‌
📔 «اخلاق و وحی در اندیشه اسلامی و فراتر از آن: یک مسأله شرّ جدید»
✍️امیر صائمی

اگر خداوند به شما دستور دهد که کاری خلاف وجدان اخلاقی خود انجام دهید، چه می‌کنید؟

🔵جهان مدرن مؤمنان بسیاری را از مذاهب مختلف با چالش‌هایی از این دست مواجه کرده‌است. بسیاری از مؤمنان «کتاب مقدّس» خود را کلامِ خدا و خدشه‌ناپذیر می‌دانند، اما در عین حال حس می‌کنند که بخش‌هایی از این «کتاب مقدّس» با حساسیت‌های اخلاقی جهان مدرن ناسازگار به نظر می‌رسد.

🔵امیر صائمی، عضو هیأت علمی پژوهشکده فلسفه تحلیلی IPM، در کتاب جدید خود تلاش کرده است سوال بالا را بکاود و پاسخی برای آن بیابد. صائمی این مسأله را «چالش شر تجویز شده الهی - The Problem of Divinely Prescribed Evil» می‌نامد و دو رویکرد را در پاسخ به آن بررسی می‌کند.

🔵در بخش اول کتاب، صائمی به رویکردی پرداخته که آن را «تقدّم نصّ - Scripture-First» می‌نامد. او نشان می‌دهد که متفکران اسلامی در سنّت‌های مختلف در تاریخ تفکر اسلامی (از جمله اشاعره، معتزله و فیلسوفان متأثّر از فلسفه یونانی) به دیدگاه «تقدّم نصّ» پایبند بوده‌اند. متفکران پایبند به این رویکرد، با توسّل به این استدلال که حقایق اخلاقی پنهان از ما وجود دارد که تنها خدا یا پیامبر به آن واقف‌اند، استدلال‌های اخلاقی را -لااقل وقتی که با «نصّ مقدّس» در تضاد یا تعارض است- به‌دیده شک و تردید می‌نگرند.

🔵در بخش دوم، صائمی به سراغ دیدگاه «تقدّم اخلاق - Ethics-First» رفته است. باورمندان به این رویکرد احکام اخلاقی مستقل ما را مقدّم بر «نصّ مقدّس» قرار می‌دهد. صائمی تلاش می‌کند با بازخوانی بخش‌هایی از سنّت فیلسوفان مسلمان، دو راه حل جدید برای حل معضل «شر تجویز شده الهی» پیشنهاد کند. هر دو راه حل صائمی، استدلالی است در برابر تشکیک باورمندان به «تقدّم نصّ»، به نفع قابل اعتماد بودن احکام اخلاقی مستقل ما در فرض تعارض با نصّ مقدّس.
صائمی مدعی است که می‌توان نشان داد که چگونه یک خداباور می‌تواند در عین اتکا به قضاوت‌های اخلاقی خود، اعتقاد به الهی بودن «نصّ مقدّس» را نیز حفظ کند.

📎این کتاب با اطلاعات کتاب‌شناختی زیر منتشر شده است:
Amir Saemi (2024). Morality and Revelation in Islamic Thought and Beyond: A New Problem of Evil. New York: Oxford University Press.

#معرفی_کتاب

@AlBasatin