بدان که در تقلیدگری، ابطال منفعتِ عقل است و تقلید اطمینان بخش نیست. در عموم مذاهب این هست که شخصی را بزرگ می‌دارند و از گفته های او بی تأمل پیروی می کنند و این عین گمراهی است. چنانکه علی رضی الله عنه در جواب کسی که با شگفتی می‌پرسید آیا می‌شود که طلحه و زبیر بر باطل باشند؟ فرمود: «تو در شبهه افتاده ای، بدان که حق را با اشخاص نمی شناسند. خودِ حق را بشناس تا اهل حق را بشناسی» و از امام احمد بن حنبل نقل است که گفت: «در محدودیت دانش مرد همین بس که در اعتقادات از دیگران تقلید کند». و او در مسأله ای قول زید رضی الله عنه را گرفت و قول ابوبکر صدیق رضی الله عنه را کنار نهاد.
و اگر کسی اعتراض کند که عوام اهل شناختن دلیل نیستند چگونه تقلید نکنند؟ در پاسخ گوییم: دلایل اعتقاد واضح است و بر هیچ عاقلی پوشیده نیست [آنچنانکه در رد دهریه گفتیم]، اما در فروع پیدا که عامی نمی تواند به شناخت آن برسد و باید تقلید نماید الا اینکه مقلد در انتخاب مرجع تقلید باید اجتهاد کند [عینی خود تقلید هم باید تحقیق باشد].

ابن جَوزی،
تلبیس ابلیس،
ترجمه علیرضا ذکاوتی قراگزلو،
تهران: نشر دانشگاهی.


@AdnanFallahi