وقتی «بوی تمیزی»، هوای خانه‌ی شما را به اندازه‌ی یک خیابان آلوده می‌کند!

✍️ دکتر علی‌اصغر هنرمند

بوی مرکبات، کاج یا اسطوخودوس بعد از نظافت معمولاً نشانه‌ای از تمیزی به نظر می‌رسد؛ به همین خاطر انواع تمیز‌کننده‌های خانگی از آنها در محصولات‌شان استفاده می‌کنند.

حالا پژوهشی تازه نشان می‌دهد استفاده از شوینده‌های معطر ممکن است در عرض چند دقیقه، میلیاردها و حتی تریلیون‌ها ذره فوق‌ریز وارد هوای خانه کند. میزان ذرات استنشاق‌شده در برخی شرایط با ایستادن کنار یک خیابان شلوغ برابری می‌کند یا حتی بیشتر از آن!

🔬 در آزمایش چه اتفاقی افتاد؟

پژوهشگران اسپری‌ها، دستمال‌های مرطوب و محلول‌های پاک‌کننده معمولی و گیاهی را در یک خانه آزمایشی کوچک بررسی کردند. نتایج نشان داد «ترپن‌ها» (terpene) یعنی همان ترکیبات طبیعی مسئول رایحه‌هایی مانند لیمو، کاج و اسطوخودوس، پس از انتشار در هوا با اُزن واکنش می‌دهند و ذراتی شبیه ذرات موجود در مه‌دود می‌سازند.

قطر این ذرات تنها یک تا ۳۰ نانومتر است؛ به‌قدری کوچک که حتی بسیاری از دستگاه‌های خانگی سنجش کیفیت هوا قادر به شناسایی آن‌ها نیستند.

⚠️ چرا نگران‌کننده است؟

این ذرات می‌توانند به بخش‌های عمیق ریه نفوذ کنند و احتمال ورودشان به جریان خون نیز وجود دارد. نکته نگران‌کننده سرعت تشکیل آن‌هاست: پیش از آنکه نظافت تمام شود، مقدار زیادی از این ذرات تولیدی استنشاق شده‌اند.

به گفته پژوهشگران، طبیعی یا گیاهی بودن رایحه لزوماً به معنای بی‌ضرر بودن آن نیست. ترپن‌ها در طبیعت هم وجود دارند، اما غلظتی که هنگام استفاده از شوینده‌های معطر در فضای بسته ایجاد می‌شود، ممکن است ده‌ها یا حتی صدها برابر بیشتر از مقداری باشد که در محیط طبیعی استنشاق می‌کنیم.

این آلودگی برخلاف دود یا گردوغبار دیده نمی‌شود و همین موضوع آن را فریبنده‌تر می‌کند: هوا خوش‌بوست، پس تصور می‌کنیم کاملاً پاک شده است.

✅ چه کار کنیم؟

برای کاهش مواجهه، پژوهشگران استفاده از محصولات بدون عطر، باز کردن پنجره‌ها و تهویه مناسب هنگام نظافت را توصیه می‌کنند. همچنین بهتر است از دستگاه‌های تصفیه هوایی که اُزن تولید می‌کنند دوری کنید؛ زیرا اُزن می‌تواند واکنش با ترکیبات معطر و تولید این ذرات فوق‌ریز را تشدید کند.

https://updatemd.com/health-longevity/scented-cleaners-indoor-ultrafine-particles/

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://t.me/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD