انجمن علمی تاریخ دانشگاه علامه طباطبائی

انجمن علمی تاریخ با همکاری معاونت فرهنگی دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی برگزار می‌کند:

🔷کارگاه «تاریخ هنر»

🔹بررسی آثار شاخص هر دوره
🔹تحلیل سبک‌ها و جریان‌های هنری
🔹پیوند هنر با تاریخ، ادبیات و فرهنگ
🔹همراه با ارائه و بحث گروهی

👤مدرس: جناب آقای اسدالله مظفری، پژوهشگر، نویسنده و دانشجوی رشته‌ی فلسفه هنر در مقطع دکتری در دانشگاه علامه طباطبائی

🔹مکان برگزاری: دانشکدۀ ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه علامه طباطبائی

🕐زمان برگزاری: چهارشنبه‌ها ساعت ۱۵ الی ۱۷
به مدت ۸ جلسه
اولین جلسه: ۸ مهر ۱۴۰۵
⭕️امکان حضور آفلاین برای عزیزانی که شرایط رفت و آمد را ندارند فراهم است.

📜همراه با ارائه‌ی گواهی حضور


🔰داوطلبین گرامی برای کسب اطلاعات بیشتر و حضور در دوره لطفا با شناسه‌ی زیر در ارتباط باشید:
@anjtaratu

سه
چینیان گفتند: ما نقاش‌تر
رومیان گفتند: ما را کرّ و فرّ
مولانا این بیت را بر اساس داستانی قدیمی‌تر می‌گوید؛ اما اهمیت آن در تقابل دو سنت هنری است.
لائوتسه می‌گوید: «آن‌کس که سخن می‌گوید هیچ نمی‌داند و آن‌کس که می‌داند سخن نمی‌گوید.» شاید همین سکوت و فضای تهی یکی از ویژگی‌های بنیادین نقاشی چینی باشد؛ جایی که چند حرکت قلم‌مو جهانی می‌آفریند. انسان در برابر طبیعت بی‌انتها، ذره‌ای کوچک در کلیتی عظیم است.
در هنر رومی، در مقابل، انسان و فردیت او جایگاهی برجسته دارد؛ چهره، شخصیت و بدن انسان موضوع بسیاری از آثار است. انسان به مرکز تصویر می‌آید؛ رویکردی که بعدها در سنت غربی و رنسانس صورت تازه‌ای یافت.
گامبریچ می‌گوید نقاش چینی به طبیعت می‌رفت و هنگام مکاشفه، شتابان بازمی‌گشت تا پیش از زوال شهود، آن را با چند حرکت قلم‌مو ثبت کند. در غرب اما، نقاش در فضایی مشخص می‌نشست تا جهان را تصویر کند
چرا این دو سنت چنین متفاوت به انسان، طبیعت و جهان نگریستند؟
و پرسش بنیادی‌تر: آیا هنر در خدمت امر مطلق است، یا خودِ هنر ساختاری ارزشمند و مستقل دارد؟
تصاویر: زنی از مصر، اثری از روم باستان
دو ماهی، اثر ژو دا، سلسله چینگ
@atu_history

🔴 ضرورت نگارش تاریخ عاطفی و احساسی

✍اسماعیل شمس

🔺همگان چنان می‌پندارند که تاریخ، شرح حال پادشاهان و پیامبران و جنگ و سیاست و رویدادهای گذشته است؛ در حالی که در جهان جدید، تعریف سنتی از تاریخ به حاشیه رفته و مسائل مهم و جدیدی به قلمرو این رشته اضافه شده‌ است. یکی از شاخه‌های جدید تاریخنگاری در غرب، تاریخ احساسات و عواطف آدمی؛ به ویژه واکنش کودکان و نوجوانان در برابر حوادث ناگهانی و تغییر روند زندگی معمولی و طبیعی است. هرچند کتابهای بسیاری در این زمینه مانند "تاریخچه احساسات: نقش احساسات در تاریخ بشر" نوشته ریچارد فرث و گادبی‌هیر نوشته شده‌اند، اما به باور من هیچ کس مانند مارتا نوسباوم که برخی کتابهایش همچون "احساسات سیاسی"، "نه برای سود"، "کیفیت زندگی"، "خشم و بخشش"، "سلطنت ترس"، "عشق" و "ارسطو" به فارسی ترجمه شده‌، نتوانسته است، نسبت میان تاریخ با احساسات و روح و روان انسان را شرح دهد. در این یادداشت ابتدا متنی را که درباره احساسات کودکی ۵ساله در هنگام آغاز جنگ پاوه در مرداد ۵٨ و سپس جنگ ٨ساله در شهریور ۵۹ فرستاده شده است، می‌آورم و سپس دیدگاه نوسباوم را درباره تاریخ احساس و عاطفه شرح می‌دهم. 

