نشر و حفظ آثار محمدرضا شعبانعلی

به محض شنیدن «انقراض» یاد دایناسورها می‌افتیم. اما دایناسورهای غیرپرنده (همان‌هایی که نماد انقراض هستن) بیش از ۱۵۰ میلیون سال روی زمین زندگی کرده‌اند.

انسان امروزی (انسان خردمند) نهایتاً‌ ۳۰۰ یا ۴۰۰ هزار سال روی زمین بوده است. یعنی تقریباً هیچ. ما لحظه‌ای پیش به وجود آمده‌ایم. برخلاف دایناسورها که نشان دادند گونه‌ای پایدار و تطبیق‌یافته هستند و توانستند مدتی طولانی (در مقایسه با ما: یک ابدیت) روی زمین زندگی کنند، ما به‌قول سهراب، حباب نگران لب یک رود هستیم که همین لحظه پدید آمده‌ایم و هنوز به خودمان و به طبیعت ثابت نکرده‌ایم که قرار است بمانیم یا بترکیم و از جریان زندگی روی زمین حذف شویم.

تصویر زیبا و رومانتیک جوانی که در خانه نشسته و با شوق می‌گوید: «من الان ده ایجنت دارم که مثل ده نفر اعضای تیم برایم کار می‌کنند» و نهایتاً هم با همهٔ تیم ایجنتی‌اش یک پست زباله در لینکدین می‌گذارد، با تصویر واقعی که ممکن است در سال‌های پیش رو ببینیم و همین جوان در آسیا، اروپا یا آمریکا، ایجنت که هیچ، نتواند برای توالت رفتنش آب پیدا کند، غیرمحتمل نیست (نمی‌گویم حتمی است. اما می‌گویم غیرمحتمل نیست).

جسارت پذیرش نامحبوب بودن

اگر صرفاً در پی این باشی که دوستت داشته باشند، باید هر لحظه و هر جا آماده باشی که بر سر هر چیز کوتاه بیایی. و در نهایت هم به هیچ چیز نخواهی رسید.

مارگارت تاچر

__

ده‌ها نفر به ده‌ها بیان این حرف رو گفته‌ان.
اما به قول حافظ، از هر زبان که می‌شنوی نامکرر است.

#جمله‌های_روزانه_متمم

اطراف خود انسان‌های زیادی داریم که اگر به جایشان تاس قرار دهیم تا تصمیم بگیرد، کیفیت تصمیم‌گیری‌شان بهتر می‌شود. چون تاس «همیشه» غلط از آب در نمی‌آید. اما کم نیستند کسانی که در تحلیل وضعیت‌ها، تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری «همیشه» غلط تصمیم می‌گیرند.

امتیازدهی در مذاکره
(از نوشته‌های هجده سال پیش)

یکی از قوانین امتیازدهی در مذاکره اینه که اگر به طرف مقابل امتیازی دادید که فکر می‌کردید ارزشمند و مناسبه و اون قبول نکرد، یا موافقت کرد و بعد زیرش زد، بعدا دوباره اون امتیاز رو راحت ندید (یا امتیاز کمتری بهش بدید یا امتیاز بیشتری ازش بگیرید و راحت به قرار قبلی برنگردید).

وگرنه ممکنه باز هم قدر امتیازی رو که گرفته ندونه.


این رو مغازه‌دارها هم بلدن. مثلاً وقتی می‌گن برای فلان چیز ۲۰٪ تخفیف می‌دم، این تخفیف رو به شرطی می‌دن که طرف همون‌جا توی مغازه قبول کنه و بخره.

اما اگر گفت حالا میرم دور می‌زنم برمی‌گردم، وقتی برگشت یا بهش میگن فروختیم تموم شد، یا میگن سیستم رو چک کردیم قیمت بالاتره یا میگن زنگ زدم به صاحب‌مغازه گفت اون تخفیف مال این جنس نبوده.


توی پروژه گرفتن هم همینه. اگر به کارفرما گفتید یه کاری رو (بدون هزینهٔ اضافه) می‌تونید دو هفته زودتر از عرف براش انجام بدید، و دیدید قدر نمی‌دونه و راحت از کنارش گذشت، یه نگاه به تقویم‌تون بندازید و بگید اشتباه کردم.

تا یاد بگیره وقتی امتیاز خوب می‌گیره قدر بدونه. شاید یه جاهایی ضرر کنید، اما در بلندمدت منافع زیادی داره.

