ادعای دکتر پناهی در مورد عدم تحویل واکسن کویید به ایران از سوی کشورهای تولید کننده آن چقدر درست است؟

دکتر پناهی، معاون محترم پژوهش و فناوری وزارت بهداشت فرموده اند که:

«در دوران ابتدایی شیوع ویروس کرونا که هیچگونه واکسن و دارویی برای درمان این بیماری وجود نداشت و کشورهایی که تولید کننده واکسن بودند از تحویل این فرآورده زیستی به ایران خودداری می‌کردند با همت و تلاش، دانشمندان و محققان ایرانی توانستند کشور را به تولید و خودکفایی در واکسن برسانند.»

اما کدام واکسن خارحی می‌توانست به ایران وارد شود؟

به یاد داریم که رهبری، ورود واکسن آمریکایی و انگلستانی به کشور را ممنوع کردند و همین باعث شد ورود اولین محموله ۱۵۰ هزار دزی فایزر که قرار بود توسط هلال احمر انجام شود، لغو بشود. جدای از آن رد شدن پروفورمای ورود ۲۰ میلیون دز واکسن از اروپا را هم وزیر وقت امور خارجه عنوان کرده بودند.

ایران نتوانست مشابه برخی کشورهای همسایه مثل ترکیه و امارات که خیلی زود از واکسنهای چینی استفاده کردند، از این واکسنها هم زود استفاده کند. مسئولین وزارت خارجه علت این امر را عدم‌مشارکت ایران در ترایالهای فاز سوم واکسنهای چینی گزارش کردند. وزیر وقت بهداشت (دکتر نمکی) هم تصمیم عدم مشارکت در این ترایالها را مربوط به خودش، ریاست جمهوری و رهبری اعلام کرد.

ایران قرارداد ۶۰ میلیون دزی برای واکسن اسپوتنیک روسیه هم داشت که هیچ وقت به آن دست پیدا نکرد.

بماند که در آن زمانها رئیس غذا و داروی ایران(دکتر شانه ساز) اشاره ای کرده بودند که هر چه مثلا بیشتر صبر کنیم و‌تولید داخلی هم برسد، قیمت ارزان تر می‌شود (چانه زنی)

همزمان با اینها، در ایران وعده تولید انبوه واکسن داخلی داده می‌شد. (از جمله توسط معاون اول رییس جمهور، جناب مخبر). همین باعث امید به داشتن واکسن بدون نیاز به واردات می‌شد.

این را هم در نظر بگیریم که وزیر بهداشت در ۱۲ مرداد ۹۹ این طور گفته بودند که : «ما به جای اینکه پیش پرداخت دهیم برای خرید واکسن از کشورهایی که بلاتکلیف هستند و نمی دانند آیا این را به دنیا خواهند داد یا خیر، با سرمایه گذاری بر روی زیرساخت‌هایمان و با هزینه ای بسیار کمتر از آنچه برای پیش خرید باید به سایر کشورها می دادیم، این کار را انجام می دهیم و با همت عزیزان، مذاکراتی را با تولیدکنندگان بزرگ واکسن در دنیا داریم تا بتوانیم در قالب یک پروژه مشترک با حمایت ستاد اجرایی فرمان امام (ره)، شرکت ‌های دانش بنیان و صاحبان تکنولوژی بیرونی، یک زیر ساخت درازمدت برای تولید واکسن‌ های انسانی و دامی در کشور ایجاد کنیم و در آینده بتوانیم از اثرات آن برخوردار شویم.»



در نتیجه به نظر می‌رسد علت اصلی خود ایران بوده و نه کشورهای دیگر و صحبت دکتر پناهی خلاف واقع و گمراه کننده است. به نظر می‌رسد ایران علی رغم وجود تحریم، توانایی ورود زودتر واکسن و همچنین واکسن با کیفیت تر را داشته اما بنابر دلایلی که برخی از آنها را از زبان خود مسئولین در بالا نوشتم، خودش این کار را نکرده. پیامد دیر وارد کردن واکسن و وارد نکردن واکسن با کیفیت تر مواردی مثل ابتلا و مرگ بیشتر، تبعات اجتماعی و اقتصادی بیشتر، وقوع کند تر روند کاهشی مرگ و ... بوده است.

@Scientometric