اهل یکی از روستاهای اطراف پاوه بودم. نیمه مرداد ۵٨ مریض شدم و پدرم مرا برای درمان به پاوه برد. در بیمارستان پاوه[کانون اصلی جنگ] بستری بودم که آن شب لعنتی سر رسید. مدرسه رفتن و اتفاقات قبل آن را یادم نمیاد ولی اون شب را پس از ۴٨ سال هنوز به یاد می‌آورم. تیراندازی شروع شد. پدر مرا به سرعت از بیمارستان خارج کرد و به خانه یکی از اقوام در آن نزدیکی برد. برق هم قطع بود. همه‌جا تاریک بود. من از وحشت، فک و دهانم قفل شده بود و می‌لرزیدم. می‌خواستند بهم آب بدن، دهانم باز نمی‌شد.حتی با فشار قاشق هم نتوانستند دهانمو باز کنند.صدای تیراندازی قطع نمی‌شد. آه چه ترسناک بود. بابام منو بغل کرد و گفت: نترس، اما ترسم بیشتر شد. جنگ باعث شد ما چند هفته در خانه فامیل بمانیم. من برای دیدن مادرم که در روستا مانده بود، دلتنگی می‌کردم، اما با وجود تصرف پاوه توسط دولت، روستای ما همچنان در دست احزاب کرد بود و بازگشت ما به روستا در میانه جنگ- با وجود اینکه پدرم فردی بی‌سواد و غیرسیاسی و باغدار بود- خطرناک می‌نمود. با وجود این، گریه و بی‌تابی من پدرم را ناچار کرد که نیمه شب با پای پیاده و در حالی که مرا بیشتر اوقات کول کرده بود به سمت روستا ببرد. در هنگام نزدیک شدن به ده گفت: اگر سرفه‌ات گرفت، سعی کن که صدایش در نیاید و نفس را در سینه‌ حبس کن که کسی متوجه حضور ما نشود. پدر مرا به خانه رساند و همان شب به پاوه برگشت. سال بعد، جنگ شروع شد و ما با رهاکردن همه چیز از خانه و کاشانه خود آواره و در خانه‌ای کوچک در یکی از روستاهای حاشیه پاوه ساکن شدیم. ما دیگر نه خانه بزرگ خودمان را داشتیم نه محصولات باغ و مزرعه و نه لبنیات خانگی و نه هیچ چیز دیگر؛ دنیای کودکی ما یکدفعه به هم ریخت. اول دبستان کنار دانش آموزانی نشستم که هیچ کدام را نمی‌شناختم، چون همبازی دوره کودکی من نبودند. هرکدام از آنان به جایی غریب پناه برده بودند و همه رشته‌های مودت میان ساکنان روستا که قبل از جنگ در کنار هم بودیم، گسسته شده بود.در محل جدید هم ما را غریبه و مهاجر می‌خواندند.

