💠 ضروری دین (1)

نخستین معنایی که در روایات برای این مفهوم می‌یابیم، معارفی است که نه تنها تکذیب آن جایز نیست، بلکه شناخت و معرفت به آن برای صحت ایمان ضروری است. و کسی که به این معارف معتقد نباشد، در زمره اهل نجات نیست، مگر مستضعفینی که حجت بر آنان تمام نشده، و از اختلافات آگاه نگشته‌اند.

الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ مُثَنًّى عَنْ إِسْمَاعِيلَ الْجُعْفِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنِ الدِّينِ الَّذِي لَا يَسَعُ الْعِبَادَ جَهْلُهُ فَقَالَ الدِّينُ وَاسِعٌ‏ وَ لَكِنَّ الْخَوَارِجَ ضَيَّقُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ مِنْ جَهْلِهِمْ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأُحَدِّثُكَ بِدِينِيَ الَّذِي أَنَا عَلَيْهِ فَقَالَ بَلَى فَقُلْتُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ الْإِقْرَارَ بِمَا جَاءَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ أَتَوَلَّاكُمْ وَ أَبْرَأُ مِنْ‏ عَدُوِّكُمْ وَ مَنْ رَكِبَ رِقَابَكُمْ وَ تَأَمَّرَ عَلَيْكُمْ وَ ظَلَمَكُمْ حَقَّكُمْ فَقَالَ مَا جَهِلْتَ شَيْئاً هُوَ وَ اللَّهِ الَّذِي نَحْنُ عَلَيْهِ قُلْتُ فَهَلْ سَلِمَ أَحَدٌ لَا يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ لَا إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ قُلْتُ مَنْ هُمْ قَالَ نِسَاؤُكُمْ وَ أَوْلَادُكُمْ ثُمَّ قَالَ أَ رَأَيْتَ أُمَّ أَيْمَنَ فَإِنِّي أَشْهَدُ أَنَّهَا مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ مَا كَانَتْ تَعْرِفُ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ.

🔸اسماعيل جعفى گويد: از حضرت باقر عليه السّلام پرسيدم: از آن دينى كه بر بندگان روا نيست نسبت بدان نادان باشند. (و لازم است آن را بشناسند) فرمود: دين وسيع است، ولى خوارج از روى نادانى خودشان بر خود تنگ گرفتند (و گرفتار شدند) عرض كردم: قربانت (اجازه می‌فرمائيد) من دين خودم را كه بر آن هستم براى شما باز گويم؟ فرمود: آرى، عرض كردم: گواهى دهم كه معبودى جز خداى يگانه نيست، و گواهى دهم كه محمد بنده و رسول اوست، و آنچه از جانب خداوند آورده است قبول دارم، و شما را دوست دارم، و از دشمن شما و هر كه بر شما بزرگى كند و استيلاء خواهد و خود را امير و حاكم بر شما داند، و حق شما را بستم بگيرد بيزارم؟ فرمود: تو چيزى را نادان نيستى، اين همانست كه بخدا سوگند ما هم بر آن هستيم (و بدان معتقديم) عرض كردم: آيا كسى كه اين امر را نداند (و از عذاب خداوند يا خلود در آتش) سالم ماند؟ فرمود: نه، مگر مستضعفان، عرض كردم: آنها كيانند؟ فرمود:
زنان و فرزندان شما، سپس فرمود: آيا ام ايمن را ديده‏اى؟ همانا من گواهى دهم كه او اهل بهشت است در صورتى كه آنچه شما بر آيند (و بدان معتقديد) نمی‌دانست.

📚 الكافي ط - الإسلامية، ج‏2، ص405/ 6.
و از طرق مشابه: الكافي، ج‏1، ص188/ 13 بالإسناد عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ إِسْمَاعِيل‏. الكافي، ج‏2، ص23/13 مسندا عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ الْجُعْفِيِّ.
و از دیگر روات مشابه آن که در آن سخن از عقایدی که جهل به آن جایز نیست، در الكافي (باب دعائم الإسلام)، ج‏2، ص20/ 6 و ص21/ 9- به دو سند صحیح عَنْ عِيسَى بْنِ السَّرِيِّ.
و نیز ر.ک معاني الأخبار، ص213/ 1 عن حمران بن أعين؛ كتاب سليم بن قيس الهلالي، ج‏2، ص928/ ح70؛ الكافي، ج‏2، ص22/ 10 عَنْ أَبِي الْجَارُودِ؛ الكافي، ج‏2، ص22/ 11مسنداً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ؛ الكافي، ج‏2، ص23/ 14بسند صحیح عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ.
و ر.ک رجال الكشي، ص418/ ح792-801 فِي عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ‏ و في زكريا بن سابق أيضا، ص419 و في إبراهيم المخارقي، ص419 و في منصور بن حازم، ص420 و في خالد البجلي، ص422 و ما روي في يوسف، ص423 و ما روي في الحسن بن زياد العطار، ص424 و في أبي اليسع عيسى بن السري، ص424 و رجال الكشي، ص411/ 772 فِي عَجْلَانَ أَبِي صَالِحٍ‏ و...

👌 بسیاری از دیگر روایات عرضه عقاید اصحاب بر امام مشتمل بر این ضروریات است.
@sohof2