab tufayli o‘z-o‘zidan paydo bo‘ldi va rivojlandi.

Biroq u yerda pul qancha ko‘paysa, o‘zgarishlar ham shuncha yaqinlashayotgan edi. Endi o‘sha vaqt keldi.

2027 yil 1 yanvardan bo‘lib-bo‘lib to‘lash operatorlari paydo bo‘ladi. Ular xaridor uchun sotuvchiga pul to‘lab, keyin o‘sha pulni xaridordan qismlarga bo‘lib undirib oladigan kompaniyalardir.

Faoliyat yuritish uchun ular Markaziy bank reyestriga kirishi, kredit byurolariga ma’lumotlarni uzatishi va qarz yuklamasini hisobga olishi kerak bo‘ladi.

Bo‘lib-bo‘lib to‘lashning shartlari ham o‘zgaradi.

Uning miqdori BHMning 250 baravaridan (bu sentyabrdan 110 mln so‘m bo‘ladi), maksimal muddati esa 12 oydan oshishi mumkin emas. Bundan uzoqroq muddatdagilar endi kredit hisoblanadi.

Endi ustama, komissiyalar va xaridning to‘liq qiymati alohida ko‘rsatiladi. Faqat shartnomada emas, balki to‘g‘ridan to‘g‘ri do‘konning o‘zida yoki saytda — oddiy narx yonida va u bilan bir xil o‘lchamdagi shriftda.

Asosiy qarzdan tashqari barcha to‘lovlar, jarima va penyalar bilan birga, yiliga bo‘lib-bo‘lib to‘lash summasining 50 foizidan oshmasligi kerak.

Bunday usulda ko‘chmas mulk sotib olishga umuman yo‘l qo‘yilmaydi.

Tartibga solish nafaqat nasiya servislarini, balki o‘zining bo‘lib-bo‘lib to‘lash tizimiga ega yirik do‘konlarni ham qamrab oladi (agar choraklik aylanma 500 mln so‘mdan oshsa va savdoning kamida yarmi bo‘lib-bo‘lib to‘lash hissasiga to‘g‘ri kelsa). Ishlab chiqaruvchi kompaniyalar bundan mustasno.

⏺ Xullas, har xil qoidalar asosida ishlab kelgan hozirgi nasiya savdosi endi bo‘lmaydi.

Masalan, hozir televizorni ikki yilga sotib olish mumkin, 2027 yildan esa yo’q — yo 12 oy, yo kredit.

Hozir hamma kompaniyalar ham kredit byurolariga ma’lumot uzatmayapti, shuning uchun telefonni bir servisdan, mebelni boshqasidan, muzlatkichni esa uchinchisidan xarid qilish mumkin.

Yangi qoidalar bilan esa har bir keyingi bo‘lib-bo‘lib to‘lash miqdori kamayishi yoki umuman berilmasligi ham mumkin.

Mohiyatan, nasiya oddiy kreditga yaqinlashmoqda, shu sababli kredit tarixingizni kuzatib boring — u yanada muhim ahamiyat kasb etadi.

Raqobat ham o‘zgaradi, chunki endi kompaniyalar reklamadagi to‘lov miqdori bilan emas, balki real ortiqcha to‘lov bilan raqobatlashishiga to‘g‘ri keladi.

Aytgancha, bu ustamalarning asta-sekin pasayishiga olib kelishi mumkin, garchi ayrim xarajatlarni darhol mahsulot narxiga qo‘shib qo‘yishga harakat qilishlari aniq...

Nima bo‘lganda ham, Uzum Nasiya va Alif Nasiya kabi gigantlar bunga katta ehtimol bilan moslashadi, chunki ular hozirdanoq yangi talablarning ko‘piga rioya qilib kelmoqda.

Butun biznesi sust tekshiruvlarga tayangan kichik servislarga esa qiyin bo‘ladi.

Shunday ekan, bozor tozalanishi mumkin, lekin yo‘qolib qolmaydi — 12–13 trln so‘m kam pul emas.

Biroq shiddatli o‘sish to‘xtaydi va bir muncha vaqtdan so‘ng boshqacha, barqaror o‘sish boshlanadi.

Nasiya savdo hayotning muhim qismi bo‘lib qolaveradi, faqat u endi bir tomondan qimmatroq va murakkabroq, boshqa tomondan esa xavfsizroq va shaffofroq bo‘ladi.

@beshtorr

#ecom