Turkiya kundaligi

Turkiyaga Özbekistondan telefon olib kelganda shularni inobatga oling.

Turkiyaga xorijdan, xususan Özbekistondan telefon olib kelganingizda telefoningiz IMEI si 120 kun ochiq bo'ladi. Ya'ni shuncha kun sim-kartangizda antena chiqib turadi. Undan keyin yopiladi. Turkiyada hozirgi kunda telefon IMEI sini ro'yxatdan ötkizish narxi 54 ming liradan köproq. Bu 1000 dollardan köp degani. Bu raqam yaqin oylarda yana 300 dollarga qimmatlashishi ham kutilyapti. Siz 200 dollarlik telefon olib kelsangiz ham, 1000 dollarlik telefon olib kelsangiz ham shu summaga röyxatdan ötkizasiz. Buni deyarli hech kim xohlamaydi.

Nima qilish kerak?

Birinchi navbatda imkon qadar ikki sim-kartalik telefon olib keling. Shunda birinchisi yopilsa sim-kartangizni ikkinchisiga qöyasiz. Shunda 240 kunlik muddatga erishasiz. Odatda yangi yil boshida IMEI qulfi yana ochilib, yana 240 kunlik muddat yangilanadi.

Turkiyada telefonlar Özbekistondan köra kamida 1 yarim baravar qimmatligini hisobga olsak hamma ham Turkiyadan, yaxshiroq, yangi telefon olmaydi.

IMEI si har yili 240 kun ochiq bölib, qolgan 3-4 oy yopiqligi hisobiga bu noqulaylikni ham ketkazish uchun telefonchilardan arzon ikkinchi qo'l telefon olib, sim-kartangizni ösha telefonga taqib WİFİ örnida va alyo-alyo uchun qo'llanib tursangiz bo'ladi. Yangi yil boshida telefoningiz IMEI si yana ochilib, telefoningizga qovushasiz.

İkkinchi qöl telefon olayotganda ham yaxshilab tekshirib, ayniqsa batarekasining soğlomlik darajasini tekshirib oling. Bundan tashqari ösha telefonni ham IMEI sini tekshiring. Soxta yoki vaqtinchalik IMEI örnatilgan bölishi ham mumkin. Qanday tekshirishni esa ChatGPT dan sörang!

@sherzoddavlatov

"Ya" teng(mi)dir "-ku" va "-chi" ga?

Özbek tilidagi yuklamaqöshimchalar bo'lgan kuchaytiruv, ta'kid yuklaydigan "-ku" va söroq, tajjub yuklaydigan "-chi" qöshimchasing ma'nosini turk tilida bitta yuklama beradi — bu "ya". Bu yuklama turk tilida ajratib yozilgan holda yo yuklama berayotgan sözdan oldin keladi yoki keyin.

U ham keladiku! — O da gelecek ya!

U ham kelsa-chi? — Ya o da gelse?

Özbek tilidagi "-ku" va "-chi" yuklamalari ayrim kontekstlarda turk tilidagi "ya" yuklamasi bilan o‘xshash ma’nolarni ifodalashi mumkin. Özbek tilidagi "-ku" yuklamasi köpincha ta’kidlash, eslatish va kuchaytirish ma’nolarini bildirsa, "-chi" yuklamasi savol, qiziqish, hayrat yoki ehtimol kabi ma’nolarni ifodalashi mumkin. Turk tilidagi "ya" yuklamasi ham kontekstga qarab shunga öxshash vazifalarni bajaradi. Biroq bu yuklamalar barcha holatlarda bir-biriga töliq mos kelmasligi ham mumkin. Ularning ma’nosi gapning mazmuni, ohangi va kontekstiga ham bog‘liq.

Ashinaqa ..

@sherzoddavlatov

"Geveze" so'zining tarjimasi

@sherzoddavlatov

3-4 kun oldin Barno qizni tahlilini olish uchun kasalxonaga borgan edim. Turkiyada chaqaloqlarni 3 oylikda chanoq qismini majburiy "uzi" qilishar ekan. Oyoq shakli yaxshi rivojlanyaptimi yo'qmi shuni aniqlash uchun. Natijalari yaxshi chiqqanini eshitib qornim ochiqqanini sezdim. Kasalxonani töğrisida bir oshxonaga kirib qorin to'yğizay dedim. Ovqatlanib o'tirsam joylar kamligi uchun bir yoshi 40-50 bo'lgan kishi kelib yonimga o'tirdi. Ovqatlanib bo'lib choy aytdim. U kishi ham choy aytdi.

