توطئه باوری و توهم توطئه چگونه تبعیض علیه اقلیت های مذهبی را تشدید میکند؟
هوشنگ شهابی
استاد تاریخ و ایرانشناسی، دانشگاه بوستون
استاد مشاور حلقه ایران
دکتر شهابی در اینجا، با ارجاع به مطالعات دکتر احمد اشرف، دو نوع کلی از تئوری توطئه را معرفی میکند:
- خاص‌گرا
- جهان‌شمول‌گرا
برای مثال، "تئوری توطئه جهان‌شمول گرا" می‌تواند قدرت‌های اقتصادی-سیاسی یک عصر (مثلا انگلیس یا شوروی یا آمریکا) را در پشت پردۀ همه تغییرات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دنیا صاحب اختیار تام تلقی کند و تمام وقایع کوچک و بزرگ را به نحوی به اراده مستقیم آنها مربوط کند.
از سمت دیگر، "تئوری توطئه خاص‌گرا" بر روی "اقلیت‌ها" (مثل بهایی ها یا یهودی ها) در یک جامعه تمرکز میکند و ویژگی‌های اخلاقی منفی‌ای را در ذات افراد این اقلیت‌ها مفروض می‌گیرد و سعی میکند تهدیدها و یا شکست‌های ریز و درشت یک جامعه را به آنان نسبت دهد.
در توضیح توهم توطئه خاص گرا و تبعیض علیه اقلیت های مذهبی، شهابی توضیح میدهد که تبعیض علیه یهودیان تقریباً در تمام کشورهای جهان وجود داشته است، اما تبعیض علیه بهاییان تنها مختص ایران است، و تا حدی در مصر نیز مشاهده شده است. پایه ی تئوری های توطئه مربوط به بهاییان به خاطرات جعلی پرنس دیمیتری دالگاروکی برمیگردد که بر آن اساس گفته میشود "ظهور مذاهب بهایی و بابی در ایران توسط عوامل شوروی و برای تضعیف ایران و تشیع بوده است"!
بر اساس مطالعات دکتر شهابی، این متن تشابه زیادی به "پروتکل بزرگان صهیون" در اروپا دارد که پایه و اساس یهودستیزی در اروپا بوده است. با اینکه جعلی و ساختگی بودن هر دوی این متون کاملاً اثبات شده است، همچنان در جهان تجدید چاپ میشوند!
در ایران پس از انقلاب بزرگترین نهادی که این تئوری های توطئه را رواج میداد روزنامه کیهان است. کتاب هایی از جمله "هویت" و "نیمه پنهان" محصول همین روند بود که اساس آنها نسبت دادن اهداف شوم به هر گروهی است که حکومت نسبت به آنها خصومت داشته است (مثل بهاییان، فراماسون ها، کمونیست ها و سایر اقلیت های اجتماعی).
بخشی از نشستِ "چرا ذهن ایرانی مستعد توهم توطئه پردازی است؟" با نگاه به مقاله "سبک پارانوئید در تاریخ نگاری ایرانی" اثر دکتر هوشنگ شهابی.
برای تماشای ویدیوی کامل یا مطالعه گزارش این نشست به کانال یوتیوب یا وبسایت حلقه ایران مراجعه کنید.
#ایران
#توهم_توطئه #تئوری_توطئه #توطئه_باوری
@TheIranCircle
Post #1296
164