این قاعده در تمام سطوح مذاکره، از معامله‌های روزمره تا معادلات و روابط بین‌المللی رعایت میشه و باید هم بشه.

اگر عرف است که به کارگری مثلا ۵ هزار تومان انعام داده شود، دادن یک انعام ۱۰ هزار تومانی، شاید X واحد به ما فشار بیاورد. اما چون برای او تجربه‌ای کم تکرار و نادر است (و به قول من، داستانی برای سفره‌ی شام آن خانواده می‌سازد) احتمالاً ۵X یا ۱۰X ذوق خواهد کرد و در آن لحظه، قدر مطلق خوشحالی در جهان بسیار بیشتر خواهد بود (تازه من در معادلات خودم، لذت گفتگوی شام و خوشحالی ایجاد شده برای خانواده را لحاظ نکردم و فقط هیجان و تعجب زدگی کارگر را حساب کردم).

البته این بازی، پیچیدگی‌های دیگری هم دارد. از جمله اینکه به شکلی کمک نکنیم که انتظار دائمی برای طرف مقابل ایجاد شود و در طول عمرش، هر بار که پول کمتری می‌گیرد، احساس غبن کند.

راهکار پیشنهادی من این است که:

(در مثال انعام) به جای ۵ تومان، هفت تومان ندهیم. چون بیشتر احساس تورم را القا می‌کند و فرد باور می‌کند که به تدریج نرخ عمومی در حال افزایش است و هر کس به جای ۷ تومان، ۵ تومان بدهد، او کمی ناراحت خواهد شد.

پس بهتر است به جای ۵ تومان، ۲۵ تومان بدهیم اما این کار رابه صورت دائمی انجام ندهیم که خودمان دردمان نیاید (هر کس به وسع خودش).

#محمدرضا_شعبانعلی
@shabanali_motam

چند روز پیش، برای خرید یک محصول غذایی، به فروشگاهی رفتم و مرد فروشنده گفت این محصول را به جای ۳۰۰ هزار تومان، ۲۰۰ هزار تومان می‌دهم چون از تاریخ مصرف آن، فقط یک ماه مانده است و اگر این روزها فروش نرود، متضرر می‌شوم (من ده عدد از آن محصول لازم داشتم).

من به او توضیح دادم که من قصد دارم در همین هفته، آنها را مصرف می‌کنم و بنابراین، تاریخ انقضای آنها برای من محدودیتی ایجاد نمی‌کند. ضمناً اگر شما این تخفیف را نمی‌دادید یا من جای دیگری رفته بودم، با رضایت ۳ میلیون تومان برای ۱۰ واحد محصول پرداخت می‌کردم.

پس من همان ۳ میلیون تومان را که آمادگی پرداختش را داشته‌ام و پولش را با خودم آورده‌ام پرداخت می‌کنم.

فروشنده، حاضر نمی‌شد این استدلال من را قبول کند و بعد از مدتی مذاکره، توانستیم سر مبلغ ۲.۵ میلیون تومان، به توافق برسیم.

به این مسئله با عینک‌های مختلف می‌توان نگاه کرد:

من این فرصت را داشتم که خریدی ۲ میلیون تومانی انجام دهم، اما ۵۰۰ تومان بیشتر هزینه کردم و به اندازه‌ی R دردم آمده.

او محال می‌دانسته که کسی بیش از مبلغ پیشنهادی بپردازد و الان به اندازه‌ی S خوشحال و تعجب زده است و داستانی شگفت، برای خانواده‌اش دارد. به نظرم S بسیار بسیار بزرگتر از R است (S>>R) و جنس این تجربه، فراتر از امتیاز دادن و گرفتن در یک معامله‌ی معمولی است. پس در کل، اثر این معامله بر خوشحالی (یا به قول دن: رفاه) جهان افزوده است.

البته اگر بتوانیم منطق خشک ریاضی را بر محاسباتمان حاکم کنیم، حتی اوضاع بهتر هم هست. چون:

من آمده بودم که ۳ تومان پول بدهم و او آمده بود که ۲ تومان بگیرد. الان من مثلاً X واحد خوشحال‌ترم چون خرید ارزان‌تری انجام داده‌ام و او هم Y واحد خوشحال‌تر است، چون فروشی بیش از انتظار انجام داده است.

