✝️مناظره‌ی وایادولید (1550م): قسمت اول

با پیشرفت چشمگیر صنعت دریانوردی در قرون پانزدهم و شانزدهم میلادی، دریانوردان پرتغالی، اسپانیایی، هلندی و... دست به ماجراجویی های جدیدی زده و به تدریج انسان اروپایی را با نقاط نادیده و بکری از جهان آشنا کردند. کشف تدریجی قاره امریکا، راه را برای پدیده ای باز کرد که به شکل گسترده ای از ابتدای قرن شانزدهم تا انتهای قرن نوزدهم در جریان بود و مورخان آن را استعمار (colonialism) نامیدند.
اروپاییان با هدف دستیابی به منابع جدید، سلسله فتوحاتی را آغاز کردند که به فتح امریکا مشهور است. پیشگامان این فتوحات پرتقالی ها و اسپانیایی ها بودند. اما این فتوحات و شیوه ی تعامل فاتحان اروپایی با بومیان مستعمرات، متکی بر پشتوانه هایی الاهیاتی و اخلاقی بود که سالها محل نزاع الاهیدانان و فیلسوفان غربی قرار گرفت.
یکی از مهم ترین این نزاع ها، نزاعی است که در سال 1550میلادی درون پادشاهی اسپانیا و میان دو تن از الاهیدانان برجسته ی مدرسه و حوزه علمیه ی "دی سن گریگوریِ" (de San Gregorio) شهر وایادولید درگرفت که بعدها به مناظره‌ی وایادولید (Valladolid debate) مشهور شد.
طرفین نزاع، اسقف فرقه ی دومینکن بارتِلومه دِ لاسکاساس (Bartolomé de las Casas) و خوان گینس سِپولوِدا (Juan Ginés de Sepúlveda) الاهیدان و فیلسوف اومانیست بودند.
این نزاع به قدری اهمیت داشت که کارلوس پنجم پادشاه اسپانیا، دستور توقف یکساله ی فتوحات در دنیای جدید (New World) [1] را صادر کرد. هرچند که نهایتاً طرفین نزاع وایادولید هیچکدام نتوانستند بر ادله ی طرف دیگر فائق آیند و فتوحات اسپانیا در قاره امریکا پس از یک سال توقف دوباره از سر گرفته شد، اما این نزاع اهمیت خاصی در تاریخ اندیشه ها یافت.
در نوبت های بعد به دلایل هر کدام از طرفین در مورد مشروعیت دینی و اخلاقی فتوحات، برده گرفتن بومیان مستعمرات و اجبار آنان به گرویدن به مسیحیت بیشتر خواهیم پرداخت.

ـــــــــــــ
[1]. این اصطلاحی بود که در آن دوران برای نامیدن قاره امریکا کاربرد داشت.

@AdnanFallahi