◀️ توحید منسوب به مفضل بن عمر!
🔰 بخشی از بیانات استاد سید احمد مددی
•┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈•

🔸 در کتابخانه های دنیا رساله های بسیاری هست که به افراد نسبت داده شده و ثابت هم نیست. الان رسائل زیادی، حدود هشت ‏رساله ‏به مفضل بن عمر نسبت داده اند که چاپ شده، یکی هم رساله توحید مفضل است که اگر اضافه کنیم نه تا می شود. ‏

🔹 توحید مفضل در فهرست نجاشی هم نیامده است؛ ایشان نوشته کتاب فکِر چون یک قسمت از کتاب توحید اینگونه است که فَكِّرْ يَا ‏مُفَضَّل‏ ...، آقای خوئی و دیگران گفتند: این فَکر همان توحید مفضل است و إلا به اسم توحید در ‏کتاب نجاشی نیامده است.‏

🔸‏ احتمال می دهم این کتاب در قرن 4 در ایام خلافت فاطمیین مصر نوشته شده باشند. لسان ‏این کتاب لسان علوم تجربی است. از ‏سالهای 200 علوم غربی ترجمه شد به جهان اسلام و اخذ و رد. در میان فرق اسلامی فرقه ای که خیلی به علوم طبیعی اعتناء داشت ‏اسماعیلی ها بودند. جابر بن حیان که می گویند پدر علم شیمی است، نیز گفته شده ‏اسماعیلی بوده است.‏

🔹 قبل از 298 تا 150 سال تاریخ اسماعیلی ها ابهام دارد چون ائمة آنها در این بازه زمانی ائمة ستر هستند و باعث شد که شیعه و عامة در ‏نسب اساعیلی ها طعن بزنند که این ها از سادات نبودند و اثار روایی آنها موجود نیست. از زمان محمد بن اسماعیل آغاز می‌شود و تا ‏دوران عبیدالله مهدی نیز ادامه دارد. ‏رساله ای هست به ‏اسم رسائل «اِخوان الصّفا و خُلّان الوَفا» در قرن 3 که هنوز ریاضی و فیزیک و ‌‏.. در دنیای اسلام جا نیفتاده بود، هرچند ترجمه شده بود ‏ولی جا نمی افتاد. اسم های مؤلفین این رسائل را مخفی نگه می¬داشتند و یا ‏اسم رمزی می گذاشتند؛ رساله اخوان الصفا نیز از همین گروه بود و ‏این رسائل را به آنها نسبت دادند. اسم پنج نفر ‏از مولفین رسائل ‏اخوان الصفا در کتب اسماعیلیه آمده است و در کتب تاریخ نیست.‏ ‏ اسماعیلیه معتقدند که اخوان الصفا را ائمه ستر نوشته اند.

🔸 بعد از ‏گرفتن مصر ‏خلافتشان قوی بود و خلافت بغداد را کاملا می لرزاند، یکی از نقاط قوتشان اهتمامشان به فیزیک و امثال آنها بود و لذا ‏احتمال ‏می دهم که توحید مفضل را همین ها جعل کرده باشند. یکی از آقایان بزرگوار هم به نظرم دل خوش بودند که گفتند: ما ‏باید ‏افتخار کنیم که اسم ارسطو را معصوم برده است!‏

🔹 اگر کتاب را علان کلینی نقل کرده ‏باشد احتمال دارد متعلق به بعد از تأسیس دولت فاطمی هم باشد. اسماعیلی ها شیعه ‏هایی بودند که ‏تحرک سیاسی داشتند، از علان کلینی به عنوان یک چهره سیاسی و فعال سیاسی نام برده می شود. اگر در دولت فاطمی ها باشد به مراتب ‏کارش مشکل تر می شود و اگر متعلق به ائمه ستر باشد علت جهالت روشن می شود اجمالا.‏

🔸 اندلسی ها هم اموی بودند (در آن زمان سه حکومت رسمی مهم بود: ‏فاطمیون مصر، بغداد و اموی ها در اندلس.) در سال 378 هجری ‏به نام حضرت زهرا سلام الله علیها مسجد جامع الازهر را ‏ساختند و مدت های در آن جلسات درس تشکیل می شد و بعدا عنوان ‏حوزوی گرفت و بعدها جامع الازهر یک بخش علوم درست ‏کرد و اسمش جامعة الازهر گذاشتند و حدود 70 سال قدمت دارد. چیزی ‏که فاطمی ها درست کردند جامع الازهر است که مسجد ‏جامع بود نه جامعة و دانشگاه.‏

•┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈•
🔰 جهت مطالعه بیشتر:

1⃣ مقاله نصیری و صالحی _ «بررسی اعتبار کتاب توحید مفضل»:
http://tebona.ir/990/990/

2⃣ مقاله محمد کاظم رحمتی _ «بررسی انتساب کتاب التوحید به مفضل بن عمر»:
http://tebona.ir/1002/1002/

3⃣ مقاله قناعتگر و سید شبیری _ «اعتبارسنجی محتوایی توحید مفضل با رویکرد عرضه بر روایات شیعی»
https://vsh.journals.hozehkh.com/article_161.html

•┈┈┈┈••✾••┈┈┈┈•
⏮ مؤسسه طِبُنا
🌐 تلگرام | ایتا | سایت