سکههای کوشانی که خدایی به نام Mozdooano را نشان میدهند و در گوبل با شماره ۶۱ ثبت شدهاند، امکان دیگری برای نگاهی بیشتر به سنتهای غیرارتدوکس دین ایرانی در اختیار ما میگذارند.
روزنفلد در صفحات ۸۲ و ۸۳ تصویر این خدا را چنین توصیف میکند:
این تصویر بسیار کمیاب است. مردی سوارکار است که رو به راست قرار دارد و بر اسبی دو سر سوار شده است. همه نمونههای شناختهشده این ویژگی غیرمعمول و تاکنون توضیحدادهنشده را دارند.
این خدا ریش دارد. کلاه او رو به جلو است و به کلاه فریژی شباهت دارد. نمونه مشابه آن را میتوان در تصویر ۵۸ روزنفلد دید که در آن نوازندگان با لباس سکایی نمایش داده شدهاند.
او دیهیم بر سر دارد. موهایش در پشت گردن به صورت گیسوی کوچک پارتی بسته شده است. پارچهای بر روی بازوی او قرار دارد. در دست خود عصایی بلند دارد که نزدیک قسمت بالایی آن یک حلقه دیده میشود.
پای او با چکمهای سنگین یا پارچهای پوشیده شده است و پنجه پا رو به پایین قرار دارد.
گوبل توصیف اندکی متفاوت ارائه میکند:
شخصیتی سوارکار و ریشدار است که بر اسبی دو سر و رو به راست سوار شده است. جامهای بلند پوشیده که احتمالاً نوعی ردای بلند است. چکمههای سنگین دارد. دیهیمی با نوارهایی بر سر او دیده میشود. این دیهیم بر روی کلاهی قرار دارد که به تاج شماره ۲ کانیشکا بزرگ شباهت دارد.
او در دست راست خود سهشاخی با نوارهایی متصل به آن گرفته است. دست چپ او ظاهراً افسار اسب را در اختیار دارد. سوارکار کمربند یا تجهیزات جنگی نیز بر تن دارد. این تجهیزات در سمت راست قرار گرفته و شمشیری به آن آویزان است. البته احتمال داده شده که شیء مورد نظر به جای شمشیر ترکش باشد.
نه روزنفلد و نه گوبل متوجه نشدهاند که موزدواُنو ظاهری شبیه به یک فرمانروای جنگاور آسیای مرکزی دارد.
ممکن است او خدای خاندان سلطنتی کوشانیان بوده باشد.
شیئی که در قسمت بالایی عصای موزدوآنو قرار دارد از نظر روزنفلد یک حلقه است. البته با توجه به شکل تصویر شاید بهتر باشد آن را نیمه پایینی یک حلقه دانست.
گوبل این شیء را به شکل قابل قبولتری سهشاخی با نوارهای متصل تفسیر میکند.
با پذیرفتن تفسیر گوبل، نیکلاس سیمز-ویلیامز در سال ۱۹۹۶ و ج. کِریب به این نتیجه رسیدهاند که در اینجا باید با شیوا ارتباط داشته باشیم. با این حال این نتیجه از نظر اصطلاحشناختی چندان روشن نیست.
آنان به خدایی اشاره میکنند که نام باختری آن همیشه Oēsho است. این خدا بر سکههای کوشانی با ویژگیهای شیوای هندی به تصویر کشیده شده است.
از دیدگاه نویسنده اما این موضوع باید برعکس فهمیده شود. یعنی شیوا تفسیر هندی یک خدای ایرانی است و نه اینکه خدای ایرانی تفسیری از شیوا باشد.
به این موضوع در بخش ۳۶ پرداخته خواهد شد.
به نظر میرسد گوبل درباره نام دقیق سلاح شاه واسودوا در سکههای او نیز اطمینان کامل ندارد. این سکهها از شماره ۵۰۴ به بعد ثبت شدهاند و بخشی از آنها نیز در لوح ۱۵۹ به صورت بزرگشده ارائه شده است.
او در بررسی کلی خود این سلاح را نیزه مینامد. این توضیح پس از لوح ۱۷۸ در بخش مربوط به مستندات تصویری آمده است.
اما گوبل در طرحی که در صفحه VI ارائه کرده و در آن عبارت Lanze - Dreizack یعنی نیزه - سهشاخ را نوشته است ظاهراً تلاش میکند نشان دهد که تصویر سهشاخ سلطنتی به تدریج از تصویر یک نیزه همراه با نوارها شکل گرفته است.
با این حال توضیح بیشتری درباره این تحول ارائه نشده است.
📚| Humbach, H., & Faiss, K. (2010). Zarathushtra and his antagonists: A sociolinguistic study with English and German translations of his Gāthās. Dr. Ludwig Reichert Verlag.
@Arsacid_Chronicle