اپیستاکسی در اورژانس — یک رویکرد تجربی

این مطلب را از طریق تجربه بالینی، کار روزمره و مطالعه درباره اپیستاکسی یاد گرفته‌ام و در عمل به کار می‌برم.

🚨اگر در اورژانس با بیماری مبتلا به اپیستاکسی مواجه شدید، یک رویکرد عملی مرحله‌به‌مرحله به این صورت است:

1️⃣ بررسی فشار خون و علائم حیاتی
هر بیمار مبتلا به اپیستاکسی باید از نظر علائم حیاتی، از جمله فشار خون، ارزیابی شود.

اگر فشار خون به‌شدت بالا باشد، آن را به‌صورت همزمان مدیریت کنید اما برای شروع کنترل خونریزی منتظر تیم داخلی و کنترل فشار خون نمانید.

اگر خونریزی شدید است:
ابتدا ABC + وضعیت همودینامیک را ارزیابی کنید.

2️⃣ اول از همه فشار مستقیم
بیمار را در وضعیت نشسته و کمی متمایل به جلو قرار دهید و روی قسمت نرم بینی، فشار محکم وارد کنید.
«فشار محکم و مداوم، حداقل به مدت ۵ دقیقه.»
در حالی که بیمار در حال اعمال فشار است، تجهیزات خود را آماده کنید.
حتی می‌توانید به بیمار آموزش دهید که خودش این کار را انجام دهد:
«شما فشار بدهید، من آماده می‌کنم.»
این کار دست‌های شما را برای آماده‌سازی و مدیریت بیمار آزاد نگه می‌دارد.

3️⃣ اجازه دهید تیم پرستاری همزمان با شما کار کند
اگر خونریزی شدید یا مداوم است، بسته به شرح حال و شدت خونریزی، بررسی‌ها را می‌توان به‌صورت همزمان انجام داد:
• آزمایش CBC
• پروفایل انعقادی در صورت اندیکاسیون
• گروه خونی + کراس‌مچ، اگر احتمال خونریزی قابل‌توجه وجود دارد یا ممکن است بیمار به تزریق خون نیاز پیدا کند.

هر بیمار مبتلا به اپیستاکسی به‌طور خودکار نیاز به CBC و پروفایل انعقادی ندارد.

بررسی‌های آزمایشگاهی باید بر اساس وضعیت بالینی بیمار انجام شوند.

4️⃣ مرحله کلیدی: منبع خونریزی را پیدا کنید
«بهترین راه برای کنترل خونریزی، پیدا کردن منبع خونریزی است.»
پس از خارج کردن لخته‌ها:
هدلایت + ساکشن مناسب + دید مناسب.

و اگر اندوسکوپ بینی در دسترس باشد، حتی بهتر است.

من همیشه این قانون ساده را دوست دارم:
«ساکشن کن و ببین. کورکورانه کار نکن.»
چه روی گوش کار کنید، چه بینی یا لوزه‌ها:
(ساکشن کن و ببین.)

هرچه دید بهتری داشته باشید، احتمال بیشتری دارد که محل خونریزی را پیدا کرده و آن را به‌طور دقیق کنترل کنید.

5️⃣ خارج کردن لخته‌ها + وازوکانستریکتور موضعی
خارج کردن لخته‌های خون مهم است، زیرا:
✅ به شناسایی منبع خونریزی کمک می‌کند.
✅ اجازه می‌دهد وازوکانستریکتور موضعی به مخاط بینی برسد.
می‌توانید از اکسی‌متازولین یا یک وازوکانستریکتور موضعی مناسب دیگر، بسته به شرایط بالینی، استفاده کنید.
شست‌وشو با سالین گاهی می‌تواند به‌عنوان یک اقدام کمکی برای خارج کردن لخته‌ها استفاده شود، اما برای هر مورد اپیستاکسی الزامی نیست.

6️⃣ پد پنبه‌ای + وازوکانستریکتور موضعی — تحت دید مستقیم
یک پد پنبه‌ای آغشته به وازوکانستریکتور موضعی را می‌توان تحت دید مستقیم قرار داد.
ایده این است:
تماس مستقیم با مخاط + فشار موضعی + وازوکونستریکشن.
پد پنبه‌ای همچنین می‌تواند برای دستکاری کم‌آسیب مخاط بینی مفید باشد.

7️⃣ اگر خونریزی ادامه داشت ⬅️ کوتری یا تامپوناد

اگر بتوانید محل دقیق خونریزی را به‌وضوح شناسایی کنید، کوتریزاسیون می‌تواند در موارد مناسب یک گزینه مؤثر باشد.
اگر منبع خونریزی قابل شناسایی نباشد یا خونریزی ادامه پیدا کند:
تامپوناد بینی ممکن است لازم باشد؛ با استفاده از پک مناسب بینی مانند Merocel، بسته به شرایط.

8️⃣ اگر خونریزی خلفی باشد و متوقف نشود چه؟
ممکن است نیاز داشته باشید به:
(تامپوناد خلفی ± تامپوناد قدامی)

یکی از تکنیک‌هایی که می‌توان استفاده کرد:
تامپوناد خلفی با کاتتر فولی.
اما این مورد ساده‌ای نیست که بتوان بیمار را بدون پایش دقیق در اورژانس رها کرد.

خونریزی شدید یا مداوم ممکن است بسته به منبع و شدت آن نیاز داشته باشد به:
• کنترل اندوسکوپیک
• لیگاسیون جراحی شریان
• آمبولیزاسیون اندوواسکولار

9️⃣ چه زمانی باید اندوسکوپی بینی انجام دهید؟
اندوسکوپی برای هر مورد اپیستاکسی لازم نیست.
اما در موارد زیر اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند:
• اپیستاکسی عودکننده
• خونریزی یک‌طرفه عودکننده
• خونریزی مداوم
• عدم موفقیت در اقدامات اولیه
• شک به پاتولوژی بینی یا نازوفارنکس
• دشواری در شناسایی منبع خونریزی

به یاد داشته باشید: اپیستاکسی یک‌طرفه عودکننده صرفاً «یک خون‌دماغ دیگر» نیست.
باید به دنبال علت زمینه‌ای باشید

🔟 سی تی اسکن سینوس‌های پارانازال چطور؟

سی تی اسکن جایگزین روتین اندوسکوپی بینی نیست.
اما زمانی که به موارد زیر شک داشته باشیم می‌تواند مفید باشد:
• توده
• ضایعه ساختاری
• جسم خارجی
• پاتولوژی سینونازال
در موارد منتخب خونریزی شدید یا شک به پاتولوژی عروقی، بسته به سناریوی بالینی، CT آنژیوگرافی ممکن است مناسب‌تر باشد.


✍️ ادمین کانال طب اطفال

🚩🚩@TebeAtfal