Turklarda "geveze" degan so'z bor. Kishilarni shaxsiga beriladigan sifat. Haddan tashqari ko'p gapiradi. Siz savol bermasangiz ham o'zi gaplarni bir-biriga boğlab gapini davom ettiraveradi. Yuragini tomografiya qildirib chiqqan ekan aka. ""Holter" aparat bergandi, aparatni batarekasini o'zim olishim kerak ekan. 150 liraga batareka oldim. Bu nohaqlik. Davlat berishi kerak buni" deb choy ichib bo'lgunimcha miyam siyqasini chiqardi.b 150 lira 40 ming so'm degani. "Holter" aparat adashmasam kamida 12 soat siz bilan birga yurishi kerak. Ko'krak qismingizga sezgir muruvvatlari yopishtiriladi va vu 12 soat ichida yurak urishingiz qanday ritmdaligini o'lchaydi. Bemorlarga uyiga berib yuborishar ekan.

Birdan miyamga urib qoldi. 2024-yilda O'zbekistondan Turkiyaga uchish oldi men ham bir yuragimni yekshirtiray deb Uluğbek aka Xoshimovga yozgan edim. Uluğbek aka bilan tahminan 4 yo 4 yarim yillar oldin tanishgan edim. İshi yuzasidan turk tili kerak bo'layotgani uchun individual dars olgan edi. O'zi esa ishining ustasi kardiolog. Kamida meni nazarimda shunday. O'zbekistondaligimda yuragim bezovta qilayotgan edi. Toshkentda edim. Ertasi kuni Turkiyaga uchishimiz kerak edi. Uluğbek akaga yozdim. İsh soati tugay deb qolgan ekan. Tirbandlikda qolib, kechikib bordik. Shu holatda ham qabul qilib, muolaja qilib aparatlarga tushirib, "holter" aparatni taqib uyga kuzatdi. Ertasi kuni bordim. Holter natijasi daqiqalar ichida chiqdi. Hech balo yo'q ekan. Dars qilmayotgan o'qucchilaringiz asabingizni charchatgandir, asabdan, dedi. Keyin Turkiyaga uchgan edim. Kardiologik muolajada xolis tavsiya sifatida Ulugbek akani ish manzilini qoldiray dedim. Balki özi o'qimas. Kishilarning kasbini vijdonan qilishini ko'rib, özi haqida ma'lum xulosalar chiqarish mumkin. Muolajadan keyin köngildagidek rahmat ayta olmagan edim. Hozir shu rahmatni bildiray dedim.

İshlaydigan klinikasining nomi "EZGU NİYAT". "TASHKENT CİTY MALL" ni qarshisida. 50 metr masofada. Agar ishonchli mutaxassis qidirib yurganlar bo'lsa, deya qoldiray dedim. O'zidan ruxsat olmaganim uchun aloqa ma'lumotini yozmadim.

Bu guruhda(noldan boshlagan guruhda) bitta joy qoldi. Bugun 2-darsimizni o'tamiz

Turk tili onlayn-kursda B1 ni boshlagan va A1 ni noldan boshlagan guruh uchun qabul ochiq.

A1 ni noldan boshlagan guruh darslari dushanba, chorshanba va juma soat 21:00 da

B1 ni boshlagan guruh darslari dushanba, chorshanba va juma soat 19:00 da. Bu guruh tezlashtirilgan guruh. O'quvchilar noyabr oyida imtihonga kirishadi.

Guruhga qo'shilish uchun @sherdav_aloqa manzilidan yozsangiz bo'ladi

"Sentrumazia" degan bir kompaniya gaqidagi videolarga ko'zim tushib qoldi. Bu kompaniya haqida birinchi marta eshitib turgan kishi sifatida "Sentrumaziani hamma gapiryapti" deb boshlangan videoni ko'raturib, kompaniyani tilga olib o'tgan heshtegini ustiga bossam noroziliklarning 99 foizi maishiy muammolar bo'lsa, bugungi muammo esa til bilan boğliq ekan. 99 qolib, 1 tillarda.

