Achaemenid Heritage | میراث هخامنشیان

تمرکز اصلی کانال بر بررسی تاریخ سیاسی، نظامی، اجتماعی، اقتصادی، دینی و فرهنگی ایران در دورهٔ خلافت راشدین، امویان و عباسیان است. برای شناخت بهتر این دوره، از آنجایی که بررسی این دوره تاریخی نیاز به مطالعه حکومت ها و عناصر وابسته پیشین و پسین نیز دارد، توصیه می‌شود که در تمامی چنل های مربوطه "مجموعه مطالعات دانشگاهی" که در بیو چنل قرار دارد عضو بشوید.

این کانال رویکردی ایدئولوژیک ندارد و می‌کوشد تاریخ ایران در سده‌های نخستین اسلامی را بر پایهٔ شواهد تاریخی، منابع اولیه و پژوهش‌های معتبر بررسی کند. هدف ما نه بازتولید روایت‌های ملی‌گرایانه یا مذهبی، بلکه شناخت دقیق‌تر فرایندهای تاریخی، تداوم‌ها، گسست‌ها و تحولات این دوره است.

🔸 فتح ایران مناطق همجوار و فروپاشی شاهنشاهی ساسانی.

🔸 وضعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران در دورهٔ خلافت راشدین.

🔸 جایگاه ایرانیان در ساختار سیاسی و نظامی خلافت اموی.

🔸 نظام مالیاتی، خراج، جزیه و تحولات اقتصادی ایران

🔸 شورش‌ها، جنبش‌های محلی و مقاومت‌های سیاسی در ایران

🔸 موالی و جایگاه اجتماعی و حقوقی ایرانیان در جامعهٔ اسلامی

🔸 نقش ایرانیان در تحولات سیاسی و اجتماعی سده‌های نخستین اسلامی

🔸 خراسان، جنبش عباسی و چگونگی سقوط خلافت اموی

🔸 جایگاه ایران در ساختار اداری، دیوانی و نظامی خلافت عباسی

🔸 نقش خاندان‌های ایرانی در سیاست و ادارهٔ خلافت عباسی

🔸 تداوم سنت‌های اداری، فرهنگی و دیوانی ساسانی در دورهٔ اسلامی

🔸 تحولات زبان، فرهنگ، دین و هویت ایرانی در سده‌های نخستین اسلامی

🔸 شکل‌گیری و تحول روایت‌های تاریخی دربارهٔ فتح ایران و صدر اسلام

تلاش ما بر این است که مطالب با ذکر دقیق منابع، ارجاعات کتاب‌شناختی و در صورت امکان، ارجاع به صفحات مشخص ارائه شوند. توجه به منابع اولیهٔ اسلامی، متون تاریخی و جغرافیایی، کتیبه‌ها، سکه‌ها، اسناد و پژوهش‌های جدید دانشگاهی از اصول اصلی کار ما خواهد بود.

📲|@Caliphate_Studies

در استوانه کوروش، کوروش مردم را شبانی کرد. اشعیا نیز کوروش را به عنوان شبان یاد می‌کند:

_استوانه کوروش (۱۳): «.. در حالی که او [کوروش] با عدالت و راستی از مردمان سیاه‌سر شبانی می‌کرد..» (فینکل ۲۰۱۲: ۵).
_اشعیا (۴۴:۲۸):«[خداوند] که درباره کوروش می‌گوید: «او شبان من است»

هر دو استوانه کوروش و عهد عتیق به اعمال کوروش اشاره می‌کنند که خدایانشان را شادمان و خشنود می‌کند:

_استوانه کوروش (۲۶): «مردوک، سرور بزرگ، از [اعمال نیک] من شادمان شد» (فینکل ۲۰۱۲: ۶).
_اشعیا (۴۴:۲۸): «... و تمام آنچه را که من می‌خواهم به انجام خواهد رساند.»

