فلسفه‌ ی شیطان

شیطان در اینجا تصویر شرِ آگاهه، موجودیتی که خیر رو می‌شناسه و با این حال در برابرش قرار می‌گیره. همین آگاهی، شر رو از یک رفتار ساده جدا می‌کنه و به یک انتخاب تبدیلش می‌کنه چون وقتی چیزی رو می‌شناسی و با وجود اون خلافش رو انتخاب می‌کنی دیگه با یک اتفاق یا ناآگاهی طرف نیستی، با اراده طرفی. از همینجا شیطان به مفهوم تقابل می‌رسه چون وجودش در برابر چیزی معنا پیدا می‌کنه که اون رو رد کرده، یعنی خیر، نظم، فرمان و مرزی که نباید ازش عبور بشه.
این تقابل وقتی وارد زندگی انسان می‌شه، تبدیل به مسئله‌ی آزادی می‌شه. انسان وقتی با خیر و شر روبه‌رو می‌شه فقط با دو مفهوم نظری طرف نیست، امکان انتخاب بین اونها رو داره. همین موضوع باعث می‌شه انتخاب معنا پیدا کنه، چون اگر انسان توانایی رفتن به سمت مخالف رو نداشت اطاعت از خیر هم انتخاب واقعی محسوب نمی‌شد. گناه هم دقیقاً در همین فاصله شکل می‌گیره، جایی که انسان خیر رو می‌شناسه و با این حال تصمیم می‌گیره برخلاف اون عمل کنه.
اینجاست که شیطان و انسان از هم جدا می‌شن، شیطان داخل این ساختار نشونه‌ی اراده‌ای هست که در برابر خیر ایستاده و انسان موجودیه که باید بین این دو جهت انتخاب کنه. شیطان می‌تونه وسوسه کنه و انسان رو به سمت گناه بکشونه اما وسوسه خودش گناه نیست، گناه زمانی شکل می‌گیره که انسان اون رو بپذیره و به انتخاب خودش تبدیلش کنه. به همین دلیل مسئولیت هم از انسان جدا نمی‌شه چون وجود یک عامل بیرونی، اختیار انتخاب‌ کننده رو از بین نمی‌بره.
حالا در نگاه دینی، این مفهوم در ارتباط با شیطان، وسوسه، گناه و سرپیچی از فرمان الهی مطرح می‌شه. اما در نگاه فلسفی گفته می‌شه که، اگر شر با آگاهی انتخاب بشه پس آزادی انسان همزمان هم امکان خیر و هم امکان شر رو به وجود میاره و همین آزادی هست که مسئولیت رو معنا می‌کنه. علم هم وجود شیطان به عنوان یک موجود فراطبیعی رو تأیید تجربی نکرده و موضوعی که می‌تونه بررسی کنه خود باور به شیطان و نقشی‌‌ئه که این مفهوم در ذهن، رفتار و نظام اخلاقی انسان پیدا کرده.
به طور کلی، شیطان در فلسفه نقطه‌ایه که مسئله‌ی شر از اون شروع می‌شه اما بحث دقیقاً به خود شیطان مربوط نمی‌شه. شر آگاه تقابل رو به وجود میاره، تقابل امکان انتخاب رو آشکار می‌کنه، انتخاب آزادی رو معنا می‌کنه، آزادی امکان گناه رو به وجود میاره و گناه انسان رو با مسئولیت انتخابش روبه‌رو می‌کنه. و از طرف دیگه‌ی این چرخه خیر قرار داره، چیزی که انتخاب انسان در برابر اون معنا پیدا می‌کنه. به همین دلیل فلسفه‌ی شیطان در اصل از خود شیطان فراتر می‌ره و به رابطه‌ی انسان با خیر، شر، آزادی و انتخاب می‌رسه تا ببینیم وقتی خیر و شر در برابر هم قرار می‌گیرن، انسان با آزادی خودش چیکار می‌کنه و تا کجا مسئول انتخابیه که انجام می‌ده.