Беларускі інстытут публічнай гісторыі

Сёння дзень нараджэння Марыі Магдалены Радзівіл, беларускай княгіні, адной з тых праніклівых , што неслі на сваіх плячах нашае адраджэнне. ❤️

Яна нарадзілася ў Варшаве ў 1861 годзе ў сям'і графа Яна Завішы. Ваколіцы Узды і берагі Свіслачы зрабілі Беларусь выбарам і справай яе жыцця.

У 1912 годзе, калі гэта толькі пачыналася быць трэндам, зрабіла публічную дэкларацыю - лічу сябе беларускай ліцвінскага паходжання. А пасля таго як Княгіня перавяла дакументацыю сваіх маёнткаў на беларускую мову, ёй больш не задавалі глупых пытанняў.

🚩Фінансавала выдавецтва «Загляне сонца і ў наша аконца» і «Нашу Ніву», прабеларускія НДА.

🚩 Адчыніла 7 беларускіх школ і вучэльню ва Уздзе.

🚩 Не магла пагадзіцца з тым, што тармозіцца выданне "Вянка" Максіма Багдановіча і дала грошы на кнігу, пасля якой Максіма назавуць геніем.

🚩Яна не сумнявалася - вітала абвяшчэнне БНР і з гонарам лічыла сябе грамадзянкай беларускай дзяржавы.

Чаму беларусы такія? #KaronaVitauta

🪽 У Наваградку заснавалі Мэмарыяльны музэй Галакосту і габрэйскага супраціву

22 чэрвеня 2026 году ў Наваградку зарэгістравалі некамэрцыйную арганізацыю — Мэмарыяльны музэй Галакосту і габрэйскага супраціву, піша «Радыё Свабода».

🧐 Яна мае на мэце ператварыць Музэй габрэйскага супраціву ў першы мэмарыяльны музэй Галакосту і габрэйскага супраціву ў Беларусі.

«Стварэньне арганізацыі стала важным новым этапам у разьвіцьці існага Музэю габрэйскага супраціву ў Наваградку і заклала аснову для будучага міжнароднага мэмарыяльнага, адукацыйнага і дасьледчага цэнтру, прысьвечанага захаваньню памяці пра Галакост і гісторыю габрэйскага супраціву ў Беларусі», — гаворыцца на сайце праекту.

Працяг па спасылцы. 🖥 Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

❤️‍🩹 За кожным вялікім паэтам стаяць людзі, без якіх яго гісторыя была б іншай

7 ліпеня 1882 года прыйшоў на свет адзін з самых выбітных беларускіх паэтаў – Янка Купала. Сёння мы прапануем паглядзець на яго па-новаму: не толькі як на аўтара ўсім вядомых вершаў, але і як на чалавека, які кахаў, шукаў падтрымкі, перажываў цяжкія часы і сустракаў на сваім шляху жанчын, што змянялі ягонае жыццё.

У дзень народзінаў паэта, расказваем пра жанчын, без якіх не было б Купалы.

🎥 А даведацца больш пра нашага выбітнага земляка можна ў праграме «Каса на камень» на YouTube-канале «БЕЛСАТ HISTORY».

🎥 2004 год у праекце #IMBY

У чарговым выпуску другога сезона #IMBY — 2004 год у Беларусі: год спартыўных і культурных дэбютаў, гучных злачынстваў, палітычнага пералому і поп-культуры, якую многія яшчэ добра памятаюць.

Беларусь упершыню трапляе на «Еўрабачанне», маладзёжная футбольная зборная — на чэмпіянат Еўропы, а Лукашэнка пасля рэферэндуму атрымлівае магчымасць кіраваць без абмежавання колькасці тэрмінаў. У гэтым жа годзе памірае Іван Шамякін, забіваюць журналістку Вераніку Чаркасаву, гучыць справа банды Марозава і спыняецца дзейнасць парламенцкай групы «Рэспубліка».