کوروش در هر دو متن یک آزادی‌بخش است که مردم را از بند یا تبعید آزاد می‌کند:
_استوانه کوروش (۲۶): «من آن‌ها را از بندهایشان آزاد کردم» (فینکل ۲۰۱۲: ۶).
_اشعیا (۴۵:۱۳): «... او (کوروش) ... تبعیدیان مرا آزاد خواهد کرد.»

در هر دو متن، کوروش به عنوان یک سازنده ظاهر می‌شود که معابد، زیارتگاه‌ها و مکان‌های مقدس را بازسازی می‌کند:

_استوانه کوروش (۳۱-۳۲):«... پرستشگاه های آن سوی رود دجله که پرستشگاه هایشان پیش‌تر مخروبه شده بود، خدایانی که در آن‌ها ساکن بودند بازگرداندم تا برای همیشه آنجا بمانند» (فینکل ۲۰۱۲: ۶-۷).
_اشعیا (۴۴:۲۸): «... او [یهوه] درباره اورشلیم خواهد گفت: «بازسازی شود،» و درباره معبد:«پایه‌هایش گذاشته شود.»
_عزرا (۱:۲): «کوروش پادشاه پارس چنین می‌گوید: «خداوند... او مرا appointed کرده تا معبدی برای او در اورشلیم در یهودا بسازم.»
_عزرا (۶:۳): «در سال اول پادشاه کوروش، پادشاه فرمانی درباره معبد خدا در اورشلیم صادر کرد: «معبد بازسازی شود به عنوان مکانی برای تقدیم قربانی‌ها، و پایه‌هایش گذاشته شود.»

CURTIS.J .Studies in Ancient Persia and the Achaemenid Period (2020). p162_173

هر دو متن (استوانه کوروش و کتاب اشعیا) به دست خدا (مردوک/یهوه) اشاره می‌کنند که کوروش را هنگام معرفی او به عنوان پادشاه، آن را گرفته و یا محافظت می‌کند. اگرچه گرفتن دست یک پادشاه ممکن است در آن دوره یک سنت تثبیت‌شده بوده باشد، این به نظر بیشتر یک تعبیر بابلی است که نشانه مشروعیت است.
_ استوانه کوروش(۱۲):«او دست کوروش، پادشاه شهر انشان را گرفت» (فینکل ۲۰۱۲: ۵).
_ اشعیا (۴۵:۱):«... که دست راست او را می‌گیرم...»

هر دو متن به همراهی کوروش توسط خدا اشاره می‌کنند که با او حرکت می‌کرد:

_ استوانه کوروش (۱۵): «... مانند دوست و همراه، او [مردوک] در کنار او راه می‌رفت...» (فینکل ۲۰۱۲: ۵).
_ اشعیا (۴۵:۲): «من [یهوه] پیش روی تو خواهم رفت...»

هر دو خدا مردوک و یهوه درباره اینکه کوروش را به نام می‌خوانند و عنوان او را اعلام می‌کنند صحبت می‌کنند:

استوانه کوروش(۱۲):« [مردوک] او را به نام _خواند و او را برای پادشاهی بر همه چیز اعلام کرد» (فینکل ۲۰۱۲: ۵).
_ اشعیا (۴۵:۳): «.. من [یهوه] خداوند هستم.. که تو را به نام می‌خوانم.»
_ اشعیا (۴۵:۴): «..من [یهوه] تو را به نام می‌خوانم و به تو لقب افتخار می‌دهم..»

«در استوانه کوروش، خدا (مردوک) درباره مردمان مناطق مختلف جغرافیایی و سرزمین‌های دور صحبت می‌کند که با محصولات و کالاهای خود پیش کوروش می‌آیند، تعظیم می‌کنند و پای او را می‌بوسند. در استوانه، کوروش خودش به همین مناسبت در کلمات خودش اشاره می‌کند:

_ استوانه کوروش (۱۸):«همه مردم بابل، از تمام سومر و اکد، نجیبان و فرمانداران، در برابر او تعظیم کردند و پای او را بوسیدند و از پادشاهی او شادمان شدند..» (فینکل ۲۰۱۲: ۵).
_ استوانه کوروش (۲۸-۳۰): «.. همه پادشاهانی که بر تخت‌ها نشسته‌اند، از هر سو، از دریای بالا تا دریای پایین، آنان که در [مناطق دور] ساکنند و پادشاهان سرزمین آمورو که در چادرها زندگی می‌کنند، همگی، هدایای سنگین خود را به شوانا آوردند و پای مرا بوسیدند» (همان: ۶).

