تاریخ ایران

هنر اکنون همه در خاک طلب باید کرد!
#کتاب_مرجع
#ایرانشناسی
#تاریخ_ایران
بسبب تغییر روزگار و تاثیر فلک دوّار و گردش گردون دون و اختلاف عالم بوقلمون، مدارسِ درس مُندرس و معالم علم مُنطَمِس گشته و طبقه طلبه آن در دست لگد کوب حوادث پای مالِ زمانه غَدّار و روزگار مکّار شدند و بِصنوف صروفِ فِتَن و مِحَن گرفتار و در معرض تفرقه و بَوار مُعَرَّض سُیوف آبدار شدند و در حجاب تُراب متواری ماندند.(دیباچه _ ص ۳)

مأخذ: جُوینی، عطاملک علاء الدّین بن بهاء الدین محمّد بن شمس الدّین محمّد _ تاریخ جهان گشای جوینی (سال ۶۵۸ ه.ق) _ انتشارات بامداد، انتشارات ارغوان _ سال ۱۳۶۷
@atorshiz

حال نادان را ز نادان بِه‏  نمى‏داند كسىی
#ایرانشناسی
#تاریخ_ایران
نابينايى در شب تاريك‏ چراغى در دست و سبويى بر دوش در راهى مى‏رفت. فضولى به وى رسيد و گفت: اى نادان روز و شب پيش تو يكسان است و روشنى و تاريكى‏ در چشم تو برابر، اين چراغ را فايده چيست؟ نابينا بخنديد كه اين چراغ نه از بهر خود است، از براى چون تو كوردلان بى‏خرد است تا با من پهلو نزنند و سبوى مرا نشكنند.
قطعه‏
حال نادان را ز نادان بِه‏ نمى‏داند كسی / گرچه در دانش فزون از بوعلى سينا بود
طعن نابينا زدى‏ اى دم ز بينايى زده‏ / زانكه نابينا به كار خويشتن بينا بود
(ص ۱۰۲)

مأخذ: جامى، نورالدّين عبدالرّحمان‏بن احمد. ۱۳۷۹. بهارستان و رسائل جامى: حاوى بهارستان به پيروى از گلستان سعدى و نه رساله فارسى‏. به‌تصحيح اعلاخان افصح‏زاد، محمدجان عمراُف و ابوبكر ظهورالدّين‏. تهران: ميراث مكتوب‏.
@atorshiz

باز هوای وطنم آرزوست
#ترانه
#ایرانشناسی
#تاریخ_ایران
خواننده: شهرام ناظری
@atorshiz

تاریخ ایران pinned «خداوند هرگز ستمکاره سنگدل قدرت طلب خون آشامی را بر مردم مسلط نمی کند مگر این که آن مردم شایسته چنان حکومتی باشند و به دست خویش خودکامه خونخواره ای را حمایت کنند و زمام امور خود را بدو سپارند. #قاجار #کتاب_مرجع #ایرانشناسی #تاریخ_ایران #انقلاب_۵۷ اما مردم…»