🔺این روایت، تاریخنگاری در معنای مرسوم و معمول آن نیست، بلکه شرح تجربه‌ای شخصی و احساسات و عواطف یک کودک در مواجهه با حادثه‌ای ناگهانی است. در اینجا دیدگاه نوبساوم کمک می‌کند تا بدانیم جنگ چگونه کرامت انسان، روند زندگی معمولی مردم و رابطه آنان با وطن یعنی خاستگاه خاطره، آرمان، امید و عشق آنان را گسسته و داغدار عدم تحقق قابلیتهای بالقوه و رسیدن به زندگی خوب و خوش و دیگر آرزوهایشان کرده است.چگونه فضایل عاطفی مانند ترحم، خویشتنداری، همدلی و احساس تعلق و عشق جای خود را به ترس، خشم، انتقام، دیگری‌سازی و قبیله‌گرایی داده‌اند. چگونه در فقدان محیط حمایتی پایدار که توسط والدین و جامعه فراهم بوده، حافظه، تروماتیک؛ زمان و مکان، منجمد و حادثه در بزرگسالی بازآفرینی شده و نحوه ارزیابی انسان از امنیت و تهدید را برای همیشه تغییر داده است.

https://t.me/chahargosheiran

استاد گرامی
جناب آقای دکتر مرشدلو

با سلام و احترام

درگذشت پدر گرامی حضرتعالی را صمیمانه تسلیت عرض می‌کنیم و برای آن مرحوم از درگاه ایزد منان مغفرت و رحمت و برای شما و خانواده‌ی گرامی سلامتی و آرامش مسئلت داریم.
همراه و همدل شما در این فقدان بزرگ هستیم.

انجمن علمی دانشجویی تاریخ دانشگاه علامه طباطبائی و شاگردان شما در گروه تاریخ دانشگاه علامه طباطبائی

دو
چه اتفاقی در یونان افتاد؟

کافی است میان دو اثر، کوره‌پپلوس و الههٔ پیروزی ساموتراس، تأمل کنیم. چه اتفاقی افتاده بود؟ چگونه هنرمندان یونانی در کمتر از سه قرن چنان دگرگونی عظیمی ایجاد کردند که پیکره‌های ایستا به الهه‌ای رسیدند که لحظهٔ فرود بر دماغهٔ کشتی و حرکت باد در پیراهنش را به تصویر می‌کشید؛ حرکتی که بی‌سابقه بود.
اگر، چنان‌که وایتهد می‌گوید، «تاریخ فلسفه چیزی جز پاورقی‌ بر فلسفهٔ افلاطون نیست»، می‌توان گفت تاریخ هنر غرب نیز در ادامهٔ همان تجربهٔ یونانی شکل گرفته است؟
چگونه تئاتر، پیکرتراشی، معماری، فلسفه و ادبیات در یونان چنان شکوفا شدند که پس از دوهزاروپانصد سال هنوز نمی‌توان این حوزه‌ها را بدون یونان تصور کرد؟
هلن گاردنر می‌گوید کافی بود چند نفر در یونان با یکدیگر دیدار کنند تا بحثی دربارهٔ سیاست یا فلسفه شکل بگیرد. این دگرگونی فکری را می‌توان در هنر نیز دید.
اما پرسش اصلی تاریخ هنر چیست؟
این هنرمندان بودند که ابتدا جهان دیگری را تصور کردند، یا فیلسوفان؟
شاید تفاوت در همین‌جا باشد: فیلسوف یونانی می‌پرسید جهان چیست؛ هنرمند یونانی جهانی دیگر می‌ساخت.
@atu_history

یک
انسان از همان ابتدا هنرمند بود.
سال ۱۸۷۹، در غار آلتامیرا، دختر خردسال ساتوئولا، ماریا، هنگام همراهی پدرش سقف غار را دید و گفت: «پدر، گاوها را ببین!» ماریا اولین کاشف نقاشی های پیش از تاریخ بود.
نقاشی‌هایی شگفت‌انگیز از هزاران سال پیش؛ آن‌قدر دقیق و واقع‌نمایانه که کسی حرف ساتوئولا را باور نکرد و حتی او را به جعل متهم کردند. سال‌ها بعد، کشف غارهای دیگر چون لاسکو و شووه و...نشان داد که آلتامیرا استثنا نبوده است.
اینها از نخستین نمونه‌های ناتورالیسم در تاریخ هنر بودند. اما چرا انسان از همان آغاز، حیوانات را چنین دقیق به تصویر کشید؟ جادو و شکار؟ آیین و دین؟ توتمیسم؟ یا نخستین تجربهٔ رازآمیز انسان از رابطه با جهان؟
پاسخ هنوز قطعی نیست.
دنیس اسپور در انگیزهٔ آفرینندگی می‌گوید:
«بعد از پنجاه هزار سال، ما رغم تمام پیشرفت‌های تکنولوژیکی و اقتصادی و اجتماعی‌مان نمی‌توانیم بگوییم انسانی‌تر از آنی بودیم که در ابتدا بودیم»
آیا تاریخ هنر، بیش از آنکه تاریخ پیشرفت انسان باشد، تاریخ دگرگونی رابطهٔ او با جهان، خود و امر ناشناخته است؟
این پرسش، از آلتامیرا آغاز می‌شود و تا هنر مدرن و معاصر ادامه پیدا می‌کند.
@Atu_History