فرمول مشابهی در اشعیا استفاده شده است، جایی که یهوه درباره مردمان سرزمین‌های دور صحبت می‌کند که با محصولات خود پیش کوروش می‌آیند و در برابر او تعظیم می‌کنند:

_ اشعیا (۴۵:۱۴): «خداوند چنین می‌گوید: «محصولات مصر و کوش، و آن سبائیان بلندقامت — به سوی تو خواهند آمد و از آن تو خواهند بود؛ در پی تو راه خواهند رفت، در زنجیر به سوی تو خواهند آمد. در برابر تو تعظیم خواهند کرد و به تو التماس خواهند کرد...»

این مقایسه را می‌توان در عبارات دیگری نیز دید، جایی که مردمان و ملت‌ها در برابر کوروش سجده می‌کنند و خود را تسلیم او می‌کنند:

_استوانه کوروش (۱۳): «او [کوروش] سرزمین گوتی‌ها و تمام سپاهیان ماد را وادار کرد در پای او سجده کنند..» (فینکل ۲۰۱۲: ۵).
_ اشعیا (۴۵:۱): «.. تا ملت‌ها را در برابر او مطیع کند..»

در بخش دیگری از استوانه کوروش، مردوک مستقیماً به او دستور می‌دهد که راه بابل را در پیش گیرد:

_ استوانه کوروش (۱۵): «مردوک... دستور داد که او [کوروش] باید به بابل برود. او را وادار کرد راه بابل را در پیش گیرد» (فینکل ۲۰۱۲: ۵).
_ در اشعیا، یهوه کسی است که مستقیماً کوروش را می‌خواند و او را به بابل می‌برد:»
اشعیا (۴۵:۱۵): «من [یهوه] او [کوروش] را خوانده‌ام. او را [به بابل] خواهم آورد و در مأموریتش موفق خواهم شد.»

هر دو متن اشاره روشنی به عزم کوروش برای توانمندسازی مردمان سرزمین‌های مختلف به زندگی در صلح و آرامش دارند:

_ استوانه کوروش (۳۶): «من [کوروش] همه سرزمین‌ها را قادر به زندگی در صلح کرده‌ام» (فینکل ۲۰۱۲: ۷).
_ اشعیا (۳۲:۱۸):«قوم من [یهوه] در مسکن‌های صلح‌آمیز، در خانه‌های امن، و در مکان‌های آرامش بدون مزاحمت زندگی خواهند کرد.»
_ اشعیا (۳۲:۱۷): «میوه عدالت صلح خواهد بود..»

در حالی که به کوروش اشاره می‌کنند، هر دو استوانه کوروش و عهد عتیق به خدایان خود (مردوک یا یهوه) و قدرت آن‌ها بر آسمان و زمین اشاره می‌کنند:

_ استوانه کوروش (۱): «هنگامی که... مردوک، پادشاه تمام آسمان و زمین...» (فینکل ۲۰۱۲: ۴).
_ دوم تواریخ (۳۶:۲۳): «کوروش پادشاه پارس چنین می‌گوید: «خداوند، خدای آسمان، تمام پادشاهی‌های زمین را به من داده است...»