خداوند هرگز ستمکاره سنگدل قدرت طلب خون آشامی را بر مردم مسلط نمی کند مگر این که آن مردم شایسته چنان حکومتی باشند و به دست خویش خودکامه خونخواره ای را حمایت کنند و زمام امور خود را بدو سپارند.
#قاجار
#کتاب_مرجع
#ایرانشناسی
#تاریخ_ایران
#انقلاب_۵۷
اما مردم ایران وقتی با اوضاع سیاسی اروپا آشنا شدند، دانستند که اگر آیه «قل اللهم» هست، که خداوند می فرماید ان الله لايغير ما بقوم حتى يغيروا ما با نفسهم(الرعد ۱۱). در آن هنگام بود که با سر کلام زیبای «یدالله مع الجماعه» پی بردند و دانستند که قدرت سلاطین هم از نیروی مردم نشات می گیرد و هرگز خداوند کریم مهربان ستمکاره سنگدل قدرت طلب خون آشامی را بر مردم مسلط نمی کند مگر این که آن مردم شایسته چنان حکومتی باشند و به دست خویش خودکامه خونخواره ای را حمایت کنند و زمام امور خود را بدو۔ سپارند. این اندیشه ها وقتی قوت و قدرت گرفت که حکومت به دست میرزا حسین خان سپهسالار افتاد. این مرد که شیفته تمدن فرنگی بود مقدمات کار را در کاستن از قدرت شاه و مسئولیت بخشیدن به وزرا و ایجاد مجلس مشاوره و تقسیم کار بین وزرا فراهم آورد و آداب زندگی و روش صحیح اداری حتی نحوه لباس پوشیدن را به ایرانیان یاد داد و کوشید تاشاه را از آن مقام نیمه خدایی پایین آورد و افراد جامعه را بها دهد. اقدامات او سنگ اول بنای حکومت ملی در ایران است. هرچند که ناصرالدین شاه زیرک زود ملتفت شد که اقدامات او همچون اقدامات مدحت پاشا صدراعظم هوشمند و مردم گرای عثمانی در جهت تضعیف قدرت ظل اللهی و تجدید اختیارات بی حد وحصر پادشاهانه است و او را کنار گذاشت و دولت سپهسالار مستعجل بود، ولی پایه استواری که او گذاشته بود از میان و افکار و اندیشه های او بزودی بارور شد. جالب توجه آن وقتی سپهسالار خانه و کاخ عظیم خود را می ساخت می گفت آرزو دارم که همین جا مرکز حکومت ملی و پایگاه قدرت گردد و خداوند متعال دعای او را اجابت کرد و خانه او یعنی یعنی عمارت بهارستان شد نخستین مجلس (پارلمان) ایران شد و از همین جا در سال ۱۳۲۴ رأی به طرد حکومت استبدادی داده شد و تقریباً بیست سال بعد، از همین بنا رای به خلع قاجاریه داده شد. (نگاهی به حوادث سالهای ۱۳۲۲ _ ۱۳۲۴ اشاراتی گذرا به وقایع مشروطیت. ص ۱۳_ ۱۵)

مأخذ: سپهر، عبدالحسین خان.  یادداشتهای ملک المورخین و مرآت الوقایع مظفری. با تصحیحات و توضیحات و مقدمه های:دکتر عبدالحسین نوائی. انتشارات زرین. پاییز ۱۳۶۸
@atorshiz

بیچاره ایران و ایرانی‌  –  ۱۲۹۷ خورشیدی
#قاجار
#ایرانشناسی
#تاریخ_ایران
بیچاره ایران و ایرانی، من گمان می‌كنم بیشتر از دول متخاصم دچار مصیبات و شداید شد. در آلمان یا در انگلیس هیچ شنیده نشده است از گرسنگی آدمی تلف شده باشد و حال آن‌كه در ایران یك ملیان مخلوق از جوع تلف شده. در فرانسه یا اطریش هیچ مسموع نشده مرض حصبه یا كلرین و كلرا ذیروحی را كشته باشد. در صورتی‌كه به حساب دكترها دو كرور آدم در این دو ساله از این دو مرض بدرود زندگانی گفته است.
در ایتالیا یا بلغار گفته نشده است جماعت بی‌گناه بی‌طرفی شهید شده باشند و حال آن‌كه در مملكت ما از یك كرور متجاوز بی‌گناه و مردمان زارع فقیر دنیا را وداع ابدی گفته [اند.] پس تلفات انسانی ما در حال بی‌طرفی از عدم توجه پادشاه و رجال و وزرا و لیدرهای احزاب سیاسی ما به مراتب بیش از دول متحارب بوده. گرسنگی و امراض و سهل‌انگاری رجال ما از توپهای هوت‌زر و بمبهای آسمان‌پیمایان و ترپیلهای تحت البحری و گازهای خفه‌كننده و شعله‌های سوزان تلفاتش بیش بوده است.
این از حیث تلفات، اما از حیث اقتصاد دیگر برای ایرانی پشیزی باقی نیست. فقر و مسكنت سرتاسر مملكت ما را فراگرفته روزبه‌روز هم بدتر و سخت‌تر می‌شود و امسال هم معلوم نیست محصول بهتر از سال گذشته باشد. سایر امتعه هم كه خدا می‌داند به كجا و چه جا رسیده كه هر ایرانی در ترتیب امر معیشت خود دچار هزارها مشكلات شده كه یكی از آن در ایام عادی سالهای قبل از جنگ برای فنای هر خانواده كافی بود.
باری بگذریم از این مطالب كه نوشتن آن جز سوزش قلب كاتب دیگر اثری در دوره ما بدان مترتب نیست. (ج۷، ص ۵۳۱۷)

