گرامی داشت ۱۵ اکتبر روز جهانی زنان روستایی

مهتا بذرافکن

مجمع عمومی سازمان ملل در ۱۸ دسامبر ۲۰۰۷ این روز را به رسمیت شناخت و نخستین بزرگداشت آن در سال ۲۰۰۸ برگزار شد. موضوع سال ۲۰۲۶ «کشاورزان زن روستایی، مراقبت‌کنندگان از مادر طبیعت» (Rural Women Farmers Caring for Mother Nature). می باشد.
این موضوع بر حفاظت از بذرها، تنوع زیستی، مدیریت آب و احیای زمین تأکید دارد.
مروری بر وضعیت زنان کشاورز با توجه به موضوع امسال جالب است. گزارش سال ۲۰۲۴ سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) با عنوان The Unjust Climate، یکی از پژوهش‌های مهم در بررسی نابرابری هایی که زنان روستایی با آن مواجهند است. این گزارش داده‌های ۱۰۹٬۳۴۱ خانوار روستایی در ۲۴ کشور با درآمد کم و متوسط را بررسی کرده است؛ خانوارهایی که در مجموع نماینده بیش از ۹۵۰ میلیون نفر از جمعیت روستایی این کشورها هستند.
یافته های مهم این گزارش نشان می‌دهد که به‌طور متوسط، خانوارهای روستایی با سرپرستی زنان، در مقایسه با خانوارهای دارای سرپرست مرد، سالانه ۸ درصد بیشتر از درآمد خود را در اثر تنش گرمایی و ۳ درصد بیشتر در اثر سیل از دست می‌دهند. آثار تنش‌های اقلیمی با وضعیت اقتصادی خانوارها نیز ارتباط دارد. خانوارهای فقیرتر معمولاً منابع محدودتری برای مقابله با خسارت‌ها و بازسازی معیشت خود در اختیار دارند.

همچنین برخی خانوارها برای عبور از بحران ناچار می‌شوند دام بفروشند، از سرمایه‌گذاری در مزرعه بکاهند یا منابع درآمدی خود را محدود کنند. این تصمیم‌ها ممکن است در کوتاه‌مدت به ادامه زندگی کمک کنند، اما می‌توانند آسیب‌پذیری آینده را افزایش دهند.

اما مسئله زنان روستایی فقط درآمد ازدست‌رفته نیست. وقتی گرما، خشکسالی یا کمبود آب زندگی روزمره را دشوارتر می‌کند، خانواده‌ها باید راه‌هایی برای ادامه زندگی پیدا کنند. در این میان، مسئولیت‌های مراقبتی، تأمین نیازهای خانواده و بخشی از کارهای سازگاری ممکن است بر دوش زنان سنگین‌تر شود. مسئولیت‌هایی که معمولا در آمارهای اقتصادی و برنامه‌های اقلیمی به‌درستی دیده نمی‌شوند. ممکن است یک خانوار همچنان به تولید غذا ادامه دهد، اما زنان آن زمان بیشتری صرف کنند، فرصت‌های درآمدزایی کمتری داشته باشند یا از مشارکت اجتماعی بازبمانند.

البته همه زنان روستایی تجربه یکسانی ندارند و نمی‌توان این وضعیت را به تمام جوامع تعمیم داد. آنچه اهمیت دارد، بررسی این است که دسترسی به زمین، آب، اعتبار مالی، فناوری و خدمات عمومی چگونه ظرفیت سازگاری افراد را شکل می‌دهد.

با توجه به این که سال ۲۰۲۶ از سوی مجمع عمومی سازمان ملل، «سال بین‌المللی زنان کشاورز» (International Year of the Woman Farmer) نیز اعلام شده است. دو محور مهم شایسته توجه است.

شکاف میان کار و مالکیت: طبق اطلاعات منتشرشده در درگاه سازمان ملل، زنان نزدیک به ۴۰ درصد نیروی کار کشاورزی جهان را تشکیل می‌دهند، اما سهمشان از مالکیت زمین‌های کشاورزی بسیار کمتر است؛ در همان منبع حدود ۱۵ درصد گزارش شده است. این ارقام را باید با توجه به تفاوت تعاریف و پوشش داده‌ها تفسیر کرد.

پیوند آب و نابرابری جنسیتی: دسترسی به آب، بهداشت، زیرساخت و خدمات عمومی فقط مسئله‌ای فنی نیست؛ بر زمان، سلامت، فرصت‌های اقتصادی و امکان تحصیل زنان و دختران روستایی نیز اثر می گذارد .


15 اکتبر به نام زنان روستایی ؛ میان آب، زمین و آینده‌ای که باید از آنِ خودشان باشد.


🔷 @WaterForUs