در کل، مجموع خوشحالی جهان، پس از معامله‌ی ما X+Y واحد بیشتر شده و دنیا به محل بهتری تبدیل شده.

#محمدرضا_شعبانعلی
@shabanali_motam

من تقریباً تمام نوتیفیکیشن‌ها رو در همه نرم افزارها قطع کرده‌ام و برنامه زمان بندی ذهنی برای هر اپلیکیشن دارم. ضمن اینکه در روز طی یازده تا چهارده نوبت نیم ساعته، موبایل رو کامل سایلنت می‌کنم و کنار می‌گذارم و بعد از اینکه هدف مشخص در اون نیم ساعت محقق شد، اگر لازم بود، موبایل رو چک می‌کنم.

فکر می‌کنم حتی فوت نزدیکان رو هم میشه با چند ساعت تاخیر شنید. چیزی وجود نداره که اگر نیم ساعت یا یکساعت دیگر بشنوم، اتفاق عجیبی بیفته. به نظرم فقط رییس جمهور و وزرای یک کشور مجبورند در فاصله‌های زمانی کمتر از یک ساعت موبایلشون رو چک کنند!

من حتی در رانندگی از مبدا به مقصد هم ترجیح می‌دم موبایلم سایلنت یا روی FlightMode باشه و توی ماشین (با شیشه‌ی بسته) به موسیقی بی کلام با صدای بلند گوش بدم. شاید در هر سال، سه یا چهار مورد بشه که وقتی به مقصد می‌رسم بفهمم ساعت جلسه تغییر کرده یا به هر دلیل، مجبور شم تمام مسیر رو برگردم. به عبارتی در سال ۳ یا ۴ ساعت رو از دست می‌دم. اما فکر می‌کنم سیصد یا چهارصد ساعت رو به دست میارم!

هر زمان که استفاده‌ام از شبکه‌های اجتماعی تموم میشه، Sign out می‌کنم تا به سادگی یا ناخودآگاه، دوباره روی اونها کلیک نکنم.

#محمدرضا_شعبانعلی
@shabanali_motam

قسمت سوم
فایل صوتی یادگیری تطبیقی

این‌که از کمال‌گرایی فاصله گرفتم و راحت ضبط کردم، حس خوبی بهم داد. باعث شد وقت کمی ازم گرفته بشه و شوق و علاقهٔ بیشتری برای ضبط یادداشت‌های صوتی بعدی داشته باشم. محمدرضا شعبانعلی

لینک پست متمم

تیر ۱۴۰۵

قسمت دوم

قسمت اول

شاید یکی از ریشه‌های علاقه ما به داشتن فرزند این باشد که دوست داریم او حسرت‌های ما را جبران کرده و آرزوهای نزیسته ما را زندگی کند.

حتی آن هنگام هم که روشنفکرانه او را در میان انتخاب‌های مختلف رها می‌کنیم تا آگاهانه و مختارانه انتخاب کند، هوشمندانه گزینه‌ها را چنان محدود می‌کنیم که زمین بازی‌اش از افق دید اندیشه ما دورتر نباشد.

#محمدرضا_شعبانعلی
@shabanali_motamem

#محمدرضا_شعبانعلی
@shabanali_motamem

ما متأسفانه در فرهنگ‌مون مرز بین ادبیات و اندیشه‌ورزی رو جدی نمی‌گیریم.

به‌خاطر همین، یه آدمی مثل مولوی رو هم که از نظر ادبی فاخر و از نظر قدرت اندیشه نازل هست (و مغزی بسیار ضعیف، باورهایی کهنه و ذهنی ناتوان از تحلیل و درک عالم داره) متأسفانه به‌عنوان متفکر یا الگوی فکری تحلیل می‌کنیم. اگر نهایتاً «ادیب + معلم اخلاق» می‌دیدیمش (اونم اخلاق سنتی، در حدی که روی منبر می گن، نه اخلاقی با پیچیدگی‌های امروزی که از درک بسیاری از معلمان اخلاق خارجه) جایگاه بهتر و ارزشمندتری داشت.
شاید این حرف من کمی تند به نظر بیاد. اما مثلاً فکر کن تو استاد شفیعی کدکنی رو (که من عاشق‌شون هستم) ببری توی تعمیرگاه ماشین بگی وایسا ماشین من رو تعمیر کن. نه‌تنها مشکل ماشین و تعمیرگاه حل نمی‌شه. بلکه استاد هم ضایع و تحقیر میشه. چون چیزی سر در نمیاره. استاد کدکنی باید روی صندلی استادی ادبیات بشینه، و قلم شاعری در دست بگیره، تا چیزی ماندگار و جاودان به جهان ما اضافه کنه.
مولوی هم همین‌طور. وقتی وارد قلمرو فکر و اندیشه می‌شه، همون‌قدر درمانده و وامانده به‌نظر می‌رسه. و مشکل مولوی نیست که ضایع میشه. ما داریم ضایعش می‌کنیم. اجازه نمی‌دیم تا جایگاه والای خودش رو در عالم ادبیات و عرفان حفظ کنه.