مأخذ: سالور، قهرمان میرزا.  سال ۱۳۷۸. روزنامه خاطرات عین‌السلطنه. ۱۰ جلد. به كوشش مسعود سالور و ایرج افشار. تهران: اساطیر.
@atorshiz

جز ایرانیان و اسرائیلیان را نمی‌توان از نظر تاریخی(به ترتیب زمانی)شناخت
#ساسانی
#ایران_در_قرون_نخستین_اسلامی
#ایرانشناسی
#پژوهشگاه_ایرانشناسی

ابومعشر گفت: بیشتر تواریخ(روزهای تاریخی)دست‌خورده و تحریف شده است. دوره‌ای طولانی بر سالشماری ملتی اثر می‌گذارد. با نقل از کتابی به کتابی و ترجمه از زبانی به زبانی دیگر، خطاهایی رخ می‌دهد. (فواصل زمانی)بیش از اندازه کم یا زیاد محاسبه می‌شود. چنین خطاهایی را می‌توان در مورد فاصله‌ی زمانی میان آدم و نوح و دیگر انبیا مشاهده کرد. در این مورد(تفاوت ارقام)اختلافات قابل ملاحظه‌ای نزد یهودیان به چشم می‌خورد. در تواریخ ایرانیان نیز، با وجود تسلسل حکمروایی و متصل بودن سلطنت پادشاهان آنان تا به آخر، چنین درهم آمیختگی و اغتشاشی وجود دارد.


روزنتال در حاشیه:

به گفته‌ی طبری، ج ۱، برگ ۳ الف-ب، به کوشش دخویه و دیگران، جز ایرانیان(و اسرائیلیان)هیچ ملت دیگری را نمی‌توان از نظر تاریخی(به ترتیب زمانی)شناخت. زیرا برای رسیدن به چنین معرفتی لازم است دوران حکومت فرمانروایان آن قوم پی در پی باشد و این پدیده تنها در میان ایرانیان و اسرائیلیان به چشم می‌خورد.

📕 همان مأخذ
@atorabanorg

چهار پادشاه به یادمانده در حافظه‌ی تاریخی ایرانیان
#ساسانی
#ایرانشناسی
#پژوهشگاه_ایرانشناسی

در داستان دیگری نقل است که ایرانیان(چهار)عصر داشتند(که با به سلطنت رسیدن نخستین پادشاهان چهار طبقه از شاهان آنان آغاز می‌شد): کیومرث یا طیومرت که گِل‌شاه نیز خوانده می‌شد و بر این باور بودند که او همان آدم است، یزدجرد، اردشیر پسر بابک و انوشروان عادل. این داستان را هشام بن کلبی، از قول پدرش(: محمد بن السائب)، حکایت کرد.

📕 روزنتال. فرانتس، تاریخ تاریخ‌نگاری در اسلام(۲ جلدی)، جلد دوم، ترجمه دکتر اسدا... آزاد، مشهد، چاپ انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۶۸، ص ۲۰۵، به نقل از سخاوی
@atorabanorg

تاریخ ایران pinned a photo

بدرود پهلوان آواز ایران
درگذشت حسین خواجه‌امیری با نام هنری ایرج خواننده موسیقی سنتی ایرانی را به تمام دوستداران موسیقی تسلیت عرض می نماییم
#ایرانشناسی
#ترانه
#تاریخ_ایران
به ایرج لقب «پهلوان آواز» را داده‌اند و در میان طرفدارانش با این لقب شناخته میشد.