Jamiyat orasida davlat yoki xususiy sektor bilan boğliq shuncha muammolar bo'lsa ham, qolgan muammolar deyilganda tuyaqushdek boshini qumga suqqan "faollar", siyqasi chiqqan mavzu haqida biror joydan tutun chiqsa doimgidek "ochko" olish payida.

***

Asabiylashmay, asabimni buzmay, deyman-u, baribir nimadir qitiqlayveradi.

Uni buni qo'yinglar. Bola katta qilganlar, bir quloq bering-da! Bola katta qilishdagi qiyinchilik, turkcha aytganda "sessiz çığlık gibi" ekan-a?! Ya'ni, yumshoq aytganda, shirin azob. Bu huddi noroziligingni davlatga bildirolmaydigan, lekin vataningni sevadigan vaziyatga öxshar ekan-a😁.

Yozing!

Turk tilida grammatikalarni yaxshi o'rganib, so'z boyligi ham yaxshi darajada bo'lgan ba'zi o'quvchilarda konuşma chiqmayotgani shikoyati bo'ladi.

Ko'pincha mavzuga doir fikrlar kelmay qoladi, yoki tarqoq va qisqa bo'ladi.

İmtihonda yazma va ayniqsa konuşma bo'limi haqiqatda ichidan nima chiqishini bilmagan, lekin ochishing kerak bo'lgan sirli qutiga o'xshaydi. Qutidan nima chiqishini bilmaysan, lekin 1-2 daqiqada, ba'zan soniyalar ichida qutidan chiqqan narsa qarshisida chora ko'rishing kerak. Bu nomalumlik kishini imtihonda juda asabini taranglashtiradi. Ayniqsa har mavzuda suhbat qurib ketolmaydigan kishilarni bu holat imtihonda muzlatib qo'yadi.

Sizda bu kabi muammo bo'lsa, yozing! Ha, kundalik hayotda doim nimadirlar yozing. Balki shaxsiy kanal ocharsiz, balki kundalik tutarsiz, balki juda noodatiy usul — kamera qarshisida bir narsalar dersiz. Hislar, o'ylar, qarashlar yoki fikrlaringizni yozib boring. Bu miyangizni qisqa vaqtda inqirozli onlarda tez uyğonib nimadir fikrlar ishlab chiqarishiga olib keladi.

Shunchaki yozing. Bu davomli amalga oshsa yozuvlaringiz va fikrlaringizni o'zi ehtimoliy fikrlaringizni tarbiyalab boradi.

@sherzoddavlatov

Ertalabdan beri tabriklarga javob yozib o'tiribman. Bu sal kam 6 yillik yo'lga qarab ba'zan bo'g'zimga nimadir tiqiladi, ba'zan asabim buziladi, ba'zan g'urur tuyaman. Shu tarzda davom etib kelyapti bu yo'l.

Barcha ustozlarni bu tikanli yumshoq yo'ldagi mashaqqatini olqishlagan va bağrimga bosgan holda tabriklayman. Oramizda 30-40 yildan beri bir niholni yetishib chiqishiga hissa qo'shayotgan ustozlar ham borligini bilaman. Har kim o'z kasbini dunyodagi eng mashaqqatli lasb sifatida ko'radi. Chunki buni o'z tanasida his qila olgani uchun. Kasb bayramingizni qutlayman, Ustozlar.

(Faoliyatimni boshlagan vaqtlarimdan beri shunchaki bo'lsa ham eslab turadigan o'quvchilarim bor. Bo'lishiladigan tabriklar talay. Boshqa o'quvchilarimni ko'ngliga tegmasin. Shu tabrikni bo'lishay dedim. Har biringizni e'tibor va e'tirofingizni o'rni bo'lak.)

Ertaga soat 21:00 da A1, noldan guruh darslarini boshlaymiz. Guruhda hali joy bor.

