J2a-PH358 — линия сакского происхождения, связанная с культурой Булан-Коби на Алтае (II в. до н. э. — V в. н. э.), чьи носители имели облик, близкий восточным скифам. С III века н. э. линия подверглась тюркизации под влиянием культуры Кок-Паш — восточноазиатской по антропологии и пришедшей с юго-востока. Обе культуры сосуществовали до V века, после чего были вытеснены тюркскими традициями, что привело к формированию тюрков.
ПалеоДНК образцы
⚱️🇷🇺 Sary-Bel 602 (сак Булан-Коби, 1000 г. до н. э - 1 г. н. э.)
⚱️🇲🇳 Tamiryn 2 (поздний хунну, 150 г. до н. э - 120 г. н. э.)
⚱️🇲🇳 Uliastai 2 (тюрк, 650 - 765 гг.)
⚱️🇲🇳 Uguumur 1 (тюрк, 687 - 711 гг.)
⚱️🇰🇿 Issyk 124 (тюрк, 648 - 775 гг.)
⚱️🇷🇺 Kytmanovo 504 (тюрк, 709 - 888 гг.)
⚱️🇰🇬 Chilpek 4 (тюрк, 722 - 885 гг.)
⚱️🇰🇿 Karakaba 1 (тюрк, 775 - 887 гг.)
⚱️🇲🇳 Zaan-Khoshuu 5 (кидань, 1025 - 1155 гг.)
⚱️🇲🇳 Ulaan 1 (кидань, 1033 - 1159 гг.)
⚱️🇹🇷 Muğla 20326 (османский тюрк, 1300 - 1650 гг.)
Через J-PF5040:
⚱️🇹🇲 Geoksyur 12482 (Анауская культура, 3500 - 2800 гг. до н. э)
На основе палеоДНК можно предположить, что предки ветви J2a-PH1795 происходили из Передней Азии, откуда она распространилась в Анаускую культуру и БМАК. В железном веке эта линия проникла в Алтай, где стала частью генетического состава саков Булан-Коби, сыгравшей роль в формировании хуннского и тюркского этногенеза. Впоследствии потомки этих групп ассимилировались в состав тюрков. Сегодня ветвь J2a-PH358 встречается у узбеков, уйгуров, туркменов, казахов, каракалпаков, ногайцев, таджиков, татаров, а также у современных турков в Турции.
———
J2a → J-PH358 (PH1795)
J2a-PH1795 — bu saklardan chiqqan Y-liniya bo‘lib, u Oltoydagi Bulan-Kobi madaniyati (miloddan avvalgi II asr – milodiy V asr) bilan bog‘liq. Bu madaniyat vakillari sharqiy skiflarga yaqin antropologik ko‘rinishga ega bo‘lgan. Milodiy III asrdan boshlab bu liniya janubi-sharqdan kelgan va antropologik jihatdan sharqiy osiyolik bo‘lgan Ko’k-Pash madaniyati ta’sirida turklashgan. Ikkala madaniyat V asrgacha birga mavjud bo‘lgan, so‘ngra ularning o‘rnini turkiy dafn an'analari egallagan. Bu esa J2a-PH358 liniyasi vakillarini ham o‘z ichiga olgan turkiy urug‘larning shakllanishiga olib kelgan.
PaleoDNK namunalari
⚱️🇷🇺 Sary-Bel 602 (Bulan-Kobi saklar davri, mil.avv. 1000 – mil. 1-yil)
⚱️🇲🇳 Tamiryn 2 (kechgi hunnu, mil.avv. 150 – mil. 120-yil)
⚱️🇲🇳 Uliastai 2 (turk, mil. 650 – 765)
⚱️🇲🇳 Uguumur 1 (turk, mil. 687 – 711)
⚱️🇰🇿 Issyk 124 (turk, mil. 648 – 775)
⚱️🇷🇺 Kytmanovo 504 (turk, mil. 709 – 888)
⚱️🇰🇬 Chilpek 4 (turk, mil. 722 – 885)
⚱️🇰🇿 Karakaba 1 (turk, mil. 775 – 887)
⚱️🇲🇳 Zaan-Khoshuu 5 (kidon, mil. 1025 – 1155)
⚱️🇲🇳 Ulaan 1 (kidon, mil. 1033 – 1159)
⚱️🇹🇷 Muğla 20326 (usmoniy turk, mil. 1300 – 1650)
J-PF5040 tarmog‘i orqali:
⚱️🇹🇲 Geoksyur 12482 (Anau madaniyait, mil.avv. 3500 – 2800)
PaleoDNK ma'lumotlariga asoslanib, J2a-PH358 tarmog‘i ajdodlari qadimgi Yaqin Sharqdan kelib chiqqan deb taxmin qilish mumkin. Bu y-chiziqli tarmoq avval Anau madaniyatiga, keyin esa BMAK'ga tarqalgan. Temir davrida u Oltoyga kirib borgan va u yerda Bulan-Kobi saklarga qo‘shilgan. Ushbu madaniyat hunlar va turklar etnogenezida muhim rol o‘ynagan. Keyinchalik, bu guruhlarning avlodlari turklar tarkibiga assimilyatsiyalashgan. Bugungi kunda J2a-PH358 tarmog‘i o‘zbeklar, uyg‘urlar turkmanlar, qozoqlar, qoraqalpoqlar, no‘g‘oylar, tojiklar, tatarlar orasida, shuningdek, zamonaviy Turkiya turklari orasida ham uchraydi.


