Татар тарихы: Печән базары үткән заманда һәм бүгенге көндә
#лонгрид(1/2)
Элек-электән Казанда Болактан алып Иделгә кадәр вак күлле һәм сазлыклы болын булган. Риваять буенча, бу болыннарында егет-яугирләр үзләренең хәрби сәнгатен камилләштергәннәр. Җыеннарда һәм төрле бәйрәмнәрдә бу болын төрле чаралар һәм спорт ярышлары өчен урынга әйләндерелә иде. Бу болынга даими рәвештә Казан хакимнәре - олуг ханнар һәм олугбәкләр - килә иде. Рус елъязмаларында бу урын «Патша болыны» дип аталган.
Казан ханлыгы оешкан вакытта булачак Печән базары янында урнашкан авылны хан үзенең якын ярдәмчесе бәк Кураишка тапшырды. Шуннан соң авыл «Кураиш» атала иде. Бу авыл хәзерге Мәскәү урамы территориясендә урнашкан.
Бу авылда элек-электән бистә формалашкан. Бистә үз ныгытмасы белән әйләндереп алынган. Бу бистә хан заманнарында Казан шәһәре эченә кермәгән. Ул Казаннан мөхтәрияткә ия була. Әлеге бистә белән мэр идарә иткән, аны бәк Кураиш билгеләгән. Нәкъ менә шундый тарихи урында Печән базары барлыкка килгән дә инде.
Булачак Печән базарының зур өлешендә элек күл булган. Бу күл 1832 елда гына күмелгән. Әмма базарның тарихы моңа кадәр башланды.
Мөгаен, XVIII гасырның беренче яртысында бирегә ат базары күчте. Атлар печән ашыйлар. Нәтиҗәдә, тиздән мәйдан тыгыз печән белән капланган һәм шуннан аны «Печән» мәйданы дип атый башлаганнар.
Ә Казанның яңа генпланына Печән мәйданын Василий Кафтырев 1768 елда кертте. Мәйдан Болак буйлап сузылган турыпочмак формасында иде.
XIX гасырда Печән мәйданында җинаятьчеләрне җәзалыйлар. Мәйдандагы сәүдә күп шәһәр халкына башка уңайсызлыклар да тудыра иде. Монда яз көне су белән бергә урамнарга агып төшкән ат тиресе исе аңкый иде. Әмма башка шәһәр кешеләренә Печән мәйданы ошый иде. Мәсәлән, Казанның иң атаклы алманы Карл Фукс нәкъ менә Печән мәйданы почмагында йорт сатып алган һәм моңа бик канәгать булган. Этнограф тагын кайсы урында берьюлы рус, татар, чуваш, мордва һәм мариларны очрата алыр иде?
Печән мәйданы үз чикләрендә XIX гасыр башына формалашкан. Аның периметры буенча торак утарлары төзелгән иде. Мәйданның көнбатыш өлешендә атлар, көнчыгыш өлешендә печән сатканнар. Печән базарында нәрсә генә сатылмады? Анда әзер арбалар, чаналар, камытлар, төрле агач эшләнмәләр сатыла иде.
Дәвамы
монда.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️
СҮЗЛЕК:
💡сазлыклы - болотистый
💡камилләштерү - совершенствование
💡мөхтәрият - автономия
💡ныгытма - стена
💡җәзалыйлар - казнят
💡аңкый - воняет
🤩
Татар дулкыны - татарлар турында татар телендә 