Colburn, H. P. Archaeology of empire in Achaemenid Egypt.(2020).p68_70

Waerzeggers.C & Silverman. J.M .Political Memory in and after the Persian Empire(2015). p139_142

‌[آریستیپوس] اما در مورد کسانی که در هنر پادشاهی آموزش دیده اند (οἱ εἰς τὴν βασιλικὴν τέχν παιδευόμενοι) سقراط، كه به نظر می رسد شما آنها را با خوشبختی می شناسید (ἣν δοκεῖς μοι σὺ νομίζειν εἶναι) چطور؟ آنها چگونه بهتر از آنهایی هستند كه رنج هایشان گرسنگی و تشنگی اجباری و بی پایان است، اگر همه اینها باید سخت باشد‌ و از روی میل تمام شکنجه را تحمل کنند ؟(εἴ γε πεινήσουσι καὶ διψήσουσι καὶ ῥιγώσουσι καὶ ἀγρυπνήσουσι καὶ τάλλα πάντα μοχθήσουσι ἑκόντες)? [...]_[سقراط] کسی که تحمل می کند با کمال میل از کار خود لذت می برد زیرا امید پاداش گرفتن به او آرامش می دهد (ἐπ ἀγαθῇ ἐλπίδι πονῶν εὐφραίνετα) برای مثال شکارچیان با خوشحالی به امید شکار تلاش می کنند. چنین پاداش‌هایی در واقع پس از این همه زحمات(τῶν πόνων)ارزش کمی دارند؛ اما در مورد کسانی که برای به دست آوردن دوستان خوب یا برای مطیع کردن دشمنان، یا برای توانمند ساختن خود در جسم و روح و اداره خوب خانه، کمک به دوستان و خدمت به کشورشان (καὶ τὴν πατρίδα εὐεργετώσι) تلاش می کنند چه؟ قطعا این افراد با خوشحالی برای چنین پاداشی زحمت می‌کشند و زندگی شادی را سپری می‌کنند، از خود راضی هستند، مورد ستایش و حسادت دیگران (ἐπαινουμενός) قرار می‌گیرند. δὲ καὶ ζίλουμενός ὑπὸ τῶν ἄλλων)?"

_کوروش (cyr. 1.5.9 ,2.2.24 ,4.2.39 ,8.1.32) و سقراط (men. 4.5.10) «لذت‌های آنی»، یعنی لذت‌های لحظه حال را محکوم می‌کنند. این محکومیتِ لذت‌های آنی، نوعی ضد لذت‌گرایی نیست، زیرا کوروش و سقراط معتقدند که تسلیم نشدن در برابر لذت‌های لحظه‌ای، دسترسی به لذت‌های بزرگ‌ترِ که به تعویق افتاده را تسهیل می‌کند.

_کوروش (cyr 5.1.21) و سقراط (men. 2.2.2,3) معتقدند که ناسپاسی (عدم نشان دادن قدردانی [χάρις] برای منفعتی که دریافت کرده‌ایم) بی‌عدالتی است.

_کوروش (cyr 8.2.2) و سقراط (men. 2.6.35 , 3.11.17) از استعاره شکار استفاده می‌کنند هنگام بحث در مورد چگونگی پیدا کردن دوستان جدید.

_کوروش (cyr. 8.7.13 ) و سقراط (men 2.6.9-10؛ 3.11.11 .men) معتقدند که ما با استفاده از زور دوست پیدا نمی یابیم بلکه با ارائه مزایا با هم دوست می یابیم.

_کوروش (cyr 8.4.36) و سقراط (men 2.6.23) معتقدند که دوستان باید دارایی‌های خود را به اشتراک بگذارند و این اشتراک دارایی‌ها مزایای بسیاری دارد، از جمله ترویج کمک‌های متقابل و از بین بردن فرصت‌های حسادت.

_کوروش (cyr. 8.7.15,17) و سقراط (men. 2.3.18,19) برادران را با احترام به ( دوستی ) که باید در میان آنها رواج داشته باشد و خواست خدایان است، ترغیب می‌کنند. برادرانی که به این ( دوستی ) احترام می‌گذارند، از بسیاری جهات سود می‌برند.

_کوروش (cyr. 2.1.28) و سقراط (men. 2.3.4) مشاهده می‌کنند که حیواناتی که با هم تغذیه شده‌اند، وقتی از هم جدا می‌شوند برای یکدیگر متاسف می‌شوند.

_کوروش (cyr 6.3.25) و سقراط (men. 3.1.7) یک ارتش منظم را با یک خانه ای محکم مقایسه می‌کنند.

