«کافی است یک انسان از انسان دیگری نفرت داشته باشد تا نفرت، رفته‌رفته، سراسر بشریت را فرا بگیرد.»

ژان‌پل سارتر/شیطان و خدا


«تا زمانی که دربند کینه‌هایش است، همواره به بیراهه خواهد رفت.»

برادران کارامازوف فئودور داستایفسکی


👈به نظرم این دو جمله، با فاصله‌ای از دو نگاه فلسفی متفاوت، به یک حقیقت انسانی اشاره می‌کنند: کینه فقط دیگری را هدف نمی‌گیرد؛ در نهایت خودِ ما را هم اسیر می‌کند. نفرت می‌تواند از یک انسان شروع شود و به جهان اطراف سرایت کند، اما در درون خودمان هم ریشه بدواند و مسیرمان را عوض کند. شاید بخش مهمی از رهایی، همین تواناییِ بخشیدن و زمین گذاشتن کینه باشد؛ اینکه نگذاریم زخمی که دیگری به ما زده، تبدیل به بخشی از شخصیت و نگاه ما به تمام جهان شود.

رهایی از کینه، بیش از آنکه بخششی برای دیگری باشد، رهاییِ خویشتن از گذشته است؛ انتخابی برای اینکه زخم‌ها، آینده‌ی ما را تعریف نکنند.
@Tafakkor