کتاب فرهنگ شاهنامه فردوسی نوشته فریتز ولف

باشگاه شاهنامه پژوهان _ کتابشناخت: کتاب «فرهنگ شاهنامه» اثر فریتز ولف از آثار مهم و ارزشمند برای شناخت شاهنامه است. این کتاب افزون بر اینکه با یک تقسیم‌بندی منطقی در شرح و معنای واژه به نشان دادن ویژگی های لغوی و کاربردهای دستوری واژه‌ها می‌پردازد، از نظم الفبایی نیز برخوردار است و به شیوه‌ای علمی و فنی گردآوری شده است.

این کتاب در واقع یک «کشف‌الابیات» یا واژه‌نامه بسامدی (Concordance) بسیار دقیق است.

اساس کار فریتز ولف شاهنامه به تصحیح ژول مل بود، ولف ۲۵ سال پیوسته واژه به واژه شاهنامه را با بردباری و دقت بی مانندی خواند و تمام آنها را بر روی برگه‌هایی یادداشت کرد. او ۱۵ سال پیش از جنگ جهانی اول و در تمام سال‌های جنگ به کار دشوار کتابش پرداخت. کسانی که ولف را از نزدیک دیده‌اند می‌گویند که او هرگز به این نمی‌اندیشید که کار رنج‌آورش چگونه به دست دوستداران و پژوهندگان شاهنامه خواهد رسید. او تنها می‌خواست کاری را که آغاز کرده بود به پایان برساند و ناتمام نگذارد.

فریتز ولف برای آن که بتواند کاری را که در مورد شاهنامه در نظر داشت انجام دهد می‌بایست مواد عظیم شاهنامه را به طرزی ساده و روشن تنظیم کند و معانی مهم را ذکر کند. اساس کار او چاپ هفت جلدی شاهنامه چاپ پاریس به تصحیح ژول مل بود، با توجه کامل به چاپ کلکته به تصحیح ترنر ماکان و چاپ لیدن به تصحیح وولرس-لانداور، و همچنین در نظر گرفتن لغت شاهنامهٔ عبدالقادر بغدادی که زالمان منتشر ساخته بود. در فرهنگ ولف، واژه‌های شاهنامه به ترتیب الفبا و خط فارسی و آوانویسی لاتین آورده شده و معناهای گوناگون هر واژه و کاربرد دستوری آن‌ها نشان داده شده‌است. بدین گونه فرهنگی مفصل در بیش از ۹۰۰ صفحه به همراه فهرست‌های گوناگون فراهم آمد که ابزاری برای تحقیق دربارهٔ موضوع‌های دستوری واژگانی و سبکی شاهنامه به‌شمار می‌آید.

اتفاق چنان افتاد که در سال ۱۹۳۴ ایران جشن هزاره فردوسی را آغاز کرد، و دولت آلمان می‌خواست که چیز جالب توجهی به دولت ایران تقدیم کند. شعبهٔ فرهنگی وزارت خارجهٔ آلمان توانست وسایل و اسباب قابل ملاحظه‌ای را که چاپ چنین کتاب عظیمی لازم داشت فراهم سازد. آخرین خوشحالی بزرگ زندگی فریتز ولف که با نگرانی‌های روزافزون پیوسته سنگین‌تر می‌شد، این بود که ببیند لغت‌نامهٔ او در چاپخانهٔ نمونهٔ دولتی چاپ و منتشر می‌شود.

ویژگی‌های اصلی کتاب «فرهنگ شاهنامه» عبارتند از:

جامعیت: تقریباً تمام کلمات موجود در شاهنامه (بیش از ۱۲ هزار واژه منحصر‌به‌فرد) در آن فهرست شده است.
نشانی دقیق: برای هر کلمه، شماره صفحه و شماره سطر در چاپ وولرس ذکر شده است.
معناشناسی: وولف معادل‌های آلمانی کلمات را آورده و کاربردهای مختلف یک کلمه در بافت‌های گوناگون را دسته‌بندی کرده است.
ضمیمه اساطیری: بخشی از کتاب به نام‌نامه (نام پهلوانان، پادشاهان و مکان‌ها) اختصاص دارد.


برای خواندن ادامه متن اینجا بزنید


@shahnamehpajohan