Bu guruhni darslari dushanba, chorshanba va juma soat 21:00 da

Guruhga qo'shilish uchun @sherdav_aloqa manzilidan yozishingiz mumkin

Turk tili onlayn-kursda A2 dan B1 ga o'tayotgan guruh uchun qabul ochiq. Bu guruh tezlashtirilgan guruh.

Guruhga qo'shilish uchun @sherdav_aloqa manzilidan yozishingiz mumkin

Mana bu postga izoh sifatida bir necha kun oldin bir o'qirimiz, "Nimasi qiziq, nimasi yaxshi ekan Turkiyaning e-devlet tizimi O'zbekistonning My.gov.uz idan farqi?" deb yozgan ekan shaxsiydan.

Qisqa qilib shuni aytishim mumkin, Turkiyaning e-devlet tizimi orqali ma'lum qabristondan qabrni onlayn tarzda band qilsa bo'lar ekan. Men ham yaqinda bildim.

İchimda qolmasin, darsdan qutilib stadion qurilishi uchun borganimizda "abetga" osh berilardi. Yugurib borishga u ham bir sababchi edi.

Tahminan 15-16 yil oldin. Maktab İnternatda o'qirdim. U vaqtlar hozir eslasam bolalar mehnatidan foydalanish siyosati bor edi. Yaxshigina eslayman, o'shanda, 8 yo 9-sinf edik Surxondaryoda "Surxon Sport Majmuasi" qurilishi uchun internatimizdan katta sinflar navbati bilan borar edik. Ertalab kastum-shim, bo'ynimizda böyintiriq, sumkamizda esa ish kiyimi. Darsda bir soat o'tirar-o'tirmas eshik taqqillab ism familyamiz aytilar edi, jazodan qutilgan maxbuslar kabi yugurib sinfdan chiqar, maktab oldida kutib turgan avtobusga sakrab minar edik. Qiladigan ishimiz bahaybat stadionda tozalik ishlari edi. Men bilan birga yana 2-3 sinfdoshim bo'lar edi. Meni u yerga oyoqni qo'lga olib yugurtiradigan narsa esa "ish vaqtimiz" maktabdagi odatiy dars vaqtidan ikki karra kamroq davom etishi edi. Dardimiz esa, stadionda ish tugashi bilan Termiz Madaniyat Markazida shaxmat kulubiga yugurish bo'lar edi. İsh kiymi bilan terlab-pishib borib "shaharliklar" kulibida dona surardik.

U vaqtlar Rustam Qosimjonov, Magnus Carlsen, Viswanathan Anand ismlari biz uchun hozirgi Leonel Messi, Cristiano Ronaldo kabi edi.

Qisqasi, kir kiyimlar bilan borib bir-ikki "partiya" o'ynab, xumorni bostirib kelar edik. Stadionda qum tashigan charchoqlarimizni shu bilan chiqarib kelar edik.

Ayni kunlardagi shaxmat ustalarimizni muvofaqqiyati menga eski davrlardagi orzuning eyfariyasidek tuyuldi. Ğalaba uchun dona surgan har bir sport ustalarimizning hislarini har bir hujayralarim bilan his qildim.

Haligacha chempionlarimizga berilgan 200 ming dollar, ya'ni 2 mlrd 350 mln so'm qancha so'mligini, nimalarga qodirligini o'ylab o'tiribman. Mashina-yu, kottedjlar bir tarafda...

Shu ChatGPT chiqib kursda bir yashirin dushman bordek tuyulaveradi.

Kursda odatda A1 ni tugatish arafasida kichik matn yozdiraman o'quvchilarga. Sodda grammatikalar orqali sodda gaplar bilan. A2 ga o'tib zamonlarni o'tib bergandan keyin har xil mavzularda insho yozdiraman. Videoda o'quvchilarimiz ham A2 ni tugatish arafasida berilgan mavzularda yozgan insholaridan ba'zilari.

ChatGPT chiqishidan oldin ham dars o'tar edim. Bu hozirgi kunda bir o'quvchi berilgan vazifani ChatGPT bilanmi yoki mustaqil bajarganmi, buni aniqlashimda yaxshi tajriba bo'lgan.

Yuqoridagi dars namunamizda vazifalarni tayyorlar ekan ChatGPTni o'rni haqida ham fikrlarimni bildirib o'tganman.