چه کسی در برابر مراجع قدرت مطیع‌تر است؟ چپ‌ها یا راست‌ها؟
در گذشته روان‌شناسان اجتماعی تصور می‌کردند که «اطاعت» هسته مرکزی تفکر محافظه‌کار است، اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند که لیبرال‌ها هم به همان اندازه‌ی محافظه‌کارها مطیع هستند، فقط نسبت به مراجع قدرت متفاوتی.
ترجمه یادداشتی از استیو استوارت ویلیماز، استاد روانشناسی دانشگاه ناتینگهام مالزی:
مدت‌هاست که در روانشناسی اجتماعی، این یک اصل بدیهی تلقی می‌شود که «اطاعت» رکن اصلی تفکر محافظه‌کارانه است. همواره به ما گفته شده که محافظه‌کاران در برابر قدرت و مرجعیت سر فرود می‌آورند، در حالی که لیبرال‌ها افرادی مستقل و طغیان‌گر هستند که ابایی از زیر سوال بردن «وضع موجود» ندارند.
اما مقاله‌ی تأمل‌برانگیزی که در سال ۲۰۱۳ توسط جرمی فرایمر و همکارانش منتشر شد، تردیدهای جدی در این دیدگاه ایجاد کرد. این پژوهشگران خاطرنشان کردند که در اکثر آزمون‌های سنجشِ اطاعت، از افراد درباره میزان تمایلشان به فرمان‌برداری از مراجع قدرتِ محافظه‌کار سوال می‌شود. مشکل اینجاست که در چنین رویکردی، مفهوم «اطاعت» با «گرایش سیاسیِ» مراجعی که خواستار اطاعت هستند، خلط می‌شود. بدتر از آن (و به عنوان قوزِ بالا قوز)، وقتی از مردم به‌صورت کلی و انتزاعی درباره اطاعت سوال می‌شود، آن‌ها معمولاً مراجع قدرتِ محافظه‌کار را در ذهن خود مجسم می‌کنند؛ که این یعنی باز هم درآمیختنِ مفهوم اطاعت با جهت‌گیری سیاسی.
فرایمر و تیمش برای دور زدن این سوگیری‌ها، موضوع را دوباره بررسی کردند، اما این‌بار از شرکت‌کنندگان نه‌تنها درباره تمایل به اطاعت از مراجع محافظه‌کار، بلکه درباره مراجع لیبرال نیز سوال کردند.
این رویکرد به نتیجه‌ای تکان‌دهنده ختم شد که اجماعِ چند ده ساله‌ی روانشناسی اجتماعی را دگرگون کرد: لیبرال‌ها دقیقاً به اندازه محافظه‌کاران مطیع هستند، اما فقط در برابر مراجعی متفاوت.
محافظه‌کاران بیشتر تمایل دارند از مراجع قدرتِ محافظه‌کار (از جمله افسران نظامی و رهبران مذهبی) پیروی کنند.
لیبرال‌ها در مقابل، بیشتر در برابر مراجع قدرتِ لیبرال (مانند فعالان حقوق مدنی و محیط‌زیست) مطیع هستند.
نکته جالب اینجاست که وقتی پای یک مرجعِ بی‌طرف از نظر سیاسی در میان باشد (مثلاً یک مدیرِ دفتر)، میزان اطاعتِ لیبرال‌ها و محافظه‌کاران تقریباً با هم برابر است. (این یافته‌ها در این نمودار نشان داده شده‌اند).
خلاصه کلام اینکه، ماجرا این نیست که جناح راست برای «اطاعت» ارزش قائل است و جناح چپ برای «استقلال»؛ بلکه واقعیت این است که همه انسان‌ها در برابر کسانی که آن‌ها را «مرجع مشروع» می‌دانند سر خم می‌کنند و در برابر کسانی که مشروع نمی‌دانند، مقاومت می‌کنند. ما فقط درباره اینکه چه کسی «مرجع مشروع» است، دیدگاه‌های متفاوتی داریم.
منبع این یادداشت
لینک مقاله اصلی
@bayanz
Post #982
9.22K
- ❤ 126