ویدا حشمتی ادبیات سئونلر
خبر
2026-جی ایلین اییون آییندا باکی دا تورکولوژی قورولتای کئچیریله جک.
۲۰۲۶-جی ایلین اییون آییندا باکی یئنیدن تورک دونیاسینین علم، مدنيّت و فیکیر مرکزینه چئوریله‌جک. بئله کی، تورک خالقلارینین علمی-مدنی بیرلییینه میثیل‌سیز تؤحفه وئرمیش بیرینجی تورکولوژی قورولتایین ۱۰۰ ایللییینه حصر اولونان تورک دونیاسی هفته‌سی
آذربایجاندا کئچیریله‌جک.
آذربایجان پرئزیدئنتی ایلهام علی‌یئو
قازاقیستانین تورکوستان شهرینده کئچیریلن تورک دؤولتلری تشکیلاتی، دؤولت باشچیلارینین غئیری رسمی ذیروه گؤروشونده چیخیشی زامانی
بو موهوم حادثه‌‌یه توخوناراق بیلدیرمیشدی کی، باکیدا کئچیریله‌جک تدبیر خالقلارین مدنی حیاتیندا علامت‌دار حادثه‌‌یه چئوریله‌جک. بو فیکیر تصادوفی دئییل. چونکی دوز بیر عصر اوّل ده باکی تورک دونیاسینین گلجه‌یینی معيّن‌لشدیرن ان موهوم اینتئللئکتوال(ذهنی) پلاتفورمالاردان بیرینه چئوریلمیشدی.
خاطیرلاداق کی، بیرینجی تورکولوژی قورولتای ۱۹۲۶-جی ایل فئورالین ۲۶سیندان مارتین ۶سینادک باکیدا کئچیریلیب، بو قورولتای ۲۰-جی عصرده تورک خالقلارینین طالعینده دؤنوش نؤقطه‌‌لریندن بیری اولوب. همین دؤورده سیاسی سرحدلرله پارچالانمیش، مختلف امپریالیسم‌لرین تضییقی آلتیندا یاشایان تورک خالقلاری ایلک دفعه اولاراق، گئنیش‌مقیاسلی علمی پلاتفورمادا بیر آرایا گلمیشدیلر. قورولتای باکی‌نین مرکزینده یئرلشن مؤحتشم اسماعیلیییه سارایی بیناسیندا کئچیریلیب. بورادا اس اس اری مکانیندا یاشایان تورک خالقلارینین نماینده‌لری ایله یاناشی تورکیه، آوروپا و دیگر بؤلگه‌لردن گلمیش عالیملر اشتراک ائدیردی. عمومی‌لیکده ۱۳۱ نماینده‌نین اشتراک ائتدییی قورولتایدا ۱۷ اجلاس کئچیریلیب، دیل، تاریخ، ائتنوقرافییا(قوم‌شناسلیق)، ادبيّات، مدنيّت، ائتنوگئنئز(قوم زایی) و الیفبا مسئله‌لری ایله باغلی ۳۸ موهوم معروضه دینله‌نیلیب. قورولتایین مرکزینده دوران اساس مسئله الیفبا اصلاحاتی ایدی. بیرینجی تورکولوژی قورولتایین ان موهوم نتیجه‌لریندن بیری لاتین قرافیکاسی یئنی تورک الیفباسینا کئچید ایدئیاسی‌نین سیستملی شکیلده حاضرلانماسی اولدو. اصلینده بو پروسه‌نین کؤکلری داها قدیمه گئدیب چیخیردی. هله ۲۰-جی عصرده بؤیوک آذربایجان معاریفچیسی میرزه فتحعلی آخوندزاده، عرب الیفباسی‌نین تورک دیللرینین فونئتیکاسینا (زبانشناسی) اویغون اولمادیغینی بیلدیره‌رک، الیفبا اصلاحاتینی گونده‌مه گتیرمیشدی. او، بیرنئچه لاییحه حاضرلامیش، عثمانلی دؤولتینه مراجعت‌لر ائتمیش، یئنی یازی سیستمی تکلیف ائتمیشدی، لاکین
همین دؤورده نه روسیا امپریالیستی نه ده، عثمانلی حاکیميّتی بو تشبّوثه دستک وئردی.
سونراکی ایللرده فریدون بی کؤچرلی، جلیل محمدقولوزاده، نریمان‌نریمان‌اوف، اوزئییر بی حاجی‌بیلی، ایسماعیل بی قاسپیرالی و دیگر ضیاءلیلار بو ایدئیانی داوام ائتدیردیلر.
«مولّا نصر‌الدین» ژورنالینین رئداکتورو جلیل محمدقولوزاده‌نین «بو هئروقلیفلری لاتین الیفباسی ایله عوض‌له‌مک واجیبدیر» فیکری همین
دؤورون معاریفچی دوشونجه‌سینین ان پارلاق ایفاده‌لریندن بیری اولموشدو.
آذربایجان سووئت حاکیميّتی‌نین ترکیبینه کئچدیکدن سونرا ایسه الیفبا مسئله‌سی داها دا آکوال(واقعی)لشدی. ۱۹۲۲-جی ایلده نریمان نریمان‌اوفون صدرلییی ایله «لاتین الیفباسینا کئچید» کومیته‌سی یارادیلدی. همین ایلین ستامبریندا ایسه «یئنی تورک الیفباسی» کومیته‌سینه صمد آغا آغامالی اوغلو رهبرلیک ائتمه‌یه باشلادی.
بئللیکله ۱۹۲۶-جی ایلده باکیدا کئچیریلن قورولتای بو ایدئیانی عموم تورک سويّه‌سینه قالدیردی. قورولتایدا قبول اولونان قرارلار اساسیندا ۱۹۲۴-جو ایلدن اعتباراً عرب الیفباسی‌نین استفاده‌سینه قاداغا قویولدو و اس اس ارده یاشایان تورک خالقلاری یئنی لاتین قرافیکالی الیفبایا کئچمه‌یه باشلادیلار.
بیرینجی تورکولوژی قورولتای اؤز ایشتیراکچی هئیتی باخیمیندان دا میثیل‌سیز حادثه ایدی.
قورولتایین ریاست هئیتینده و اشتراکچیلاری آراسیندا دؤورونون ان نفوذلو عالیملری، تورکولوقلاری و اجتماعی خادیملری یئر آلیردی.
قورولتایا صمد آغا آغامالی اوغلو صدرلیک ائدیردی. ریاست هئیتینده بکیر چوبانزاده، احمد بایتورسون اوو، محمد فواد کؤپرولو، واسیلی بارتولد،
آلکساندر سامویلوویچ، قلیمجان ایبراهیم‌اوو کیمی مشهور ایسیم‌لر تمثیل اولونوردو.
فخری عضولر آراسیندا ایسه علی بی حسینزاده آناتولی، لوناچارسکی نیکولای مارر و دیگر تانینمیش شخصلر واردی.
لاکین بیرینجی تورکولوژی قورولتایین طالعی اونون ایشتیراکچیلارینین طالعی کیمی فاجعه‌‌لی اولدو. قورولتایدا ایشتیراک ائدن یوزدن آرتیق عالیم و ضیاءلی سونراکی ایللرده «پان‌تورکیزم» اتهامی ایله تاپدالانماغا معروض قالدی. اونلارین اکثريّتی حبس ائدیلدی. سورگون اولوندو و یا فیزیکی محو ائدیلدی.
Post #30156
465