@atorshiz

تاریخ ایران pinned a photo

هزاران کاوه در این خاک پاک است
فریدون ها در اینجا سینه چاک است
بترس از آخر شه نامه شاها
که ظالم عاقبت پشتش به خاک است
@atorshiz

https://archive.org/details/jondi-shapour-magazine-no.-22

۲۴ شماره از مجله‌ی جندی‌ شاپور

اشکال العالم
#منابع_تاریخ_ایران
#ایرانشناسی
#پژوهشگاه_ایرانشناسی
✍ ابوالقاسم بن احمد جیهانی(نیمه دوم قرن ۴ هجری)
@atorabanorg

مقاله:

یادکردهای ایزدان بلخی براساس اسناد حقوقی و اقتصادی

✍ سید سعید رضا منتظری، امیر عمادالدین صدری

#ایرانشناسی
#پژوهشگاه_ایرانشناسی
@atorabanorg

زرتشتی ها در عدن و اعتراض مسلمانان به دخمه گذاری زرتشتیان
#تاریخ_اجتماعی_زرتشتیان
#تاریخ_کیش_زرتشت
#ایرانشناسی
#تاریخ_ایران
دكان های تجار اروپایی یا زرتشتیان پارسی و دو مهمانخانه با ظاهری آبرومند، زیبا ترین قسمتها را اشغال کرده است(ص ۱۹)
قله کوهی که در سمت راست شهر _ و جدا از قلل دیگر _ سر بر افراشته دارای استحکامات دایره واری است که دیواره های آن را با آهک سفید کرده اند : یک دسته لاشخور در بالای دخمه پارسی ها پرواز می کنند، چون اخیراً جسد یکی از پرستندگان اهورامزدا را در آنجا گذاشته اند تا طعمه پرندگان گردد.(ص ۲۴)
در عدن تقریباً تمام تجارت مثل استیمرپوینت در دست پارسی هاست. از سالها قبل عده ای بازرگان از هند می آمدند و در شهر عربی منزل می کردند، اما چون معبد و موبد نداشتند که بتوانند مراسم مذهبی خود را انجام دهند، خانواده های خود را همراه نمی آوردند و همین که ثروتمند می شدند به هند باز می گشتند. به زودی انگلیسی ها تاثیر سودبخش وجود گبرها را در ترقی مستعمره دریافتند و به پرستندگان اهورامزدا اجازه دادند آتشکده ای برای عبادت زنده ها و دخمه ای برای مرده ها بسازند. با وجود نارضایی شدید مسلمانان، آتش مقدس با تشریفات خاصی از بمبئی آورده شد و به دنبال آن خانواده های ثروتمند و بازرگانان متمکن در عدن ساکن شدند. مارسل می خواهد منظره دخمه را به رفقای جوان نشان دهد. دیوار حصار، محوطه ای چهار ضلعی را محصور می کند. در انتهای این محوطه دو ساختمان سفید بنا شده، یکی از این ساختمانها آتشکده است که فقط موبدها به آن راه دارند، دیگری شامل تالاری با درها و پنجره های شیشه دار است. ما را به این تالار که مخصوص مومنان است وارد می کنند. دیوارها سفید شده و میز بزرگی در وسط قرار دارد که در اطرافش صندلی چیده اند. دیوارها با عکس های رنگی بزرگان متوفی زینت شده است. دستور (رئیس موبدها) وارد می شود. قدی بلند، چشمانی درشت و سیاه و ریشی نوک تیز دارد. او هم مثل مغهای اجدادش لباسی از پارچه کتانی پوشیده و عمامه موسلین به گرد موهایش پیچیده که از لباسهایش نیز سفید تر است. گفتگو به زبان فارسی شروع می شود. به زودی رنگ خودمانی می گیرد. موبد آلاتی را که در مراسم مذهبی به کار می برد به من نشان می دهد: تشت نقره ای برای ساییدن شاخه های اناری که در