شریعتی هم همین‌طور. آری چنین بود برادر، به‌عنوان یک نامهٔ ادبی زیباست. روایت‌گری جذابی داره. شاعرانگی خوبی داره.

اما از نظر مبانی ارزشی، نگاه به تمدن، رویکرد تحلیلی و … واقعاً کم‌ارزش و شاید بی‌ارزشه. می‌تونه گوشه‌ای از ادبیات چپ‌گرای دنیا رو به خودش اختصاص بده (باز هم نه در حد ادبیات چپ فاخر، ادبیات چپ متوسط).

البته همهٔ این‌ها رو که می‌گم، باید این حرف منصفانه رو هم در نظر بگیریم که این آدم‌ها امروز نیستن. یعنی ما نمی‌دونیم اگر امروز بودن، با چیزهایی که ما خوندیم و فهمیدیم و تغذیه شدیم، تغذیه می‌شدن، کاملاً ممکن بود نگاه دیگری داشته باشن.

اما به هر حال، ما وقتی می‌گیم شریعتی، مولوی، … دنبال قضاوت دربارهٔ خودشون نیستیم. این‌جا که روز قیامت نیست و ما هم بساط قیر و کورهٔ آتش و باغ بهشت و پل صراط پهن نکرده‌ایم.

وقتی یه نفر راجع به یه موضوعی حرف زد و نوبت شما شد، برای همدلی، از خودتون مثال نزنید. بلکه با سوال، دوباره توپ بحث رو پاس بدید به خود اون آدم.

این دو مکالمه رو نگاه کن:

مکالمهٔ اول

+ من دیروز سبزی نشُسته خوردم و تا صبح مجبور شدم هی برم دستشویی و بیام.

– آخ. آخ. می‌دونم چی می‌گی. منم چند وقت پیش این‌طوری شدم. حتماً خیلی اذیت شدی.

مکالمهٔ دوم

+‌ من دیروز سبزی نشُسته خوردم و تا صبح مجبور شدم هی برم دستشویی.

– آخ. حتماً خیلی اذیت شدی. کجا خوردی؟ الان کامل خوبی؟

توی مکالمهٔ‌ اول، نیت فرد کاملاً همدلانه است. اما ناخودآگاه، خودش رو پررنگ کرده. توپ بحث رو مدتی دست خودش نگه داشته. اما توی مکالمهٔ دوم، توپ رو سریع پس داده به طرف مقابل.

این مکالمه رو هم نگاه کن:

مکالمه اول

+ دیروز این‌جا برق چند بار رفت. آخرین بار فایل رو روی کامپیوتر ذخیره نکرده بودم، اطلاعات فایلم پرید.

– آره. خاک بر سرشون. دفتر ما هم همین‌طور شد. بچه‌ها عزا گرفتن.

مکالمهٔ دوم

+ دیروز این‌جا برق چند بار رفت. آخرین بار فایل رو روی کامپیوتر ذخیره نکرده بودم، اطلاعات فایلم پرید.

– آخ. آخ. چقدر براش کار کرده بودی؟ بعدش چی شد؟ تونستی دوباره درست کنی؟ حالا چی میشه؟ بازم این اتفاق افتاده بود توی دفترتون؟

مکالمهٔ‌ اول – غیر از بخش «خاک بر سرشون» – چندان همدلانه نیست. شنونده خیلی سریع پروژکتور رو گرفته و متمرکز کرده روی خودش.

اما در مکالمهٔ دوم، دوباره نور رو انداخته روی نفر اول. گفته تو وایسا در مرکز صحنه. تو حرف بزن.

