قیمت بازتاب‌دهندۀ بازاره، نه بازار بازتاب‌دهندۀ قیمت.


با حذف قیمت واقعیت بازار عوض نمی‌شه. فرض کنید صفحه‌ای قیمت پرتقال رو اعلام می‌کنه. اگر اعلام قیمت پرتقال رو متوقف کنید، واقعیت بازار پرتقال از بین نمی‌ره؛ قیمتِ پرتقال بازتاب‌دهندۀ وضعیت بازار پرتقاله، نه بر عکس.

تا وقتی هراس از کاهش ارزش ریال وجود داره، تقاضایی بی‌پایان برای دلار وجود خواهد داشت. ضمن اینکه فرقی بین افزایش قیمت روغن و رُب گوجه فرنگی و افزایش بهای دلار وجود نداره؛ هر دو در واقع صرفاً بازتاب کاهش ارزش ریاله. مردم برای حفظ ارزش پس‌انداز اندکشون به چیزهایی مثل طلا و دلار پناه میارن.

این روند کاهش ارزش ریال تنها وقتی متوقف می‌شه که حجم عظیم دلار و طلایی که دست مردم برای حفظ ارزش دارایی نگهداری می‌شه، برگرده به بازار. هر کس بتونه ریالش رو تبدیل به کالای مصرفی بادوام (ماشین، دستگاه) یا کالاهای ارزشمند کنه، لحظه‌ای درنگ نمی‌کنه. تا وقتی جیب و دست ریال رو پس می‌زنه، وضعیت همینه.

فکر نکنم نیازی به توضیح وجود داشته باشه که هر کس به آسانی می‌فهمه ریال روز به روز بی‌ارزش‌تر می‌شه، پس به نفعشه ریال رو نگه نداره. بیان این حرف، توصیف وضعیت موجوده، نه عامل وضعیت موجود. به محض اینکه مردم حس کنند روند کاهش ارزش ریال متوقف شده، برای رد کردن دلار و طلا هجوم خواهند آورد. وقتی مردم حس کنند قراره قدرت خرید ریال تقویت بشه، این وضعیت برعکس می‌شه: دست و جیب مردم ریال رو جذب می‌کنه.

اگر دلار داشته باشید و حدس بزنید در طول یکی دو سال آینده ارزش دلار در مقابل ریال سقوط خواهد کرد یا ثابت خواهد موند، چی کار می‌کنید؟ ترجیح می‌دید دلار یا طلا رو هر چه سریع‌تر به ریال تبدیل کنید و نگه دارید تا وقتی ریال تقویت بشه و در نتیجه بتونید در آیندۀ دور یا نزدیک کالای بیشتری به نسبت الان بخرید.

اما الان این رابطه برعکسه: وقتی می‌دونید صد میلیونِ الانتون سه ماه دیگه هشتاد میلیونِ الان بیشتر ارزش نداره (یا به عبارت دیگه، اگر بدونید چیزی که الان صد میلیونه سه ماه بعد ۱۲۰ میلیونه)، در اسرع وقت سعی می‌کنید یا کالای مورد نیازتون رو تهیه کنید، یا سعی می‌کنید با تبدیل ریال به دلار یا طلا ارزش پولتون رو حفظ کنید تا با درآمدهای بعدی بتونید نیازهای بزرگ‌تون رو تأمین کنید ــ دست‌کم پولی که با زحمت درآورید پشم نشه.

وقتی ده‌ها میلیارد دلار و ده‌ها میلیارد طلایی که در خانه‌ها نگهداری می‌شه برگرده به بازار ریال تقویت می‌شه و از اون مهمتر، اقتصاد پمپاژ می‌شه و با رونق گرفتن کسب‌وکارها رشد اقتصادی بالا می‌ره.

بهروزی فقط از این رهگذر ممکنه: رشد اقتصادی بالا، تورم پایین. برعکسش هم می‌شه همین فلاکتی که الان گریبانمون رو گرفته.



-مهدی تدینی-

@uttweet