🫁 PULMONOLOGY | روز یازدهم
🫀 Pulmonary Hypertension؛ وقتی فشار ریه بالا می‌رود، چرا؟
Pulmonary Hypertension (PH) به افزایش غیرطبیعی فشار در گردش خون ریوی گفته می‌شود؛ اما نکته مهم این است که PH یک بیماری واحد نیست، بلکه یک Syndrome با علل مختلف است.
بنابراین در Clinical Reasoning:
PH را تشخیص بده، اما مهم‌تر از آن علت PH را پیدا کن.
🧠 PH را به ۵ گروه اصلی تقسیم کنید
1️⃣ Group 1 — Pulmonary Arterial Hypertension (PAH)
مشکل اصلی در Pulmonary Arteries است.
علل مهم:
▫️ Idiopathic PAH
▫️ Heritable PAH
▫️ Connective Tissue Diseases
▫️ Congenital Heart Disease
▫️ Portal Hypertension
▫️ برخی داروها و Toxins
در این گروه، Pulmonary Vascular Remodeling باعث افزایش مقاومت عروق ریوی می‌شود.
2️⃣ Group 2 — PH due to Left Heart Disease
یکی از شایع‌ترین علل PH.
مثلاً:
▫️ Left Ventricular Dysfunction
▫️ HFpEF
▫️ Mitral Valve Disease
مکانیسم:
↑ Left-sided Filling Pressure
⬇️
↑ Pulmonary Venous Pressure
⬇️
↑ Pulmonary Artery Pressure
📌 بنابراین در بیماری با HFpEF + PH نباید فوراً به PAH اولیه فکر کرد.
3️⃣ Group 3 — PH due to Lung Disease / Hypoxia
بیماری‌های ریوی و Hypoxia می‌توانند باعث افزایش فشار عروق ریوی شوند.
مثلاً:
🫁 COPD
🫁 Interstitial Lung Disease
🫁 Sleep-Disordered Breathing
مکانیسم‌های مهم:
Hypoxic Vasoconstriction

Loss of Pulmonary Vascular Bed
→
↑ Pulmonary Vascular Resistance
4️⃣ Group 4 — Chronic Thromboembolic Pulmonary Hypertension
CTEPH یکی از مهم‌ترین علل قابل‌درمان PH است.
در این حالت، پس از یک یا چند رویداد ترومبوآمبولیک، انسداد مزمن عروق ریوی باقی می‌ماند.
⚠️ نکته مهم:
وجود سابقه مشخص PE ضروری نیست.
بنابراین در بیمار مبتلا به PH با علت نامشخص، CTEPH باید در Differential Diagnosis باقی بماند.
5️⃣ Group 5 — PH with Multifactorial / Unclear Mechanisms
این گروه شامل شرایط متنوعی است که مکانیسم ایجاد PH در آنها کاملاً در قالب گروه‌های دیگر قرار نمی‌گیرد.
مثلاً برخی:
▫️ Hematologic Disorders
▫️ Systemic Disorders
▫️ Metabolic Disorders
🔎 چگونه به PH شک کنیم؟
علائم معمولاً اختصاصی نیستند:
▫️ Progressive Dyspnea
▫️ Fatigue
▫️ کاهش Exercise Tolerance
▫️ Chest Discomfort
▫️ Syncope، به‌خصوص در بیماری پیشرفته
در معاینه ممکن است:
▫️ Loud P2
▫️ RV Heave
▫️ Elevated JVP
▫️ Peripheral Edema
دیده شود.
🩻 یک دام مهم: Echo تشخیص قطعی PH نیست
Echocardiography ابزار مهمی برای:
▫️ Screening
▫️ Estimating PH Probability
▫️ بررسی RV و Left Heart
است.
اما:
Echocardiography به‌تنهایی تشخیص قطعی PH را Establish نمی‌کند.
برای تأیید همودینامیک و طبقه‌بندی دقیق، Right Heart Catheterization (RHC) اهمیت اساسی دارد.
🧠 مهم‌ترین سؤال بعد از تشخیص PH
وقتی PH را مطرح کردیم، سریع سراغ داروی اختصاصی PAH نرویم.
ابتدا باید بپرسیم:
Is this Group 1, 2, 3, 4 or 5?
چون درمان PAH با درمان PH ناشی از:
Left Heart Disease / Lung Disease / CTEPH
یکسان نیست.
💎 CLINICAL PEARL
در بیماری با Dyspnea + Elevated Pulmonary Pressure، صرفاً گفتن «Pulmonary Hypertension» پایان تشخیص نیست.
باید علت را پیدا کنیم:
Left Heart? 🫀
Lung Disease/Hypoxia? 🫁
Chronic Thromboembolism? 🩸
PAH?
یا یک علت دیگر؟
🎯 EXAM POINT
اگر سؤال گفت:
PH + سابقه بیماری Left Heart
→ به Group 2 فکر کن.
PH + COPD/ILD/Hypoxia
→ Group 3
PH + Chronic Thromboembolic Disease
→ Group 4 / CTEPH
و اگر:
PAH بدون بیماری قلب چپ یا بیماری ریوی قابل‌توجه
→ Group 1 مطرح می‌شود.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
▫️ با هم به سوی علم؛ همراه ما باشید 📚
▫️ انجمن علمی پزشکی 👨🏻‍⚕️👩🏻‍⚕️
🆔 @Zums_MSA 🩺