🔹فراموش نکنید که کنکور «هیچ» برنده‌ای ندارد!

پیش‌نوشت: این متن را برای معدود دوستان کنکوری‌ام نوشته‌ام. از طرف کسی که چهار سال بعد از کنکور را هم دیده است. با این هدف که شاید دیدگاه رایج و اشتباه من را تکرار نکنند.

دنیای ما سرشار از بازی‌هاست. بازی‌هایی که آدم‌هایی مثل خودمان طراحی‌شان کرده‌اند و قرار است زندگی ما را در بر بگیردند. اما طراحان بازی‌ها، به دلایل مختلف دست به اعمال برخی محدودیت‌ها زدند تا ما آدم‌ها [که در ابتدا علاقه‌ای به انجام همچین بازی‌هایی نداشتیم] را در ابتدا مایل، و سپس «مجبور» به ورود به بازی‌ها کنند. محدودیت‌هایی از جنس «اگر فلان رتبه را نیاوری، حق ورود به فلان رشته را نداری»!

کنکور یکی از این بازی‌هاست. از بدترین‌هایش. اما من نمی‌خواهم بگویم که این بازی‌ها مسخره‌اند. که البته هستند! اما ما [مردم عادی] چاره‌ای جز پذیرش این بازی‌های اجباری نداریم و در زمان کنکور هم آن‌قدر «بزرگ» نیستیم که نیازی به شرکت در این بازی نداشته باشیم! اما شاید تنها کاری که می‌توانیم بکنیم این باشد که «حداقل بدانیم که وارد چه نوع بازی‌ای شده‌ایم». این دانستن، کمک می‌کند که پیروزی و شکست را برای‌مان جور دیگری [و به نفع ادامه پیداکردن بازی‌شان] تعریف نکنند و در نهایت، با «تعاریف دیگران» خودمان را موفق و ناموفق ندانیم!

اغلب ما [که من هم جزوشان بودم]، فکر می‌کنیم که کنکور یک بازی zero-sum (جمع صفر) است. به این معنا که «برنده‌شدن یک نفر به معنای بازنده‌شدن دیگری‌ست» و برآیند این سود و زیان‌ها، حدودا صفر است. اما این دقیق نیست. کنکور هم یک بازی zero-sum نیست! کنکور هیچ برنده‌ای ندارد! همه به نوعی، یکی با جسمش، یکی با روحش و یکی هم با خلاقیت‌اش، ضرر می‌کنند و هزینه‌ی این «بازی اشتباه» را می‌پردازند و بنابراین، می‌توان آن‌را جزو بازی‌های negative-sum (جمع منفی) دسته‌بندی کرد! بازی‌هایی که همه بازنده‌اند. برخی بیشتر و برخی کمتر. اتفاقا [برخلاف تصور رایج]، کل بازی کنکور هم حول همین «کم‌تر ضرر کردن» می‌چرخد و ما از همان ابتدا اشتباه گرفتیم‌اش!

فلذا تصور نکنید که فردی با رتبه‌ی بهتر از شما، لزوما «برنده‌تر» از شما هم هست! اصلا برد و باخت در کنکور حول رتبه نمی‌چرخد! آن رتبه‌ی بهتر از شما هم یک بازنده‌ست. ما همه در این بازی بازنده‌ایم. در این شکی نیست. اما یادتان نرود که هدف، «کمتر ضرر کردن» بود و نه رتبه‌ی بهتر آوردن! چرا که اصلا برنده شدن‌ای وجود ندارد! پس اگر رتبه‌ی معقولی دارید [که واقعا با یک مطالعه‌ی نرمال و حتی کم هم می‌توان کسب کرد و رشته‌ی دلخواه‌تان را می‌توانید بخوانید و کلا محدودیت جدی‌ای از این بازی شامل حال‌تان نمی‌شود]، فقط این را بسنجید که «تا چه میزان توانسته‌اید میزان ضررتان را کم کنید». اگر کمتر از رتبه‌ی یک کشور ضرر کرده‌اید، شما برنده‌ترین (در میان تمام بازندگان) محسوب می‌شوید! حتی اگر جامعه چیز دیگری به شما بگوید!

هدف ما از کنکور، نه رتبه‌ی برتر شدن، بلکه باید «عبور با کمترین میزان اصطکاک» از این بازی negative-sum باشد! کمترین اصطکاک هم در تصورات من، سالم‌ماندن از نظر جسمی و روحی و ارتباطی و معنوی تعریف می‌شود و شما می‌توانید تعاریف دیگری را هم در نظر بگیرید. اما اگر از این نظرها سالم نیستید و مطمئن‌اید که این‌طور است، حتی اگر رتبه‌ی «یک» را کسب کرده باشید هم بازنده‌ترین‌اید! صادقانه!

حرف‌های من از جنس نصیحت نیستند. معمولا نصحیت‌کننده‌ی خوبی هم نیستم. صرفا می‌خواهم بگویم که هدف از کنکور را برای‌مان اشتباه تعریف کردند و ما هم در دام‌شان افتادیم. من حتی چند سال بعد از کنکور هم به همین صورت فکر می‌کردم و امیدوارم که شما مثل من نباشید. نگذارید تمام زندگی‌تان را در یک عدد خلاصه کنند. نگذارید موفقیت یا عدم موفقیت‌تان را با معیارهایی که خودشان دوست دارند بسنجند. هر بازی‌ای را تا حدی انجام دهید که محدودیتی جلوی پای‌تان نگذارند و آن‌قدری خوب باشید که نیازی به ورود به بازی‌هایی که هدف‌شان اثبات خوب‌بودن شماست نداشته باشید! این اوج برنده‌بودن است!

@sinusealpha_channel