🎓 حضور دانشگاه‌های ایران در رتبه‌بندی جهانی THE 2027؛ تصویری از جایگاه آموزش عالی ایران در رقابت جهانی

نتایج رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌ها در سال ۲۰۲۷ توسط مؤسسه Times Higher Education (THE) منتشر شد و ۲۲۹۷ دانشگاه از ۱۱۸ کشور را دربرمی‌گیرد؛ موضوعی که نشان‌دهنده گسترش دامنه رقابت جهانی آموزش عالی است. دانشگاه آکسفورد برای یازدهمین سال متوالی رتبه نخست را حفظ کرده، اما در سوی دیگر، دانشگاه‌های آسیایی روند صعودی قابل توجهی داشته‌اند؛ به‌گونه‌ای که دانشگاه تسینگ‌هوا به رتبه ۱۱ و دانشگاه پکن به رتبه ۱۳ جهان رسیده‌اند و دانشگاه ملی سنگاپور نیز رتبه ۱۵ را به دست آورده است. در مجموع، برای نخستین بار سه دانشگاه آسیایی در میان ۱۵ دانشگاه برتر جهان قرار گرفته‌اند.
در این میان، دانشگاه‌های ایران نیز حضور گسترده‌ای در رتبه‌بندی THE 2027 دارند و در چندین بازه رتبه‌ای از ۵۰۱ تا ۲۰۰۰+ پراکنده‌اند. در بالاترین جایگاه ایران، دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه ۵۰۱–۵۵۰ قرار گرفته است. پس از آن، چند دانشگاه ایرانی در بازه ۷۰۱–۸۰۰ حضور دارند که عبارت‌اند از: دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل و دانشگاه علوم پزشکی بوشهر.
در بازه ۸۰۱–۱۰۰۰ نیز حضور ایران نسبتاً گسترده است. از جمله دانشگاه‌های این گروه می‌توان به دانشگاه شیراز، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، دانشگاه علوم پزشکی اراک، دانشگاه علوم پزشکی بابل و دانشگاه علوم پزشکی گلستان، دانشگاه ارومیه اشاره کرد. این پراکندگی نشان می‌دهد که حضور ایران در رتبه‌بندی صرفاً محدود به چند دانشگاه بزرگ پایتخت نیست و مجموعه‌ای از دانشگاه‌های جامع، صنعتی و علوم پزشکی از نقاط مختلف کشور در ارزیابی جهانی مشارکت دارند.
گروه بعدی، دانشگاه‌های ایرانی در بازه ۱۰۰۱–۱۲۰۰ است. در این سطح، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه کاشان، دانشگاه سمنان، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، دانشگاه علوم پزشکی ایلام و دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان قرار گرفته‌اند.
در بازه ۱۲۰۱–۱۴۰۰ نیز دانشگاه‌هایی همچون دانشگاه خوارزمی و دانشگاه خلیج فارس حضور دارند. در بازه ۱۴۰۱–۱۶۰۰، نام دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه بوعلی‌سینا، دانشگاه رازی، دانشگاه علامه طباطبایی و دانشگاه آزاد اسلامی دیده می‌شود. برای نمونه، THE دانشگاه بوعلی‌سینا و دانشگاه علامه طباطبایی را در بازه ۱۴۰۱–۱۶۰۰ قرار داده و دانشگاه آزاد اسلامی نیز در همین بازه قرار گرفته است.
در رتبه‌های پایین‌تر نیز حضور دانشگاه‌های ایرانی ادامه دارد؛ برای نمونه دانشگاه اراک در بازه ۱۶۰۱–۱۸۰۰ و دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در بازه ۱۸۰۱–۲۰۰۰ قرار گرفته‌اند.
یکی از ویژگی‌های قابل توجه نتایج ایران، تنوع نهادی و جغرافیایی دانشگاه‌های حاضر در رتبه‌بندی است. بنابراین، تصویر ارائه‌شده از آموزش عالی ایران در THE 2027، تصویری از یک نظام دانشگاهی با مشارکت گسترده مؤسسات و مأموریت‌های متفاوت است.
با این حال، حضور در رتبه‌بندی و جایگاه در آن دو مفهوم متفاوت‌اند. تعداد قابل توجهی از دانشگاه‌های ایرانی در جدول جهانی قرار گرفته‌اند، اما بخش عمده آن‌ها در بازه‌های رتبه‌ای بالاتر از ۷۰۰ قرار دارند و تنها دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه ۵۰۱–۵۵۰ دیده می‌شود. از این منظر، یکی از مسائل قابل توجه برای آموزش عالی ایران، تبدیل حضور گسترده دانشگاه‌ها در رتبه‌بندی‌های جهانی به حضور بیشتر در بخش‌های بالاتر جدول است.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که THE 2027 از تقویت موقعیت دانشگاه‌های آسیایی خبر می‌دهد. به گفته THE، رشد دانشگاه‌های شرق آسیا و کشورهای آسه‌آن عمدتاً با بهبود عملکرد پژوهشی همراه بوده است؛ در مقابل، بسیاری از دانشگاه‌های سنتی غربی با کاهش نسبی در برخی شاخص‌های پژوهشی مواجه شده‌اند.
در نتیجه، بررسی جایگاه دانشگاه‌های ایران در THE 2027 را نمی‌توان صرفاً به مسئله «رتبه» محدود کرد. این نتایج، ضرورت توجه هم‌زمان به کیفیت پژوهش، اثرگذاری و استنادپذیری تولیدات علمی، محیط پژوهش، آموزش، همکاری‌های بین‌المللی و ارتباط دانشگاه با صنعت را نشان می‌دهد؛ حوزه‌هایی که در ساختار رتبه‌بندی THE نقش دارند و می‌توانند بر جایگاه دانشگاه‌ها در رقابت جهانی اثرگذار باشند.

Times Higher Education. (2026, September 30). World University Rankings 2027: Results announced. Times Higher Education. https://www.timeshighereducation.com/news/world-university-rankings-2027-results-announced

https://t.me/UT_Central_Library