_کوروش (cyr. 8.7.17) و سقراط (men. 1.4.9 , 4.3.14) استدلال می‌کنند که روح نامرئی است اما از طریق اعمالش آشکار می‌شود.

_کوروش (8.7.22 .cyr) و سقراط (men 4.3.13) معتقدند که خدایان نظم جهان را از فرسودگی و پیری حفظ می کنند. موضع آنها نه تنها یکسان است بلکه با عبارات یکسانی بیان می‌شود.

_[سقراط] و به‌ویژه آن (خدای صمیمانه) که جهان را هماهنگ و نگه می‌دارد (καὶ ὁ τὸν ὅλον κόσμον συνταττων τε καὶ συνεχων) كه در آن همه چیز عادلانه و خوب است و آنها را همیشه بی نقص و سالم و بی پیر برای استفاده ما عرضه می كند. ἀγήρατον παρέχων) و سریعتر از آنچه تصور می شد به ما خدمت می كند(ἀναμαρτήτως) [...].( men. 4.3.13)
[کوروش] پس حداقل از خدایان، ابدی، بینا، قادر مطلق، که این جهان منظم را یکپارچه، بی‌عیب و نقص، بی‌زمان و خطاناپذیر نگه می‌دارند بترس....»(cyr 8.7.22)

Jacobs.B & Rollinger. R (Ed.)Xenophon's Cyropaedia: Proceedings of a Conference Held at Marburg in Honour of Christopher J. Tuplin, December1-2,( 2017 ). p52_55

_ کوروش (cyr. 1.5.12) و سقراط (men. 1.3.5) معتقدند که گرسنگی می‌تواند چاشنی یک وعده غذایی باشد، یعنی گرسنگی می‌تواند به طور متناقضی به اندازه غذای اصلی لذت ایجاد کند. این ایده نه تنها بین کوروش و سقراط مشترک است، بلکه تقریباً با عبارات یکسانی نیز بیان می‌شود، گویی گزنفون دقیقاً از طریق دو شخصیت متفاوت یک چیز را بیان می‌کند. لذتِ خوردن از تصفیه شدن غذا ناشی نمی‌شود، بلکه از ارضای یک نیاز، در این مورد گرسنگی ناشی می‌شود: بنابراین خوردن ساده‌ترین غذاها می‌تواند لذت شدیدی را فراهم کند، اگر فقط صبر کنید تا گرسنه شوید.

_ کوروش (cyr. 7.5.81) و سقراط (men. 4.5.9) استدلال می‌کنند که تحمل گرسنگی، تشنگی و خستگی علل واقعی لذتِ خوردن، آشامیدن و خوابیدن هستند.

_ کوروش (cyr. 1.6.17) و سقراط (men. 1.2.4 ,1.3.6) هرگز پرخوری نمی‌کنند و معتقدند که ورزش متعادل بعد از غذا می‌تواند هضم و سلامت را بهبود می بخشد.

_ کوروش (cyr. 1.6.6) و سقراط (men. 1.1.6,9) درخواست موفقیت از خدایان در انجام وظایف و کارهایی که فرد صلاحیت لازم را برای آنها ندارد، نادرست می‌دانند.

_کوروش (cyr. 2.2.12) و سقراط (men.1.7 ) هر دو شیادی (ἀλαζονεία) و شیادان (ἀλαζόνες) را محکوم می‌کنند. شیادی شامل نسبت دادن آگاهانه دانشی به خود است دانشی که فرد می‌داند از آن بی بهره است.

_ کوروش (cyr. 2.2.24) و سقراط (men. 2.1.20) مسیری را که به فضیلت منجر می‌شود، مقایسه می‌کنند به راهی دشوار و پرفراز و نشیب.

_ کوروش (cyr. 1.6.8 , 7.5.74) و سقراط (men. 2.1.20) تلاش (πόνος) را می‌ستایند و تنبلی را نکوهش می‌کنند.