🎙پوشه شنیداری جلسه‌ی اول نشست اسطوره و حماسه در فرهنگ ایران
📅تاریخ برگزاری: ۲۵ شهریور ۱۴۰۵
@Atu_History
@atu_adabi

🏞گزارش تصویری جلسه‌ی اول
📅تاریخ برگزاری: ۲۵ شهریور ۱۴۰۵
@Atu_History
@atu_adabi

انجمن علمی تاریخ دانشگاه علامه طباطبایی با همکاری کانون شعر و ادبی دانشگاه علامه طباطبائی برگزار می کند:

اسطوره و حماسه در فرهنگ ایران
(مقایسه ای میان اوستا و شاهنامه)

🗓مورخ: ۲۵ شهریور ۱۴۰۵(جلسه اول)
۱ مهر ۱۴۰۵ (جلسه دوم)

💻مکان: بستر اسکای روم

⏰زمان: ساعت ۱۷ الی ۱۹

🎙سخنران: خانم دکتر مینا صفا، عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه علامه طباطبائی

جهت ثبت نام به آیدی زیر پیام دهید:
@MSH82003

شرکت برای عموم رایگان و آزاد است.

@Atu_History
@atu_adabi

شب یادبود جلال خالقی‌مطلق؛ در نخستین زادروزش بدون او

به یاد و بزرگداشت استاد جلال خالقی‌مطلق، پژوهشگر برجستهٔ شاهنامه و فرهنگ ایران، گرد هم می‌آییم تا از میراث علمی و فرهنگی ارزشمند او سخن بگوییم.

با سخنرانی: 
بهرام پروین گنابادی، زاگرس زند، مسعود راستی‌پور، کلثوم غضنفری، حمید کرمی‌پور، لیلی ورهرام، خداداد رضاخانی و اسماعیل شمس

۲۰ شهریور ۱۴۰۵ / ۱۱ سپتامبر ۲٠۲۶، ساعت ۱۸ به وقت ایران
در اسکای‌روم مرکز مطالعات ایران‌شناسی نیمروز
https://www.skyroom.online/ch/nimruz/iranologists

این برنامه به همت مرکز مطالعات ایران‌شناسی نیمروز و با همکاری پژوهش‌خانهٔ حماسهٔ ایرانی چهرزاد، گروه تاریخ دانشگاه تهران، بنیاد پژوهش‌های ایران باستان آژیار، انجمن ایران‌شناسی ایران و مباحث ایران‌شناسی  برگزار می‌شود.

یادش گرامی و نامش ماندگار.

@nimruz_ir

عصر یکشنبه‌های بخارا

نقد و بررسی کتاب «نظریۀ فروپاشی» (تحلیلی جامعه‌شناختی‌ـ تاریخی از فروپاشی نظم سیاسی در ایران) نوشتۀ تقی آزاد ارمکی، که از سوی نشر فراهم منتشر شده است

با سخنرانی: تقی آزاد ارمکی، مقصود فراستخواه، علی جنادله ، رحیم محمدی و علی دهباشی


یکشنبه بیست و پنجم مرداد ۱۴۰۵
خانۀ کتاب دبا

شب ذبیح‌الله منصوری

نمایش فیلم مستند «مشت‌زنی در رینگ ترجمه» به کارگردانی حنیف شهپرراد و تهیه‌کنندگی آریان عطار‌پور


پنجشنبه پنجم شهریور ۱۴۰۵
موزهٔ سینما، سالن سینماتوگراف