مراسم مقدس به کار می رود، انبری از همین جنس برای برداشتن آتش مقدس و (پنام) یا پرده سفیدی که موبد هنگام مراسم مذهبی جلوی دهان می بندد تا آتش مقدس از هرگونه آلودگی بر کنار بماند. کتابهای مقدس زرتشتی را نیز که در هند چاپ شده بود می آوردند. این کتابها عبارتند از: وندیداد، مجموعه ای از آداب مذهبی، ویسپرد، مجموعه ادعیه مخصوص مراسم تقدیس، یسنا، مجموعه سروده های که به زبان قدیمی تر از دو کتاب قبلی و خرده اوستا، و مرکب از ادعیه کوتاهی است که مومنان باید در برخی اوقات روز ماه و سال در برابر عناصر مختلف بخوانند. سپس یک نفر راهنما ما را به دخمه که در قله کوه واقع است برد. یک راه باریک با سربالایی تند به نزدیکی برج مخصوص دخمه موبدان منتهی می شود. هر قدر بالاتر می رویم، چشم انداز شهر سفید در میان سنگهای خاکستری، جالبتر دیده می شود. قبل از رسیدن به نوک قله، راه باریکه کوهستانی را ترک کرده از پله های سنگی که در کوه کنده اند بالا می رویم و جلوی در حصار دایره ای دخمه می رسیم. در قفل است و کلید آن نیست. پسر بچه ای کنار دیوار به جای نردبان می ایستند، پسر بچه دیگری از او بالا می رود و با استفاده از ناهمواری ها از حصار می گذرد. کلون را باز می کند و ما را داخل حصار می کند. دهلیزی ساده که اتاق انتظار مردگان است قبل از برج سکوت قرار دارد. در برج ناگشودنی است و بقایای غم انگیز اجسادی را که در برگرفته از چشم نامحرم حفظ می کند. با ورود ما کلاغهای بی شماری که دایره وار می گردند گردش شوم خود را قطع می کنند و با فریادهای خشمناک دور می شوند. اخیراً دخمه مستاجر جدیدی پیدا کرده و اگر این کلاغها نباشند جسد می گندد و بوی تهوع آوری پخش خواهد کرد. گبرها به آسانی موفق به انجام مراسم دخمه گذاری مردگانشان نشده اند، مسلمان ها اعتراض می کنند، حق هم دارند. چون بوی تحمل ناپذیری از دخمه بر می خیزد و وقتی باد بلند می شود همه جا را آلوده می کند. کرکس ها که به ندرت به میهمانی گوشت انسان دعوت می شوند، روی اجساد در آسمان شهر به جنگی واقعی می پردازند و گاهی اوقات در ضمن پرواز تکه های گوشت با استخوان از نوکشان فرو می افتد. پلیس دستور داده است که شبکه سیمی روی برج بکشند ولی چون شتاب کرکس ها و کلاغها برای بلعیدن گوشت مرده نشان می دهد که اهورامزدا روح او را پذیرفته است، گبر ها از این دستور پلیس سر باز می زنند.(ص ۲۴ _ ۲۶)

مأخذ: دیو لافوا،مادام ژان. سفرنامه. خاطرات کاوشهای باستان شناسی شوش (۱۸۸۶_ ۱۸۸۴) ترجمه: ایرج فره وشی. انتشارات دانشگاه تهران. ۲۵۳۵ شاهنشاهی
@atorshiz

آنان را که حاکم می‌نامند، بر سبیل مجاز است نه حقیقت، مستشارالدوله
#قاجار
#ایرانشناسی
#تاریخ_ایران

... از شاه و گدا و رعیت و لشکری هیچ‌کس حق حکم ندارد، یعنی حاکم نیست، بلکه محکوم و مکلّف است. آنان را که حاکم می‌نامند، بر سبیل مجاز است نه حقیقت.

مأخذ: مستشارالدوله. یوسف خان، یک کلمه، بی‌تا(بی‌جا)، ص ۶۲ و ۶۳

@atorshiz