▶️Глядзець выпуск: https://www.youtube.com/watch?v=zEkqKT3rUko

Ужо сёньня: 230 гадоў Яну Чачоту

7 ліпеня 1796 году ў Малюшычах Наваградзкага павету нарадзіўся беларускі паэт, фальклярыст, перакладнік, этнограф Ян Чачот. У сваёй прадмове да «Сялянскіх песень з-над Нёмана і Дзьвіны» ў 1846 годзе ён зрабіў нарыс граматычных асаблівасьцяў беларускай мовы і ўпершыню паставіў пытаньне аб прынцыпах будучага «крывіцкага» правапісу. Ужываў беларускія словы нават у польскай мове.

Запісаў мноства беларускіх песень, уваходзіў у таварыства філяматаў. За ўдзел у ім быў высланы расейскімі ўладамі ў Арэнбург.

Пахаваны ў Друскеніках, у Новай Мышы на Баранавіччыне стаіць бюст Чачота, а ў Карэлічах – помнік.

Меней чым праз стагодзьдзе 7 ліпеня народзіцца яшчэ адзін выбітны беларус — Янка Купала.

Больш падзей 7 ліпеня ў гісторыі – пад спасылкай: https://smarturl.click/BEXGl

🫶 Беларусь манументальная: ад Леніна і помніка вішні, да Гедыміна з Агінскім

Мемарыяльны ландшафт Беларусі ў буйных райцэнтрах – даследаванне ад інстытуту «Палітычная сфера».

Навукоўцы даследавалі помнікі, манументы, мемарыяльныя шыльды, помныя знакі – пад тысячу аб’ектаў. Гэта помнікі рэвалюцыі, савецкай, ваеннай і беларускай гісторыі. Ёсць таксама і абстрактныя, як «помнік вішні», «манумент згушчонкі» ці «помнік маладосці».

«Захоўваецца пераемнасць ушанавання сілавых і ваенных ведамстваў, адначасова пашыраюцца сюжэты культуры, мастацтва і мясцовай гісторыі. Рэгіянальная спецыфіка слабая. Прадстаўлены нешматлікімі аб’ектамі расейскі наратыў, але спецыфічны: вайна ў Чачэніі і падводная лодка «Курск«, пігуць даследчыкі».

Навукоўцы заўважылі, што ў помніках сучаснасці «утрымліваецца і надбудоўваецца ваенна-дзяржаўная рамка», «распаўсюджваецца мілітарны наратыў», што нават небяспечнай з улікам сітуацыі ў рэгіёне.

Больш чытайце па спасылцы. 👈

Юбілей аўтара “Вязанкі”
 
📚 6 ліпеня спаўняецца 175 гадоў з дня нараджэнння паэта, публіцыста, перакладчыка, этнографа, крытыка, культурнага дзеяча Янкі Лучыны (Івана Неслухоўскага) (1851-1897).
 
Больш на: https://racyja.com/by/kultura/jubilej-autara-vjazanki/

Паміж этнаграфіяй і прапагандай: як немцы паказвалі Беларусь у Першую сусветную

Сяргей Грунтоў піша ў зборніку «Беларускі фальклор» (2026 г.): большасць выяваў на паштоўках і ў нямецкіх газетах на беларускіх землях у Першую сусветную вайну былі прысвечаны культуры беларусаў і яўрэяў – мястэчкам, вёскам, капліцам і могілкам, партрэтным выявам. Яўрэйская культура ўспрымалася як гарадская і больш цывілізаваная – мова была больш зразумелая, у нямецкай арміі служыла нямала яўрэяў.

На вясковую беларускую культуру глядзелі з каланіяльнай перспектывы, як на менш развітую. Часта здымалі самыя бедныя хаты. Многія выявы, асабліва маляваныя, маглі мець карыкатурны характар. Подпісы да іх не пакідаюць сумневу: выявы павінны былі выклікаць смех – і ў вайскоўцаў, і ў тых, хто атрымліваў іх у куды больш «цывілізаваных» нямецкіх вёсках і гарадах.

Разам з тым ўжо ў перыяд акупацыі 1915 - 1918 выйшаў шэраг нарысаў з спробай разумення беларускай культуры, а пасля вайны – шэраг навуковых публікацый. На здымку — ваколіцы Пінска