بدگویی جناب عمار از خلیفۀ سوم

قَالَ‌: أَخْبَرَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ قَالَ‌: أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ‌: أَخْبَرَنَا أَبُو حَفْصٍ و كُلْثُومُ بْنُ جَبْرٍ عَنْ أَبِي غَادِيَةَ قَالَ‌: سَمِعْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ يَقَعُ فِي عُثْمَانَ يَشْتِمُهُ بِالْمَدِينَةِ [1] قَالَ‌: فَتَوَعَّدْتُهُ بِالْقَتْلِ قُلْتُ‌: لَئِنْ أَمْكَنَنِي اللّٰهُ مِنْكَ لَأَفْعَلَنَّ‌. فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ‌ صِفِّينَ جَعَلَ عَمَّارٌ يَحْمِلُ عَلَى النَّاسِ‌. فَقِيلَ هَذَا عَمَّارٌ. فَرَأَيْتُ فُرْجَةً بَيْنَ الرِّئَتَيْنِ وبَيْنَ السَّاقَيْنِ‌. قَالَ فَحَمَلْتُ عَلَيْهِ فَطَعَنْتُهُ فِي رُكْبَتِهِ‌. قَالَ‌: فَوَقَعَ فَقَتَلْتُهُ‌. فَقِيلَ قَتَلْتَ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ. وأُخْبِرَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ فَقَالَ‌: سَمِعْتُ رَسُولَ اللّٰهِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسلَّمَ يَقُولُ‌، إِنَّ قَاتِلَهُ وسَالِبَهُ فِي النَّارِ [2] (الطبقات الکبری، ج3، ص197؛ مشابه: المعجم الأوسط، ج9، ص103). بخش‌هایی از روایت همچنین در مسند أحمد بن حنبل (ج29، ص311) و تاریخ المدینة المنورة (ج3، ص1102) آمده است.

ابن سعد به اسناد خود نقل می‌کند از ابوغادیه که گفت: در مدینه از عمار بن یاسر شنیدم که از عثمان بدگویی می‌کند و به او دشنام می‌دهد. پس او را تهدید به قتل کردم؛ گفتم: اگر خدا به من توانایی دهد، حتماً انجامش می‌دهم! چون روز صفین فرا رسید، عمار به شامیان حمله می‌کرد. گفته شد که این، عمار است... پس به او حمله کردم و با نیزه به کاسۀ زانوی او زدم. ابوغادیه گوید: عمار بر زمین افتاد و او را کشتم. گفته شد که عمار بن یاسر را کشتی! خبر به عمرو بن عاص رسید. او گفت: از پیامبر خدا (ص) شنیدم که می‌گفت: قاتل عمار و غارت‌کننده‌اش در آتش هستند.

1. در نقل طبرانی به جای «سَمِعْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ يَقَعُ فِي عُثْمَانَ يَشْتِمُهُ بِالْمَدِينَةِ»، «رَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ ذَكَرَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ‌» آمده است، اما نقل ابن شبه مطابق نقل ابن سعد است با این تفاوت که یک واو قبل از «یشتمه» آمده است. نقل طبرانی در فرازهای دیگر نیز، تعابیر متفاوتی دارد.

2. حدیث «قاتل عمار وسالبه في النار» از طریق عبد الله بن عمرو بن عاص نیز از عمرو بن عاص از پیامبر (ص) نقل شده است (المستدرك علی الصحیحین، ج3، ص387؛ نیز نگر: المعجم الکبیر، ج13، ص539؛ شرح الأخبار، ج1، ص410). البته کاملاً محتمل است پیامبر (ص) این حدیث را نیز فرموده باشند، اما آنچه از سخن پیامبر (ص) در این قضیه ثابت و قطعی است، این حدیث است: «وَيْحَ عَمَّارٍ/ وَیْحَ ابْنِ سُمَيَّةَ تَقْتُلُهُ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ وَيَدْعُونَهُ إِلَى النَّارِ» (نمونۀ مصادر: مسند أحمد، ج5، ص2500؛ صحیح البخاري، ج1، ص97؛ صحیح ابن حبان، ج15، ص553، 554). این حدیث شریف، گواهی مهمی است بر آنکه گروه امیرالمؤمنین (ع) بر حق بودند و گروه معاویه به جهنم دعوت می‌کرد و معاویه امامِ دعوت‌کنندگان به جهنم است و تمامی لشکر در خون جناب عمار رضوان الله علیه شریک بوده‌اند.
#عثمان #عمار_بن_یاسر #صفین #معاویه

@Al_Meerath