عنوان: دیوانگی در ساخت و ساز (Crazy Construction)
┈┅┅━━━━━━━━━✦━━━━━━━━━┅┅┈
⚜ساختمان، دارایی یا بدهی اقتصادی⚜
در بسیاری از اقتصادها، مسکن نهتنها یک کالای مصرفی، بلکه مهمترین دارایی خانوار است. در کشورهای در حال توسعه، حداقل ۵۰ درصد کل پسانداز عمر یک خانواده در خانهای خلاصه میشود که در آن زندگی میکند. اما وقتی کیفیت ساخت پایین است و ایمنی قربانی سرعت، سوداگری و ضعف نظارت میشود، مسکن دیگر نقش «لنگر ثبات» را ایفا نمیکند؛ بلکه به منبعی برای ریسک سیستماتیک در اقتصاد تبدیل میشود.
🔹ریسک سیستماتیک در بازار مسکن
برخلاف تصور رایج، ریسک ناشی از ساختمانهای ناایمن یک ریسک فردی یا محلی نیست. انباشت میلیونها واحد مسکونی کمکیفیت در برابر زلزله، سیل یا طوفان، به معنای انباشت ریسک همبسته در ترازنامهی خانوارها، بانکها و دولت است.
مطالعات تجربی بینالمللی نشان میدهد که وقوع بلایای طبیعی بهطور معنادار باعث کاهش قیمت مسکن میشود؛ اثری که در بلایای زمینشناختی مانند زلزله شدیدتر است. این کاهش قیمت، صرفاً یک تعدیل قیمتی نیست، بلکه نشانهای از افزایش ریسک ادراکشده و فرار از مالکیت مسکن است. وقتی ریسک بلایا بالا میرود و ایمنی ساخت پایین است، بازار مسکن بهطور همزمان در معرض شوک تقاضا، افت ارزش دارایی و اختلال مالی در سطح کلان قرار میگیرد.
🔹هزینههای پنهان
ساختمان ناایمن، هزینههای واقعی خود را فوراً نشان نمیدهد. بخش بزرگی از این هزینهها پنهان است و با تأخیر ظاهر میشود:
هزینههای بازسازی اضطراری
پرداختهای انتقالی دولت به خانوارها
افزایش بدهی عمومی
فشار بر نظام بانکی
بار مالی بر شرکتهای بیمه یا نبود پوشش بیمهای مؤثر
به این معنا که بخشی از ریسک ساختوساز ناایمن، بهجای قیمتگذاری در بازار، به بودجه عمومی و نظام مالی منتقل میشود؛
یعنی هزینهی ساختوساز ارزان و بیکیفیت امروز، بهصورت بدهی آینده به دولت و جامعه تحمیل میشود.
🟠 شکست بازار (Market Failure) و Externality منفی
چرا بازار مسکن بهتنهایی ایمنی را تأمین نمیکند؟
تصمیم یک سازنده یا مالک برای کاهش هزینهی ایمنی، فقط او را منتفع نمیکند؛ بلکه هزینهی ریسک را به کل جامعه تحمیل میکند. این همان (Externality) منفی است که بدون مداخلهی سیاستگذار، اصلاح نمیشود.
🔹اقتصاد بلایای طبیعی؛ پیشگیری ارزانتر از درمان
ادبیات «اقتصاد بلایا» نشان میدهد که تمرکز صرف بر «بازسازی پس از بحران» (Build Back Better) اگرچه ضروری است، اما بهشدت پرهزینه است. شواهد سیاستی نشان میدهد که:
هر ۱ دلار سرمایهگذاری پیشگیرانه در ایمنی و تابآوری ساختمانها ← بین ۴ تا ۱۰ دلار منفعت اقتصادی ایجاد میکند.
به بیان دیگر، سرمایهگذاری در ایمنی، هزینه نیست؛ یک سرمایهگذاری با بازده مثبت است. این سرمایهگذاری:
ریسک سیستماتیک را کاهش میدهد
فشار بر بودجه دولت را کم میکند
ترازنامه بانکها و بیمهها را پایدارتر میسازد
و از تخریب ثروت خانوار جلوگیری میکند
🔹ساختمان ناایمن = بدهی اقتصادی
ساختمان ناایمن نهتنها یک خطر انسانی، بلکه یک بدهی اقتصادی پنهان است؛ بدهیای که:
در ترازنامه دولت ثبت نمیشود
اما در زمان بحران، با بهرهی سنگین وصول میشود.
در مقابل، سرمایهگذاری در ایمنی ساختمان و تابآوری مسکن، یکی از معدود سیاستهایی است که همزمان:
جان انسانها را حفظ میکند
ثروت خانوار را صیانت میکند
و ثبات اقتصاد کلان را افزایش میدهد.
🔵 جمعبندی:
ساختوساز ناایمن فقط یک مسئلهی فنی نیست، بلکه نتیجهی شکست بازار و نادیدهگرفتن ریسکهای سیستماتیک است.
در این شرایط، مسکن بهجای دارایی، به کانالی برای انتقال ریسک به خانوارها، نظام مالی و بودجه عمومی تبدیل میشود.
بلایای طبیعی نشان میدهند که هزینهی واقعی ساختوساز بیکیفیت، با تأخیر و شدت بیشتر به کل جامعه تحمیل میشود.
از این منظر، ساختمان ناایمن یک بدهی اقتصادی پنهان است. در مقابل، سرمایهگذاری پیشگیرانه در ایمنی و تابآوری مسکن، همزمان جان انسانها را حفظ میکند و ثبات اقتصادی را تقویت میکن
┈┅┅━━━━━━━━━✦━━━━━━━━━┅┅┈
نوشته شده توسط: امیر حسین برزنونی