«ورود واکسن آمریکایی و انگلیسی به کشور ممنوع است. این را من به مسئولین هم گفته‌ام و الان هم به طور عمومی می‌گویم.»

نوزدهم دی ماه ۱۳۹۹، رهبر ایران در یک سخنرانی، به یکی از بزرگترین دستاوردهای علمی دنیا در ۲۰۲۰ ابراز بی اعتمادی کردند (لینک)

رهبر ایران در آن زمان برای این دستور خود سه استدلال عمده عنوان کردند (وضعیت آن زمان کووید در آمریکا، آزمایش واکسن روی دیگر ملت‌ها و ماجرای خون‌های آلوده) که نادرست بود و قبلا مفصلا بررسی شده است (لینک)

در اولین اقدام تحت تاثیر این سخنرانی، ورود ۱۵۰ هزار دز فایزر به ایران کنسل شد که می‌توانست در شرایط کمیود واکسن در دنیا و نبود واکسن در ایران، در اختیار گروههای پرخطر از جمله کادر درمان قرار بگیرد و نجات بخش جان‌ها باشد.

وزیر وقت بهداشت، دکتر نمکی، از صحبتهای رهبری دفاع کردند.

افراد زیادی شامل دکتر عین اللهی که بعدا در دولت ۱۳ وزیر بهداشت شدند، (نامه معروف به نامه ۲۵۰۰ پزشک) به رئیس جمهوری نامه نوشتند و در این نامه آنها پا را فراتر از صحبت رهبری گذاشته و فقط به انگلستان و آمریکا و فرانسه اکتفا نکردند و گفتند که " مراقبت بفرمایید که واکسن های تولیدی این کشورها و هر گونه واکسن تولید شده از سوی مراکز غیرقابل اعتماد، به واسطه گری کشور ثالث نیز وارد کشور نشده و برخی واکسن‌های مربوط به ساز و کار کوواکس نیز که ماهیت مورد شبهه و مشکوک به ارتباط با جریانات کاملا مسئله دار بین‌المللی دارد، خریداری نشود.".
برخی هم مثل دکتر پیام طبرسی از اعضای کمیته علمی در تلویزیون گفتند که تصمیم رهبری درست بوده و در مورد فناوری mRNA تردید ایجاد کردند.

اگر گفته شود که ما آن زمان اطلاعات الان را نداشتیم، نامه را نخوانده امضا کردیم، متخصص ژنتیک، واکسن، داروساز‌و‌… نبودیم و …، باید گفت که شما به عنوان چشم پزشک، رادیولوژیست و جراح عروق و … لازم نبود که در مورد فناوری mRNA و واکسن به ابن شکل نظر دهید.کافی بود تذکر دهید تا فقط مسیر علمی دنبال شود. در واقع مشکل این نبود که از واکسن و mRNA و… خبر نداشتند، بلکه مشکل اینجا بود که بر خلاف آموخته ها و تعهدشان برای نجات جان انسان‌ها، از مسیر علمی پیروری نکردند.

در این مدت صدا و سیما مدام علیه واکسنmRNA گزارش تهیه می کرد. در نامه دکتر علویان رئیس وقت نظام پزشکی تهران به رئیس صدا و سیما (مرداد ۱۴۰۰) آمده بود که
«در تاریخ ۲۰ دی ماه ۹۹ خبرنگار نامبرده (آمنه سادات ذبیح پور) شجاعت مقام رهبری را در ممنوعیت ورود واکسن‌های آمریکایی و انگلیسی ستود درحالی‌که در برنامه مورخه ۲۷ مرداد ۱۴۰۰ موضوع ممنوعیت واردات واکسن خارجی را از جانب مقام رهبری یک دروغ آشکار خواند»

دقت داریم که این سخنان رهبری زمانی انجام شد که واکسن فایزر، تا آن زمان در آمریکا، انگلستان، اتحادیه اروپا و ۲۱ کشور دیگر تایید (اضطراری)شده بود (چندین رگولاتور معتبر دنیا). روند تایید آن توسط سازمان غذا و داروی آمریکا کاملا شفاف بود. بیش از شش میلیون دز از آن به همراه مودرنا تا آن زمان فقط در آمریکا تزریق شده بود. فایزر تنها واکسنی بود که آن زمان سازمان بهداشت جهانی آن را تایید کرده بود.

به نظر من یکی از مهمترین مثالهای دخالت سیاست در علم که به صورت بارز منجر به بی اعتمادی به علم و بازی با سلامت و جان مردم شد، تصمیم عدم ورود واکسن از کشورهای خاص به ایران بود و این بی اعتمادیِ به علم و ضرر و زیان فعلی و آتی آن، صرف نظر از میزان واکسنی است که می‌توانست از این راه وارد شود. ما این موضوع را در مقاله BMJ Opinion هم متذکر شدیم.

مطالعات از کشورهای مختلف، همسو با هم نشان دادند که واکسنهای mRNA، در مقایسه با دیگر پلتفورمها و از جمله ویروس غیر فعال، تاثیرگذاری بیشتری در برابر واریانتهای مختلف و همین طور انتقال ویروس دارند و از طرفی کمتر از دیگر پلتفورم‌ها تحت تاثیر گذشت زمان (waning immunity) قرار می‌گیرند. برتری واکسنهای mRNA توسط انجمن‌های علمی ویروس‌شناسی و ایمونولوژی در داخل کشور هم عنوان شد. محققین چینی نیز در یک مقاله متاآنالیز در BMJ برتری این واکسنها را هم به عنوان واکسیناسیون اولیه و هم برای دز بوستر نشان دادند.

ایران به دلایل متعددی که برخی از آنها به راحتی می‌توانست حل شود و اصلا اتفاق هم نیفتد، واکسیناسیون را دیرتر شروع و با سرعت کندتر ادامه داد. ایران همچنین از واکسنهای با تاثیرگذاری بیشتر‌ استفاده نکرد.

ما در پروژه ای نشان دادیم که در مقایسه با تعداد مرگ در دو سال اول پاندمی در ایران، اگر ایران واکسیناسیون کووید-۱۹ خود را طبق مدل ترکیه انجام می‌داد (از نظر شروع و سرعت پیش‌برد)، این احتمالا می‌توانست‌، ۵۰ هزار مورد مرگ بیشتری ناشی از کووید-۱۹ را پیشگیری کند. (فاصله اطمینان ۹۵٪ بین ۳۸۱۰۰ تا ۵۳۵۰۰)

متاسفانه هم‌اکنون نیز مردم ایران از وجود واکسن‌های چند ظرفیتی mRNA محروم هستند.

@Scientometric