📣
واکنش‌ها به طرح سقف‌گذاری هزینه‌های انتشار مقالات در NIH🔹با طرح اولیهٔ «مؤسسه ملی سلامت» آمریکا (NIH) برای محدودکردن میزان بودجه‌ای که پژوهشگران می‌توانند از گرنت‌های خود برای پرداخت هزینه‌های پردازش مقاله (APC) استفاده کنند، موج تازه‌ای از نگرانی و بحث در جامعهٔ علمی شکل گرفته است. این طرح که در تابستان ۲۰۲۵ منتشر شد و آغاز احتمالی آن برای اوایل ۲۰۲۶ اعلام شده، یکی از حساس‌ترین موضوعات مرتبط با سیاست‌های دسترسی آزاد (Open Access) را به سطح آورده است.
محدودیت‌های پیشنهادی برای APC، انتخاب مجله را برای پژوهشگران دشوارتر می‌کند🔸هر پنج گزینه‌ای که NIH برای اجرای این سیاست مطرح کرده، عملاً به شکلی دامنهٔ هزینه‌های قابل پرداخت برای انتشار را محدود می‌کند. پیامد مستقیم این طرح آن است که پژوهشگران یا باید مجله‌ای با هزینهٔ کمتر پیدا کنند، یا منابع مالی دیگری بیرون از گرنت خود فراهم کنند. بسیاری از پژوهشگران این وضعیت را بازگشتی رو به عقب می‌دانند؛ زیرا به باور آنها انتخاب محل انتشار نباید به توان مالی پژوهشگر وابسته شود.
در میان نظرهای منتشرشده، جملهٔ تندی نیز دیده می‌شود که می‌گوید: «هیچ‌یک از این پنج گزینه قابل‌قبول نیست.»
دسترسی آزاد ادامه دارد، اما هزینه‌ها جای خود را عوض می‌کنند🔹منتقدان اشاره می‌کنند که اگرچه پژوهش‌های تأمین‌شده با بودجهٔ عمومی باید آزادانه در اختیار خوانندگان قرار گیرد، اما اکنون فشار مالی به دوش کسانی افتاده که وظیفهٔ انتشار را بر عهده دارند. به بیان دیگر، «دیوار پرداخت» از محل خواندن مقاله به سوی انتشار مقاله منتقل شده است.
🔹همزمان، پژوهشگران، کتابداران و ناشران نظرهای خود را به NIH ارسال کرده‌اند. برخی نیز ترجیح داده‌اند واکنش خود را در وبلاگ‌ها و رسانه‌های تخصصی منتشر کنند. گزارش‌های رسانه‌هایی مانند Inside Higher Ed و یادداشت‌هایی از انجمن‌های علمی نظیر AAAS نشان می‌دهد که مخالفت گسترده‌ای با این طرح وجود دارد.
بیشتر از ۹۰۰ پاسخ رسمی؛ از مخالفت گسترده تا حمایت محتاطانه🔹سازمان NIH مجموعاً ۹۱۴ پاسخ عمومی را در اختیار گذاشته است. بخش بزرگی از نظرها انتقادی هستند، با این حال گروهی نیز باور دارند که سقف‌گذاری می‌تواند ناشران را به سمت تعیین هزینه‌های منطقی‌تر سوق دهد. برخی پاسخ‌دهندگان هزینه‌های بسیار بالای انتشار در مجلات تجاری را مشکل اصلی می‌دانند و امیدوارند این طرح نوعی بازدارندگی ایجاد کند.
ناشران بزرگ: از دفاع شدید تا مخالفت صریح🔹در میان ناشران بزرگ، واکنش‌ها عمدتاً منفی بوده است:
▪️الزویر، در پاسخی طولانی، این طرح را تهدیدی برای رقابت و کیفیت انتشار دانسته است.
▪️ اشپینگر نیچر اعلام کرده که «کنترل قیمت‌ها نتیجه‌بخش نیست».
▪️پلاس (PLOS) پیشنهاد کرده که بهتر است به‌جای محدودکردن APC، بودجهٔ انتشار را از طریق مؤسسات و کتابخانه‌ها تأمین کنند.
نگرانی دربارهٔ کاهش بودجهٔ پژوهش و فشارهای جدید🔹برخی پژوهشگران هشدار داده‌اند که سقف‌گذاری ممکن است تلاش‌ها برای گسترش دسترسی آزاد را تضعیف کند؛ زیرا در نهایت این بودجهٔ پژوهش است که کاهش می‌یابد. با توجه به کاهش کلی بودجه‌های فدرال در سال‌های اخیر، بسیاری معتقدند این سیاست تلاش برای مدیریت منابع محدود است، نه حمایت از انتشار آزاد.
🔹نارضایتی‌ها فقط به APC محدود نمی‌شود. برخی از نظرات منتشرشده، انتقادهای تندی علیه ساختار کلی نظام انتشار علمی و نقش ناشران سودمحور مطرح کرده‌اند.
پیشنهاد جایگزین: ارزیابی کیفیت و شفافیت مجله به‌جای توجه صرف به هزینه🔹چندین پاسخ‌دهنده پیشنهاد داده‌اند که NIH به‌جای تمرکز صرف بر هزینه‌ها، معیارهایی مانند سیاست‌های داوری باز، الزامات داده و کد، ابزارهای کشف تقلب و استانداردهای روش‌شناسی را در نظر بگیرد و براساس این موارد سقف‌های متفاوتی تعیین کند. به‌زعم آنها، کیفیت فرآیندهای علمی مجله باید عامل اصلی تعیین هزینه باشد، نه صرفاً قیمت APC.
سیاست‌های متناقض و چرخهٔ پیچیدهٔ بودجه‌ها🔹با الزام انتشار فوری و بدون embargo و در عین حال کاهش بودجهٔ انتشار، نوعی تناقض در سیاست‌ها ایجاد شده است. کتابخانه‌ها نیز از نقش سنتی دریافت‌کنندهٔ اشتراک به نقش تأمین‌کنندهٔ هزینهٔ انتشار منتقل شده‌اند.
سابقهٔ عقب‌نشینی NIH🔹در گذشته نیز نمونه‌هایی از عقب‌نشینی NIH از سیاست‌های بحث‌برانگیز وجود داشته است، مانند طرح «شاخص حمایت از گرنت» که چند سال پیش پس از اعتراضات شدید کنار گذاشته شد. برخی معتقدند چنین سرنوشتی ممکن است برای طرح APC نیز رخ دهد.
آیندهٔ مبهم: تصمیم نهایی در انتظار بررسی‌ها🔹در حال حاضر، جامعهٔ علمی منتظر است تا ببیند NIH چه تصمیمی خواهد گرفت. سه سناریو محتمل است:
▪️انتخاب یکی از پنج گزینهٔ موجود
▪️تدوین نسخهٔ اصلاح‌شده یا طرح کاملاً جدید
▪️کنارگذاشتن کامل ایدهٔ سقف‌گذاری
🆔
@SCINITOAI_IRAN
