آری دستور اخلاقی عقلانی است، اما این لزوما بدین معنا نیست که باید مبنای این عقلانیت خود امری عقلانی باشد.
ذاتِ دستور اخلاقی ایجاب میکند عقلانی باشد. دستور حکمِ هنجاری و تجویزی است، و هنجار نهادن و تجویز کردن کار عقل است، حتی اگر مبنای آن میل یا عرف باشد. پیگیریِ دلیلِ عمل به دستور نیز کار عقل است چراکه عقل تجویزِ هنجار را درمییابد و بهواسطهی تفسیرِ موقعیت برحسبِ هنجارگذاریِ دستورِ مذکور به تجویزِ آن عمل میکند.
دستور اخلاقی از جانبِ منِ کنشگر عقلانی است، چراکه هنجارگذاری یعنی حکم به ضرورتِ کنش برحسبِ یک فرمان نمیتواند منشئی جز عقلِ تصدیقکننده برای کنشِ فردیِ سوژهی اخلاقی باشد.
دستور اخلاقی از جانبِ منِ فرماندهنده به دیگران عقلانی است، چراکه من در مقامِ یک خلقکنندهی سیستمِ اخلاقی باید اجزای سیستم را در نسبت با همدیگر به طور هماهنگ از نظر عملی ممکن کنم و این باز با عقلانیت ممکن میشود.
وقتی سخن از دستور اخلاقی باشد، سخن از عقلانی بودنِ آن از پی میآید.
اما مسئلهی مهمتر در اصل این است که آیا اخلاق در دستورهای اخلاقی خلاصه میشود؟
مثلا آیا نمیتوان پرسید اگر فردی اخلاقی نباشد، دستور به چه کارش میآید؟ در واقع الزامگری عقلانیت برای کسی ممکن است که التزام به عقلانیت برای وی ممکن شده باشد و پیش از هر دستوری در مقام فردی سرشار از سلامتی جسم و روان بهعنوان فردی خوب تربیت شده باشد.
http://t.me/will_to_morality
Post #41
198
Arena of Powers آیا دستور اخلاقی باید عقلانی باشد؟