چشمانداز امنیت منطقهای خود در حال تغییر است. در ۷ اوت، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان یک توافق دفاعی مشترک امضا کردند. برخی ناظران قبلاً این ترتیب را با یک «ناتوی خاورمیانهای» بالقوه مقایسه کردهاند. این قیاس زودهنگام است، اما منعکسکننده تمایل گستردهتر منطقهای برای متنوعسازی شرکای امنیتی به جای تکیه کامل بر یک تأمینکننده خارجیِ واحد است.
چین به جای تلاش برای پر کردن خلأ امنیتی، بر حفظ ارتباط با ایران، کشورهای خلیج فارس، پاکستان، سازمانهای عربی و سایر قدرتهای بزرگ تمرکز کرده است. در ماه مه، وانگ یی، وزیر امور خارجه، به صراحت از میانجیگریِ پاکستان بین واشنگتن و تهران حمایت کرد و اسلامآباد را به ادامه تلاشهایش برای کمک به حل مسئله هرمز تشویق نمود.
این رویکرد شبیه موضع چین در مورد جنگ اوکراین است. هنگامی که یک درگیری شامل قدرتهای نظامیِ بزرگ است و چین نه علت جنگ است و نه طرف آن، پکن عموماً نه مسئولیت خاصی و نه امکان واقعبینانهای برای تبدیل شدن به میانجیِ اصلی میبیند. هنگامی که طرفینِ درگیری هنوز باور دارند که ابزارهای نظامی میتوانند موقعیت چانهزنی آنها را بهبود بخشند، میانجیگری فضای محدودی برای عمل دارد.
بنابراین چین تمایل دارد ابتدا بر جلوگیری از تشدید، مهار سرریز، و حفظ امکان دیپلماسیِ نهایی تمرکز کند. از این نظر، چین کمتر به عنوان یک میانجیِ سنتی و بیشتر به عنوان یک عاملِ کاهش خطر عمل میکند.
متنوعسازی وابستگیها
یکی از روشنترین درسهایی که پکن از این بحران میگیرد این است که تابآوری مستلزمِ کاهش وابستگیِ بیش از حد به هر کشور، مسیر یا تنگنای واحد است. این موضوع در مورد انرژی، حملونقل، تجارت و اتصالِ مالی صدق میکند.
بنابراین منطق استراتژیکِ پشت پروژههایی مانند راهآهن چین-قرقیزستان-ازبکستان، کریدور ترانس-کاسپین و مسیرهای کشتیرانیِ قطبی، اهمیت بیشتری پیدا میکند. اینها صرفاً پروژههای اقتصادی نیستند؛ آنها همچنین میتوانند مسیرهای جایگزینی را در زمانی که کریدورهای دریاییِ سنتی آسیبپذیر میشوند، فراهم کنند.
منطق مشابهی در روابط چین و روسیه اعمال میشود. بیثباتی در خلیج فارس، ارزش استراتژیک روسیه را به عنوان تأمینکننده انرژی افزایش میدهد، در حالی که اختلال در مسیرهای دریایی به طور طبیعی ارزش اتصالات انرژیِ زمینی، از جمله پروژه خط لوله گاز «قدرت سیبری ۲» را افزایش میدهد. اما تفسیر این موضوع به عنوان فعالشدن یک اتحاد چین و روسیه اشتباه خواهد بود.
راهبرد انرژی چین بر تنوعبخشی استوار است، نه وابستگی. حتی زمانی که پکن و مسکو منافع سیاسیِ قویِ مشترکی در گسترش همکاری انرژی دارند، چین همچنان توجه زیادی به قیمتها، ساختارهای سرمایهگذاری، شرایط تجاری و شرایط بازار دارد. چین نمیخواهد وابستگی به خلیج فارس را با وابستگی به روسیه جایگزین کند. هدف آن داشتن وابستگیهای کمتر به طور کلی است.
اجتناب از گرفتاری
در ماه ژوئن، وانگ به صراحت این درگیری را در قالب چهار درس بیان کرد. از دیدگاه پکن، این جنگ خطرِ هم آغازگری و هم گرفتاری را نشان میدهد. هنگامی که قدرتهای بزرگ با چالشهای امنیتی روبرو میشوند، باید تأکید بیشتری بر خویشتنداری داشته باشند تا اینکه اجازه دهند قدرت بر اساس منطق جنگل، بدون محدودیت استفاده شود.
چین به دنبال شراکتهای استراتژیکی است که به دستور کار توسعه آن خدمت کند—نه ترتیباتی که به طور خودکار چین را به رویاروییهای سایر کشورها بکشاند. این موضوع کمک میکند توضیح دهیم چرا متفکران استراتژیک چینی علاقه نسبتاً کمی به تبدیل شراکت استراتژیک جامع با ایران به یک اتحاد امنیتیِ سخت نشان دادهاند. چین نه به هیچیک از طرفین در یک درگیری مسلحانه جاری سلاح ارائه کرده و نه قصد ارائه دارد. پکن به تعاریفِ بیش از حد گسترده از «اقلام دوکاربردی» با بدبینی مینگرد و آنها را راهی راحت برای نسبت دادن سرزنش شکستها در میدان نبرد میداند. پیش از درگیری فعلی، چین و ایران در فروش سلاح و رزمایشهای نظامی مشارکت داشتند، اما اینها عمدتاً با هدف کمک به ایران برای حفظ یک توانایی دفاعیِ معتبر بود.
این تمایز به ویژه با توجه به هزینههای گستردهتر یک جنگ طولانیمدت اهمیت دارد. پیامدهای اقتصادی، امنیتی و ژئوپلیتیک یک درگیری جاری در خاورمیانه بسیار فراتر از منطقه خواهد بود و چین خود سهم قابلتوجهی از پیامدهای آن را متحمل خواهد شد. بنابراین پکن علاقه کمی به اجازه دادن به طولانی شدن درگیری صرفاً برای تحمیل هزینه بر ایالات متحده دارد. همچنین نمیخواهد درگیری به نقطهای برسد که منافع امنیتی خود چین مستقیماً در رویارویی ایران با واشنگتن درگیر شود.
Post #1740
1.31K
تلویزیون اقتصاد آنلاین 🎥 به جای آمریکا با چین مذاکره کنیم 🔹عباس آخوندی و کوروش احمدی، در میزگرد برنامه «همپرسه» اقتصادآنلاین، دو روایت از آینده ایران را مطرح میکنند. 🔹 آخوندی معتقد است این جنگ در پازل رقابت آمریکا و چین تعریف میشود و ایران باید پیش از مذاکره با آمریکا، تکلیف…
- 👍 4
- ❤ 1