⭕️ غول خفته

چرا ایران نتوانست از آزادگان ثروت بسازد؟

✍🏻 سوگل دانائی/ نویسنده نشریه

🔹آزادگان در شرایطی کشف شد که اقتصاد ایران پس از پایان جنگ، به‌دنبال جذب سرمایه و افزایش تولید نفت بود. میدان در منطقه‌ای پیچیده قرار داشت؛ نزدیک به مرز عراق، با مخزن مشترک با بخش عراقی میدان مجنون و نیازمند فناوری و سرمایه قابل توجه. در سال‌های بعد، مذاکراتی متعدد برای توسعه آن انجام شد. ابتدا با شرکت‌های بین‌المللی، سپس با شرکت‌های چینی. اما تغییر قراردادها، تحریم‌های بین‌المللی، خروج برخی شرکا، مشکلات مدیریتی و تاخیرهای طولانی باعث شد توسعه میدان با سرعت مورد انتظار پیش نرود. در سوی دیگر مرز، عراق با استفاده از سرمایه‌گذاری خارجی و مشارکت شرکت‌های بزرگ نفتی، توسعه میدان‌های مشترک خود را شتاب داد.

🔹دلایل دیگری را هم می‌توان برای ناکامی در توسعه میدان نفتی آزادگان مطرح کرد. از نگاه محمد معمار هم فقط مدل قراردادها علت شکست نیست: «تحریم، مشکلات آغازین کار INPEX مانند کندی روند مین‌روبی منطقه، تامین مالی، محدودیت انتقال فناوری، کندی CNPC و تغییرات مدیریتی نیز موثر بودند.» او تاکید می‌کند: «درواقع نه یک عامل، بلکه ترکیب چند عامل، فشار خارجی و تحریم، ضعف تداوم سرمایه‌گذاری، تغییر مکرر ساختار قراردادی و اپراتور، محدودیت‌های مدل بیع متقابل و دشواری حفظ یک برنامه توسعه یکپارچه و بلندمدت را می‌توان برای موفق نشدن توسعه آزادگان مطرح کرد.»

🔹آیا عراق در توسعه این میدان بهتر از ایران عمل کرد؟ معمار می‌گوید، این مقایسه خیلی هم ساده نیست: «خود قراردادهای خدماتی عراق نیز به‌گونه‌ای طراحی شده بودند که هزینه‌های تاییدشده قابل بازیافت باشد و شرکت خارجی بر اساس تولید، پاداش دریافت کند. قراردادها از طریق مناقصه بین‌المللی منعقد می‌شدند. اما این مقایسه را نباید بیش از حد ساده کرد. عراق نیز به اهداف بسیار بلندپروازانه اولیه خود نرسید؛ برای مجنون هدف اولیه 8/ 1 میلیون بشکه در روز مطرح شده بود که تحقق نیافت و شرکت شل درنهایت در سال ۲۰۱۸ پروژه را ترک کرد. بنابراین روایت درست این نیست که عراق همه‌چیز را درست انجام داد و ایران همه‌چیز را غلط.»

🔹در سطح میدان، چالش ما تبدیل نفت درجا به ذخیره قابل برداشت، ذخیره به ظرفیت تولید و ظرفیت تولید به جریان نقدی بوده است. در سطح اقتصاد نیز مسئله مشابه است؛ باید جریان نقدی نفت به سرمایه، فناوری، بهره‌وری و درآمد پایدار آینده تبدیل شود. اگر حلقه میانی این زنجیره کار نکند، داشتن ذخایر عظیم نفت الزاماً کشور را ثروتمندتر نمی‌کند.» درنهایت مسئله اقتصاد نفتی این نیست که زیر پای ما چه مقدار ثروت وجود دارد؛ مسئله این است که پس از بیرون آوردن آن، چه چیزی روی زمین باقی می‌ماند.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

متن کامل گزارش را اینجا مطالعه کنید.