_ کوروش (cyr. 8.1.12 , 8.1.39) و سقراط (men. 1.2.17,18) معتقدند که برای هدایت دیگران به سوی فضیلت، باید خود آن را مجسم کرد.

_ کوروش (cyr. 3.3.39) و سقراط (men. 1.5.6 , 4.4.10) در مورد فضیلت، معتقدند که عمل (ἔργον) برتر از گفتار (λόγος) است: فضیلت مند بودن بهتر از آن است که درباره فضیلت صحبت کنیم.

_ کوروش (cyr. 1.3.17) و سقراط (men. 4.4.11) معتقدند که عدالت در اطلاعت کردن و پیروی از قانون است.

_ وقتی از کوروش پرسیده می‌شود که فایده تحمل گرسنگی، تشنگی و تلاش چیست، او این توجیه را ارائه می‌دهد: «اما اگر کسی سؤالی مانند این (El δέ τις τοιαῦτα ἐννοεῖται) در ذهن خود بچرخاند - اگر هنوز باید گرسنگی و تشنگی، زحمت و مراقبت را تحمل کنیم، چه فایده دنیوی دارد که به هدف جاه طلبی های خود دست یابیم. Ἐπιμελουμενούς - او باید این درس را به دل بپذیرد: چیزهای خوب (τάγαθά) لذت بیشتری را به ارمغان می آورند (μάλλον εὐφραίνει)، به نسبت زحمتی كه فرد از قبل متحمل می شود (μᾶλλον ) برای رسیدن به آنها؛ زیرا رنج و زحمت به چیزهای خوب طعم می‌دهد؛ و هیچ چیز، هر چقدر هم که با شکوه تهیه شده باشد، نمی‌تواند لذت‌بخش باشد، مگر اینکه انسان آن را در زمان نیازش به دست آورد.

Balakhvantsev, A. (2023). Achaemenid Imports in the South Urals: Time and Circumstances o f Appearance.

¹←اینکه یک جاهل، استخوان‌ها را با کپی کردن مستقیم از خود استوانه اصلی تولید کرده باشد، قابل رد است، زیرا در موزه بریتانیا مشخص است که این اتفاق هرگز رخ نداده است.

²←نوشته های کپی شده از استوانه کوروش، که به وفور در گردش هستند و استاندارد تکثیر آنها از عالی تا ناخوانا متغیر است، نمی‌توانند الهام‌بخش متون استخوانی باشند.

³←مقایسه‌ی نشانه‌های موجود در متن  Budge's (۱۸۸۴) با نشانه‌های موجود در دو استخوان، شکی باقی نمی‌گذارد که دومی از اولی مشتق شده و به آن وابسته است. به نظر می‌رسد که کسی خطوط چاپ شده را گرفته و طبق چندین فرآیند واضح، درک آنها را به ویژه دشوار کرده است: حذف بسیاری از نشانه‌ها، تقسیم کلمات و غیره، همانطور که در بالا ذکر شد. اگر چنین است، توضیح این نکته مهم است که چگونه استخوان‌ها می‌توانند شامل مطالبی باشند که در صفحه‌ی باج وجود ندارد تنها توضیح قابل قبول این است که Budge's، که در آن زمان دانشجوی مشتاق خط میخی بود، اندکی پس از ورودش به موزه در سال ۱۸۸۳ نسخه کاملی از کتیبه ۴۵ سطری استوانه کوروش را با استفاده از خط میخی قدیمی تهیه کرد. با این حال، در سال ۱۸۸۴ Budge's با ناراحتی از سوی مدیریت موزه از تحقیقات خط میخی که در انحصار محقق ارشد پینچز بود، برحذر داشته شد و از آن به بعد به هیروگلیف‌های مصری پایبند ماند (اسماعیل ۲۰۱۱: ۵۸).تنها می‌توان فرض کرد که هر کسی که دو استخوان را تهیه کرده به نحوی به نسخه کامل استوانه Budge's دسترسی داشته است.

Finkel .I  .THE KING OF PERSIA'S PROCLAMATION FROM ANCIENT BABYLON THE CYRUS CYLINDER (2013). p26,30,31,33,34