🌌 تقویم تاریخ نجوم | ۴ تا ۱۰ مهر ۱۴۰۵
۲۶ سپتامبر تا ۲ اکتبر ۲۰۲۶

۴ مهر | ۲۶ سپتامبر

📝 انتشار مقالهٔ نسبیت خاص اینشتین | ۱۹۰۵
مقالهٔ «دربارهٔ الکترودینامیک اجسام متحرک» منتشر شد؛ اثری که نظریهٔ نسبیت خاص را بنیان گذاشت و درک ما از فضا، زمان و رابطهٔ آن‌ها با سرعت نور را دگرگون کرد.

۵ مهر | ۲۷ سپتامبر

🚀 پرتاب Dawn | ۲۰۰۷
فضاپیمای Dawn برای مطالعهٔ وستا و سرس، دو جرم بزرگ کمربند اصلی سیارک‌ها، پرتاب شد. این فضاپیما نخستین کاوشگری بود که توانست به مدار دو جرم فرازمینی متفاوت وارد شود و با پیشرانش یونی، تاریخ شکل‌گیری منظومهٔ شمسی را بررسی کرد.

🌕 پرتاب SMART-1 | ۲۰۰۳
نخستین مأموریت اروپایی به ماه و نخستین مأموریت ESA با پیشرانش خورشیدی–الکتریکی؛ علاوه بر آزمایش فناوری پیشرانش یونی، سطح ماه و عناصر شیمیایی آن را بررسی کرد.

۶ مهر | ۲۸ سپتامبر

🌌 درگذشت ادوین هابل | ۱۹۵۳
از پایه‌گذاران اخترشناسی فراکهکشانی؛ با شناسایی قیفاووسی‌ها در کهکشان‌های نزدیک نشان داد آن‌ها خارج از راه شیری‌اند و پژوهش‌هایش دربارهٔ رابطهٔ فاصله و سرعت کهکشان‌ها به شکل‌گیری مفهوم جهان در حال انبساط کمک کرد.

۷ مهر | ۲۹ سپتامبر

⚛️ زادروز انریکو فرمی | ۱۹۰۱
فیزیکدان ایتالیایی و برندهٔ نوبل فیزیک ۱۹۳۸؛ پژوهش‌هایش دربارهٔ نوترون‌ها، واکنش‌های هسته‌ای و رادیواکتیویته از پایه‌های فیزیک هسته‌ای مدرن شد.

🚀 پرواز تاریخی SpaceShipOne | ۲۰۰۴
این فضاپیمای سرنشین‌دار خصوصی در ۲۹ سپتامبر تا ارتفاع حدود ۱۰۲ کیلومتری رسید؛ دومین پرواز فضایی آن در مسیر کسب Ansari X Prize و نقطه‌ای مهم در آغاز عصر پروازهای فضایی خصوصی بود.

۸ مهر | ۳۰ سپتامبر

🔭 پایان مأموریت IUE  |  ۱۹۹۶
رصدخانهٔ فضایی International Ultraviolet Explorer پس از ۱۸ سال و ۹ ماه فعالیت خاموش شد. این رصدخانه بیش از ۱۰۰ هزار رصد فرابنفش از ستارگان، کهکشان‌ها، ابرنواخترها و دیگر اجرام انجام داد.

⭐ زادروز میشائل مِستِلین | ۱۵۵۰
اخترشناس و ریاضی‌دان آلمانی و استاد یوهانس کپلر؛ او ابرنواختر ۱۵۷۲ را به‌دقت مطالعه کرد و شواهد رصدی مهمی از تغییرپذیری آسمان ارائه داد.

۹ مهر | ۱ اکتبر

🌌 بهاءالدین خرقی و گاه‌شماری نجومی | ۱۱۳۲ میلادی
بهاءالدین خرقی، اخترشناس ایرانی سدهٔ ششم هجری، در اثر نجومی خود مختصات ستارگان و پارامترهای حرکات سیارات را ثبت کرد. در محاسبات او، سال ۱۴۴۴ اسکندری از ۱ اکتبر ۱۱۳۲ آغاز می‌شود.
(این مدخل به یک دادهٔ تقویمی در اثر نجومی خرقی مربوط است، نه ادعای تولد یا وقوع یک رصد در این روز.)

🚀 آغاز فعالیت رسمی NASA | ۱۹۵۸
ناسا در ۱ اکتبر ۱۹۵۸ رسماً فعالیت خود را آغاز کرد و بخش‌هایی از NACA و دیگر مراکز پژوهشی را در سازمان فضایی غیرنظامی جدید گرد آورد.

🔭 زادروز جورج آر. کاروترز | ۱۹۳۹
فیزیکدان و اخترفیزیکدان آمریکایی و سازندهٔ دوربین/طیف‌نگار فرابنفش دوردست؛ ابزار او در Apollo 16 روی ماه نصب شد و نخستین تلسکوپ نجومی فعال از سطح جرمی غیر از زمین بود.

۱۰ مهر | ۲ اکتبر

⭐ زادروز رابرت جولیوس ترومپلر | ۱۸۸۶
اخترشناس سوئیسی–آمریکایی و از پیشگامان مطالعهٔ خوشه‌های باز؛ پژوهش‌هایش اثر جذب و سرخ‌شدن نور توسط غبار میان‌ستاره‌ای را آشکار کرد و طبقه‌بندی مشهور Trumpler برای خوشه‌های باز را شکل داد.

📚 منابع:
NASA • NASA History • NASA/JPL • ESA • Nobel Prize • AIP • National Academies • Smithsonian National Air and Space Museum • NASA/HEASARC • Encyclopaedia Iranica

تهیه و تنظیم: نسرین قاجار
#انجمن_نجوم_مشهد
@toossky