#محمدرضا_شعبانعلی
@shabanali_motamem

خیلی وقت‌ها کاربرد یه چیزی رو هرگز نمی‌تونیم حدس بزنیم. فقط باید بذاریم توی مغزمون بشینه، تا به موقع، شاید روزها یا ماه‌ها بعد یه جا به کارمون بیاد.

خیلی وقت‌ها هم آموخته‌های ما توی مغزمون با سایر دانسته‌ها و خاطرات و تجربیات‌مون ترکیب می‌شن و یه جایی که اصلاً‌ فکر نمی‌کنیم، یه ایده،‌ راه‌حل، تحلیل و تفسیر رو برامون تداعی می‌کنن. به خاطر همین همیشه می‌گن خلاقیت، مال مغزهای پر هست و نه مغزهای خالی. این ژست‌هایی که بعضی‌ها می‌گیرن که کتاب نمی‌خونیم و کار هنری نمی‌بینیم و مغزمون رو خالی نگه می‌داریم تا خلاقیت‌مون حفظ شه اراجیف محضه. فیلمسازهای بزرگ رو ببین. انقدر فیلم دیده‌ان که وقتی حرف میزنن و ارجاع می‌دن آدم سردرد میگیره. نویسنده‌های بزرگ رو ببین. انقدر از نویسنده‌های دیگه نقل‌قول می‌کنن که آدم تعجب می‌کنه حافظه‌شون چقدر جا داره. شاعرها رو ببین و …

خلاصه این که ما خیلی وقت‌ها داده‌هایی رو به مغزمون می‌دیم تا یه گوشه بمونن و پخته بشن و یه موقع به کار بیان.

منظورم این نیست که حالا هر کی هر چی گفت و هر جا هر چی دیدیم، بگیم این رو هم گوش بدم و این رو هم بخونم و …

اما اگر یه سورس یا منبعی پیدا کردیم و تصمیم گرفتیم بهش اعتماد کنیم و خواستیم وقتی رو بهش اختصاص بدیم،‌ دیگه باید از این بازی بیایم بیرون. حالا اگر یه مدت چشمگیری گذشت و حس کردیم چشم‌مون به دنیا و اطراف و زندگی‌مون بازتر نشده، کلاً اون خط مطالعاتی و اون منبع رو می‌ذاریم کنار.

#محمدرضا_شعبانعلی
@shabanali_motamem

برخی از نشانه‌های اعتیاد به تکنولوژی

هر لحظه صدای نوتیفیکیشن گوشی‌تان را می‌شنوید، بی‌اراده به سمت آن کشیده می‌شوید.

اگر نوتیفیکیشن یا پیغامی روی گوشی بیاید و نتوانید همان موقع آن را چک کنید، مضطرب می‌شوید.

وقتی نمی‌توانید آنلاین شوید، علائم شبیه دوری از مواد مخدر را تجربه می‌کنید (مثلاً بی‌حوصلگی و تحریک‌پذیری بیشتر)

استفاده از ابزارهای مختلف تکنولوژی (از شبکه های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها تا ایمیل و یوتیوب) وقت‌ و انرژی‌تان را به شکلی می‌‌گیرد که از انجام تعهدات و برنامه‌هایتان بازمی‌مانید.

وقتی شبکه‌های اجتماعی را چک می‌کنید، تازه سرحال می‌شوید و لذت زندگی را حس می‌کنید.

موبایل تا تبلت خود را حتی در حمام هم همراه می‌برید.

از خواب‌تان می‌زنید که بتوانید زمان بیشتری آنلاین باشید.

دیگر در بسیاری از فعالیت‌هایی که قبلاً از آن‌ها لذت می‌بردید، شرکت نمی‌کنید.

مهارت‌های اجتماعی‌تان در حدی رو به ضعف رفته که هر شکلی از حضور در کنار دیگران برایتان قابل‌تحمل نیست.

چند‌ بار کوشیده‌اید استفاده از تکنولوژی را محدود کنید، اما تلاش‌هایتان با شکست روبرو شده است.

#محمدرضا_شعبانعلی
@shabanali_motamem

#محمدرضا_شعبانعلی
@shabanali_motamem

رویکرد چپ‌گراها به مسائل اجتماعی
شبیه رویکرد نادان‌های قرون وسطی به موضوعات علمی است.

هر جا واقعیت با تئوری‌هایشان جور در نیاید، به جای تردید در تئوری‌ها، واقعیت را انکار می‌کنند.

روزی تقویمی خواهیم نوشت
هر روزش مناسبتی دیگر.